چکیده
مقدمه
پزشکان همواره نگران پتانسیل پتنت‌های ژنی برای محدود کردن شیوه‌های پزشکی خود بوده‌اند. سرنوشت و تجربه گذشته نشان داده‌اند که این نگرانی‌ها هم در بریتانیا و هم در جای دیگر اغراق‌آمیز بوده است. پتنت‌های ژنی نه شیوه‌های پزشکی فعلی و نه آینده را تحت تأثیر قرار نمی‌دهند، اگرچه ممکن است در آینده با اختلافات مربوط به مالکیت معنوی مواجه شوند.
منابع داده
مطالعات کیفی و کمی (نظرسنجی) در مورد تأثیر پتنت‌های ژنی بر شیوه‌های پزشکی؛ تحولات اخیر در قانون پتنت.
زمینه های توافق
پتنت‌های ژنی سنتی به نظر نمی‌رسد که شیوه‌های پزشکی را در بریتانیا محدود کرده باشند، اگرچه تأثیر آنها در جای دیگر ظریف‌تر بوده است.
زمینه های اختلاف
اینکه آیا پتنت‌ها گسترش فناوری‌های پزشکی جدیدتر را محدود می‌کنند یا خیر، هنوز مشخص نیست.
زمینه های مناسب برای تحقیقات در حال توسعه
جمع‌آوری مداوم داده‌های نظرسنجی در مورد دیدگاه‌های متخصصان در مورد نقش پتنت‌ها در توزیع فناوری‌های جدیدتر مفید خواهد بود.
مقدمه
این شبح «پتنت‌های ژنی» که در شیوه‌های پزشکی دخالت می‌کنند، مدت زیادی است که بالین‌شناسان را آزار می‌دهد. بیش از یک دهه است که پزشکان نگران این احتمال هستند که مالکیت شرکتی ژن‌های انسانی از طریق پتنت‌ها، توانایی پزشکان را در تشخیص و درمان بیمارانشان محدود کند. در سال 2013، این ترس‌ها در آستانه پرونده Myriad Genetics در دیوان عالی ایالات متحده تشدید شد، پرونده‌ای مربوط به پتنت‌گذاری BRCA1 و 2، ژن‌هایی که اهمیت حیاتی در ارزیابی خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین دارند.
امروزه - با سرنوشت و تجربه - چنین ترس‌هایی اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد. شواهد، هم تجربی و هم کیفی، نشان داده است که «پتنت‌های ژنی» - اصطلاحی مبهم که به راحتی قابل تعریف نیست - بر شیوه‌های پزشکی در بریتانیا تأثیر نگذاشته است. پتنت‌های ژنی که آزمایش‌های پزشکی مهم را پوشش می‌دهند، اغلب به طور ارزان و آسان مجوز داده شده‌اند. در موارد دیگر، پتنت‌های ژنی توسط دادگاه‌ها یا دفاتر پتنت باطل شده‌اند؛ فناوری ژنتیک به حدی پیشرفت کرده است که دیگر تحت پوشش پتنت‌های ژنی سنتی نیست؛ یا بالین‌شناسان به سادگی پتنت‌ها را در زمینه خود نادیده گرفته‌اند. علاوه بر این، بسیاری از حوزه‌های قضایی، مانند ایالات متحده و استرالیا، محدودیت‌هایی را بر موضوعات ژنتیکی قابل پتنت‌گذاری اعمال کرده‌اند. در عین حال، تشخیص‌های ژنتیکی در حال توسعه و ادغام سریع در چشم‌انداز پزشکی با وجود حمایت از پتنت یا، در برخی موارد، فقدان آن است.
تأثیر کم پتنت‌های ژنی بر شیوه‌های پزشکی، تابعی پیچیده از قانون، تاریخ، توسعه فناوری و هنجارهای پزشکی است. اینکه آیا این تأثیر کم باقی بماند یا خیر، نامشخص است. فناوری‌های ژنتیکی جدید و از نظر پزشکی مهم، مانند توالی‌یابی کل ژنوم، پزشکی دقیق و مهندسی ژنتیک، در حال ادغام در شیوه‌های پزشکی هستند در حالی که تحت پوشش حمایت از پتنت قرار دارند. این بررسی بررسی می‌کند که «پتنت ژنی» چیست، وضعیت حقوقی فعلی پتنت‌های ژنی در بریتانیا و حوزه‌های قضایی منتخب، و تأثیرات فعلی و بالقوه آینده آنها بر شیوه‌های پزشکی.
تعریف «پتنت ژنی»
علیرغم استفاده رایج از این اصطلاح، تعریف دقیق آنچه که یک «پتنت ژنی» را تشکیل می‌دهد دشوار است. بسیاری از پتنت‌ها توالی‌های ژنتیکی را توصیف یا ادعا می‌کنند، اما اغلب این کار را در رابطه با اختراعات فنی دیگر که ارتباط چندانی با توالی‌های زیربنایی ندارند، انجام می‌دهند. برخی دیگر موادی ژنتیکی را که مصنوعی هستند - یعنی نوترکیب - یا به طور قابل توجهی از محصولات طبیعی که از آنها مشتق شده‌اند، تغییر یافته‌اند، ادعا می‌کنند. علاوه بر این، نه دفتر مالکیت معنوی و نه دفتر پتنت اروپا پتنت‌ها را به عنوان «پتنت ژنی» برچسب‌گذاری نمی‌کنند. اشاره به یک پتنت به عنوان یک «پتنت ژنی» بیشتر یک اصطلاح عامیانه است - یا اغلب، یک احساس ضد هنجاری - تا یک اصطلاح به خوبی درک شده برای وکلای پتنت.
با این حال، هنگامی که مردم از «پتنت‌های ژنی» صحبت می‌کنند، احتمالاً به مجموعه‌ای از پتنت‌ها اشاره می‌کنند که به عنوان اختراع اصلی خود، یک اسید نوکلئیک طبیعی یا به میزان قابل توجهی اصلاح شده را ادعا می‌کنند. به عبارت دیگر، بهترین تعریف از یک «پتنت ژنی» احتمالاً پتنتی است که یک ژن یا آلل طبیعی یا بخشی قابل توجهی از آن را ادعا می‌کند. این درک از «پتنت ژنی» مبنایی در قانون پتنت دارد. امروزه، دفاتر پتنت در سراسر جهان مجموعه‌ای از پروتکل‌های بین‌المللی را برای ارسال توالی‌های اسید نوکلئیک، که به عنوان «فهرست‌های توالی» شناخته می‌شوند، ایجاد کرده‌اند. به عنوان مثال، آخرین نسخه قوانین پتنت، قانون ثانویه که قانون پتنت 1977 بریتانیا را تکمیل می‌کند، فهرستی از توالی‌ها را برای هر پتنتی که «[ه]ر زمان که مشخصات یک درخواست توالی را افشا کند» الزامی می‌کند. به طور مشابه، ماده 30 کنوانسیون پتنت اروپا فهرست‌های توالی را «مطابق با قوانینی که توسط رئیس دفتر پتنت اروپا برای نمایش استاندارد توالی‌های نوکلئوتید و اسید آمینه تعیین شده است» الزامی می‌کند. در حداقل، پتنت‌های ژنی احتمالاً آنهایی هستند که با فهرست‌های توالی همراه هستند.
با وجود این تلاش‌ها برای استانداردسازی، تعریف پتنت‌های ژنی با ارجاع به گنجاندن توالی‌های طبیعی، پیچیدگی‌های بیشتری در مورد کد ژنتیکی را آشکار می‌کند. چه مقدار از یک ژن طبیعی برای اینکه یک پتنت به یک پتنت ژنی تبدیل شود، لازم است؟ چگونه با تکرار ناخواسته - همپوشانی یک توالی مصنوعی با یک توالی طبیعی - برخورد شود؟ و، مانند کشتی تسئوس - که تخته به تخته بازسازی می‌شود تا اینکه هیچ یک از تخته‌های اصلی آن باقی نماند - چه مقدار تغییر در یک توالی طبیعی برای اینکه یک پتنت ژنی به سادگی یک پتنت ادعای توالی ژنتیکی ساخته دست بشر تبدیل شود، لازم است؟ حوزه‌های قضایی مختلف به این سوالات پاسخ‌های متفاوتی داده‌اند و هرچند که «پتنت ژنی» چگونه تعریف شود، این اصطلاح همیشه با درجه‌ای از ابهام همراه خواهد بود.
قابلیت پتنت‌گذاری ژن‌ها
بسیاری از پزشکان پتنت‌های ژنی را پدیده‌ای نسبتاً جدید می‌دانند، که قابل درک است با توجه به توجهی که پتنت‌های ژنی در اواخر دهه 1990 و اوایل دهه 2000 و همچنین پروژه ژنوم انسانی دریافت کردند. با این حال، مواد ژنتیکی از حداقل دهه 1960 مورد پتنت قرار گرفته‌اند، زمانی که محققان شروع به دریافت پتنت‌های ایالات متحده برای توالی‌های RNA طبیعی کردند. با ظهور DNA نوترکیب در دهه 1970 و 1980، محققان همچنین شروع به دریافت پتنت‌هایی کردند که DNA نوترکیب - به‌ویژه، هربرت دبلیو. بایر و استنلی کوهن در سال 1980، که به طور گسترده به عنوان یک نقطه عطف در بیوتکنولوژی دیده می‌شود - را پوشش می‌داد. در سال 1981، اولین پتنت که یک توالی ژنتیکی طبیعی را پوشش می‌داد در ایالات متحده صادر شد: یک پتنت که یک پلاسمید مخمر طبیعی را پوشش می‌داد.
همزمان با ظهور توالی‌یابی در مقیاس بزرگ ژنوم انسان، محققان - هم در موسسات دولتی و هم خصوصی - شروع به دریافت پتنت برای ژن‌های انسانی جدا شده به تعداد هزاران مورد کردند. این پتنت‌ها به طور مشخص شامل ژن‌های از نظر بالینی مهمی مانند HFE، ژنی که در هموکروماتوز ارثی دخیل است؛ CFTR، ژن فیبروز کیستیک؛ و البته BRCA1 و BRCA2، ژن‌های خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین را شامل می‌شدند. پتنت‌ها در آن زمان همچنین شامل قطعات mRNA بیان شده، که به عنوان «برچسب‌های توالی بیان شده» نیز شناخته می‌شوند - استراتژی که در نهایت در سال 2005 در ایالات متحده غیرقانونی اعلام شد. از آن زمان، اختلاف‌نظرهایی در مورد اینکه چه مقدار از ژنوم انسان در نهایت تحت حمایت پتنت قرار گرفته است وجود داشته است، اگرچه تخمین‌های اولیه که، به عنوان مثال، 90 درصد از ژنوم انسان پتنت شده است، تقریباً نادرست است.
علیرغم ماهیت گسترده پتنت‌های ژنی در اوایل دهه 2000، موارد گزارش شده کمی وجود داشت که این پتنت‌ها بر خودمختاری پزشکان برای آزمایش، تشخیص و درمان بیماران خود تأثیر بگذارد. یک گزارش تأثیرگذار در سال 2002 از شورای اخلاق زیستی نفیلد دریافت که پتنت‌های مربوط به ژن‌های مرتبط با HIV، هپاتیت B و C و پروتئین MSP-1 مالاریا عمدتاً قابل اعتراض نیستند زیرا برای صدور مجوز گسترده آزمایش‌های تشخیصی برای کمک به تشخیص و درمان استفاده می‌شدند. این شورا در نهایت به این نتیجه رسید که پتنت‌های ژنی «به طور عمده قابل دفاع هستند... [اما] در مورد خاص پتنت‌هایی که حقوق مالکیت بر DNA را تأیید می‌کنند، باید در نظر گرفته شود که آیا تعادل بین منافع عمومی و خصوصی به طور منصفانه برقرار شده است.» مطالعات تجربی بعدی به نتایج مشابهی دست یافتند.
اگرچه پتنت‌های ژنی به نظر نمی‌رسید که در خودمختاری پزشک دخالت کنند، اما در ابتدا انتخاب و دسترسی بیمار به آزمایش‌ها را خارج از بریتانیا کاهش دادند. یک مطالعه تجربی در سال 2003 نشان داد که اگرچه تقاضاهای پتنت خاص نادر بودند، اما پزشکان آمریکایی همچنان می‌ترسیدند که پتنت‌های ژنی کار آنها را متوقف کند. این امر پس از آن در سال 2010 با یک گزارش تأثیرگذار در ایالات متحده دنبال شد که نشان داد در چندین مورد جداگانه، «پتنت‌ها برای محدود کردن یا پاک کردن بازار آزمایش‌های موجود استفاده شده‌اند و در نتیجه در دسترس بودن آزمایش‌ها را محدود، نه ترویج می‌کنند.» علاوه بر این، از آنجایی که قیمت آزمایش‌های ژنتیکی در ایالات متحده عمدتاً توسط نیروهای بازار تعیین می‌شود، نه تعیین نرخ، بیماران آمریکایی قادر به پرداخت آزمایش‌های پتنت‌شده‌ای که ارائه‌دهندگان بیمه آنها پوشش نمی‌دادند، نبودند. این ارتباط بین پتنت‌ها و قیمت‌ها به طور مشابه در یک اختلاف اخیر در کانادا در مورد آزمایش ژنتیکی برای سندرم طولانی QT خانوادگی مطرح شد.
این تفاوت بین تأثیر پتنت‌های ژنی در بریتانیا و جاهای دیگر ممکن است تا حدی به فعالیت‌های پتنت‌گذاری و صدور مجوز یک شرکت واحد گره خورده باشد: Myriad Genetics و پتنت‌های آن که BRCA1 و BRCA2، ژن‌هایی که به شدت در خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین دخیل هستند را پوشش می‌دهد. بر خلاف اکثر دارندگان پتنت ژنی دیگر، Myriad Genetics هم از صدور مجوز پتنت‌های خود به آزمایشگاه‌های بالینی دیگر خودداری کرد و هم به پزشکان آمریکایی که توالی‌یابی BRCA1 و BRCA2 را در آزمایشگاه‌های خود انجام می‌دادند، تهدید به شکایت کرد. این امر منجر به یک شکایت علیه این شرکت شد و هدف آن ابطال پتنت‌های ژنی در مقیاس بزرگ بود. در سال 2013، دیوان عالی ایالات متحده به پرونده - Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc. - رسیدگی کرد و حکم کرد که پتنت‌های ژنی که «DNA ژنومی انسانی جدا شده» را پوشش می‌دهند، دیگر واجد شرایط حمایت از پتنت نیستند. دعوی موازی در مورد Myriad در استرالیا نتایج مشابهی علیه پتنت‌گذاری ژن به دست آورد. در سال 2015، دادگاه عالی استرالیا نیز علیه Myriad رای داد و به این نتیجه رسید که اختراع این شرکت «توسط عمل انسان ساخته نشده است» بلکه «کشف شده است» و بنابراین قابل پتنت نیست.
چرخش اخیر علیه واجد شرایط بودن پتنت برای ژن‌ها در ایالات متحده و استرالیا در تضاد با بقیه جهان است. دستورالعمل 1998 شورای اروپا در مورد حمایت قانونی از اختراعات بیوتکنولوژیکی به طور قطعی اجازه پتنت‌گذاری توالی‌های DNA را داد، به شرطی که پتنت‌های آنها عمل ژن‌های مربوطه را افشا کنند. این دستورالعمل بعداً در کنوانسیون پتنت اروپا گنجانده شد - که بریتانیا به طور مستقل از ارتباط خود با اتحادیه اروپا به آن تعلق دارد. ماده 29 مقررات اجرایی کنوانسیون پتنت اروپا بیان می‌کند که «توالی یا توالی جزئی یک ژن، ممکن است یک اختراع قابل پتنت باشد.» علاوه بر این، یک تصمیم سال 2005 توسط مجلس اعیان در تفسیر این مقررات، Kirin-Amgen v. Hoechst Marion Roussel، به این نتیجه رسید که توالی‌های DNA جدا شده و استخراج شده اختراعات قابل پتنت خود هستند. بسیاری از کشورهای مشترک‌المنافع نیز به همین ترتیب تصمیم گرفته‌اند. پتنت‌های ژنی - دوباره، در شکل جدا شده آنها - هنوز در کانادا معتبر هستند، جایی که اخیراً مورد دعوی قضایی بین Transgenomic, Inc. و بیمارستان کودکان شرقی انتاریو قرار گرفته‌اند. امروزه، پتنت‌های ژنی در بریتانیا و بیشتر نقاط جهان زنده هستند، اما عمدتاً بدون رفتاری انحصاری که Myriad Genetics از آن پیروی می‌کرد.
پتنت‌های ژنی در پزشکی فعلی
بسیاری از ترس‌های اولیه از پتنت‌های ژنی ناشی از تازگی توالی‌یابی ژنتیکی در عمل پزشکی بود. در دهه 1990 و اوایل دهه 2000، توالی‌یابی تشخیصی به طور کلی فقط برای صفات تک ژنی مندلی سفارش داده می‌شد و با استفاده از تقویت DNA و توالی‌یابی Sanger انجام می‌شد، فناوری‌هایی که نیاز به ایجاد نسخه‌های جداگانه متعددی از ژن‌های فردی یا قطعات ژنی داشتند. این امر توالی‌یابی تشخیصی را بیشتر در معرض خطر نقض پتنت‌های ژن‌های فردی قرار می‌داد. یک گزارش تأثیرگذار در سال 2002 از شورای اخلاق زیستی نفیلد دریافت که پتنت‌های مربوط به ژن‌های مرتبط با HIV، هپاتیت B و C و پروتئین MSP-1 مالاریا عمدتاً قابل اعتراض نیستند زیرا برای صدور مجوز گسترده آزمایش‌های تشخیصی برای کمک به تشخیص و درمان استفاده می‌شدند. این شورا در نهایت به این نتیجه رسید که پتنت‌های ژنی «به طور عمده قابل دفاع هستند... [اما] در مورد خاص پتنت‌هایی که حقوق مالکیت بر DNA را تأیید می‌کنند، باید در نظر گرفته شود که آیا تعادل بین منافع عمومی و خصوصی به طور منصفانه برقرار شده است.» مطالعات تجربی بعدی به نتایج مشابهی دست یافتند.
اگرچه پتنت‌های ژنی به نظر نمی‌رسید که در خودمختاری پزشک دخالت کنند، اما در ابتدا انتخاب و دسترسی بیمار به آزمایش‌ها را خارج از بریتانیا کاهش دادند. یک مطالعه تجربی در سال 2003 نشان داد که اگرچه تقاضاهای پتنت خاص نادر بودند، اما پزشکان آمریکایی همچنان می‌ترسیدند که پتنت‌های ژنی کار آنها را متوقف کند. این امر پس از آن در سال 2010 با یک گزارش تأثیرگذار در ایالات متحده دنبال شد که نشان داد در چندین مورد جداگانه، «پتنت‌ها برای محدود کردن یا پاک کردن بازار آزمایش‌های موجود استفاده شده‌اند و در نتیجه در دسترس بودن آزمایش‌ها را محدود، نه ترویج می‌کنند.» علاوه بر این، از آنجایی که قیمت آزمایش‌های ژنتیکی در ایالات متحده عمدتاً توسط نیروهای بازار تعیین می‌شود، نه تعیین نرخ، بیماران آمریکایی قادر به پرداخت آزمایش‌های پتنت‌شده‌ای که ارائه‌دهندگان بیمه آنها پوشش نمی‌دادند، نبودند. این ارتباط بین پتنت‌ها و قیمت‌ها به طور مشابه در یک اختلاف اخیر در کانادا در مورد آزمایش ژنتیکی برای سندرم طولانی QT خانوادگی مطرح شد.
این تفاوت بین تأثیر پتنت‌های ژنی در بریتانیا و جاهای دیگر ممکن است تا حدی به فعالیت‌های پتنت‌گذاری و صدور مجوز یک شرکت واحد گره خورده باشد: Myriad Genetics و پتنت‌های آن که BRCA1 و BRCA2، ژن‌هایی که به شدت در خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین دخیل هستند را پوشش می‌دهد. بر خلاف اکثر دارندگان پتنت ژنی دیگر، Myriad Genetics هم از صدور مجوز پتنت‌های خود به آزمایشگاه‌های بالینی دیگر خودداری کرد و هم به پزشکان آمریکایی که توالی‌یابی BRCA1 و BRCA2 را در آزمایشگاه‌های خود انجام می‌دادند، تهدید به شکایت کرد. این امر منجر به یک شکایت علیه این شرکت شد و هدف آن ابطال پتنت‌های ژنی در مقیاس بزرگ بود. در سال 2013، دیوان عالی ایالات متحده به پرونده - Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc. - رسیدگی کرد و حکم کرد که پتنت‌های ژنی که «DNA ژنومی انسانی جدا شده» را پوشش می‌دهند، دیگر واجد شرایط حمایت از پتنت نیستند. دعوی موازی در مورد Myriad در استرالیا نتایج مشابهی علیه پتنت‌گذاری ژن به دست آورد. در سال 2015، دادگاه عالی استرالیا نیز علیه Myriad رای داد و به این نتیجه رسید که اختراع این شرکت «توسط عمل انسان ساخته نشده است» بلکه «کشف شده است» و بنابراین قابل پتنت نیست.
چرخش اخیر علیه واجد شرایط بودن پتنت برای ژن‌ها در ایالات متحده و استرالیا در تضاد با بقیه جهان است. دستورالعمل 1998 شورای اروپا در مورد حمایت قانونی از اختراعات بیوتکنولوژیکی به طور قطعی اجازه پتنت‌گذاری توالی‌های DNA را داد، به شرطی که پتنت‌های آنها عمل ژن‌های مربوطه را افشا کنند. این دستورالعمل بعداً در کنوانسیون پتنت اروپا گنجانده شد - که بریتانیا به طور مستقل از ارتباط خود با اتحادیه اروپا به آن تعلق دارد. ماده 29 مقررات اجرایی کنوانسیون پتنت اروپا بیان می‌کند که «توالی یا توالی جزئی یک ژن، ممکن است یک اختراع قابل پتنت باشد.» علاوه بر این، یک تصمیم سال 2005 توسط مجلس اعیان در تفسیر این مقررات، Kirin-Amgen v. Hoechst Marion Roussel، به این نتیجه رسید که توالی‌های DNA جدا شده و استخراج شده اختراعات قابل پتنت خود هستند. بسیاری از کشورهای مشترک‌المنافع نیز به همین ترتیب تصمیم گرفته‌اند. پتنت‌های ژنی - دوباره، در شکل جدا شده آنها - هنوز در کانادا معتبر هستند، جایی که اخیراً مورد دعوی قضایی بین Transgenomic, Inc. و بیمارستان کودکان شرقی انتاریو قرار گرفته‌اند. امروزه، پتنت‌های ژنی در بریتانیا و بیشتر نقاط جهان زنده هستند، اما عمدتاً بدون رفتاری انحصاری که Myriad Genetics از آن پیروی می‌کرد.
پتنت‌های ژنی در پزشکی فعلی
بسیاری از ترس‌های اولیه از پتنت‌های ژنی ناشی از تازگی توالی‌یابی ژنتیکی در عمل پزشکی بود. در دهه 1990 و اوایل دهه 2000، توالی‌یابی تشخیصی به طور کلی فقط برای صفات تک ژنی مندلی سفارش داده می‌شد و با استفاده از تقویت DNA و توالی‌یابی Sanger انجام می‌شد، فناوری‌هایی که نیاز به ایجاد نسخه‌های جداگانه متعددی از ژن‌های فردی یا قطعات ژنی داشتند. این امر توالی‌یابی تشخیصی را بیشتر در معرض خطر نقض پتنت‌های ژن‌های فردی قرار می‌داد. یک گزارش تأثیرگذار در سال 2002 از شورای اخلاق زیستی نفیلد دریافت که پتنت‌های مربوط به ژن‌های مرتبط با HIV، هپاتیت B و C و پروتئین MSP-1 مالاریا عمدتاً قابل اعتراض نیستند زیرا برای صدور مجوز گسترده آزمایش‌های تشخیصی برای کمک به تشخیص و درمان استفاده می‌شدند. این شورا در نهایت به این نتیجه رسید که پتنت‌های ژنی «به طور عمده قابل دفاع هستند... [اما] در مورد خاص پتنت‌هایی که حقوق مالکیت بر DNA را تأیید می‌کنند، باید در نظر گرفته شود که آیا تعادل بین منافع عمومی و خصوصی به طور منصفانه برقرار شده است.» مطالعات تجربی بعدی به نتایج مشابهی دست یافتند.
اگرچه پتنت‌های ژنی به نظر نمی‌رسید که در خودمختاری پزشک دخالت کنند، اما در ابتدا انتخاب و دسترسی بیمار به آزمایش‌ها را خارج از بریتانیا کاهش دادند. یک مطالعه تجربی در سال 2003 نشان داد که اگرچه تقاضاهای پتنت خاص نادر بودند، اما پزشکان آمریکایی همچنان می‌ترسیدند که پتنت‌های ژنی کار آنها را متوقف کند. این امر پس از آن در سال 2010 با یک گزارش تأثیرگذار در ایالات متحده دنبال شد که نشان داد در چندین مورد جداگانه، «پتنت‌ها برای محدود کردن یا پاک کردن بازار آزمایش‌های موجود استفاده شده‌اند و در نتیجه در دسترس بودن آزمایش‌ها را محدود، نه ترویج می‌کنند.» علاوه بر این، از آنجایی که قیمت آزمایش‌های ژنتیکی در ایالات متحده عمدتاً توسط نیروهای بازار تعیین می‌شود، نه تعیین نرخ، بیماران آمریکایی قادر به پرداخت آزمایش‌های پتنت‌شده‌ای که ارائه‌دهندگان بیمه آنها پوشش نمی‌دادند، نبودند. این ارتباط بین پتنت‌ها و قیمت‌ها به طور مشابه در یک اختلاف اخیر در کانادا در مورد آزمایش ژنتیکی برای سندرم طولانی QT خانوادگی مطرح شد.
این تفاوت بین تأثیر پتنت‌های ژنی در بریتانیا و جاهای دیگر ممکن است تا حدی به فعالیت‌های پتنت‌گذاری و صدور مجوز یک شرکت واحد گره خورده باشد: Myriad Genetics و پتنت‌های آن که BRCA1 و BRCA2، ژن‌هایی که به شدت در خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین دخیل هستند را پوشش می‌دهد. بر خلاف اکثر دارندگان پتنت ژنی دیگر، Myriad Genetics هم از صدور مجوز پتنت‌های خود به آزمایشگاه‌های بالینی دیگر خودداری کرد و هم به پزشکان آمریکایی که توالی‌یابی BRCA1 و BRCA2 را در آزمایشگاه‌های خود انجام می‌دادند، تهدید به شکایت کرد. این امر منجر به یک شکایت علیه این شرکت شد و هدف آن ابطال پتنت‌های ژنی در مقیاس بزرگ بود. در سال 2013، دیوان عالی ایالات متحده به پرونده - Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc. - رسیدگی کرد و حکم کرد که پتنت‌های ژنی که «DNA ژنومی انسانی جدا شده» را پوشش می‌دهند، دیگر واجد شرایط حمایت از پتنت نیستند. دعوی موازی در مورد Myriad در استرالیا نتایج مشابهی علیه پتنت‌گذاری ژن به دست آورد. در سال 2015، دادگاه عالی استرالیا نیز علیه Myriad رای داد و به این نتیجه رسید که اختراع این شرکت «توسط عمل انسان ساخته نشده است» بلکه «کشف شده است» و بنابراین قابل پتنت نیست.
چرخش اخیر علیه واجد شرایط بودن پتنت برای ژن‌ها در ایالات متحده و استرالیا در تضاد با بقیه جهان است. دستورالعمل 1998 شورای اروپا در مورد حمایت قانونی از اختراعات بیوتکنولوژیکی به طور قطعی اجازه پتنت‌گذاری توالی‌های DNA را داد، به شرطی که پتنت‌های آنها عمل ژن‌های مربوطه را افشا کنند. این دستورالعمل بعداً در کنوانسیون پتنت اروپا گنجانده شد - که بریتانیا به طور مستقل از ارتباط خود با اتحادیه اروپا به آن تعلق دارد. ماده 29 مقررات اجرایی کنوانسیون پتنت اروپا بیان می‌کند که «توالی یا توالی جزئی یک ژن، ممکن است یک اختراع قابل پتنت باشد.» علاوه بر این، یک تصمیم سال 2005 توسط مجلس اعیان در تفسیر این مقررات، Kirin-Amgen v. Hoechst Marion Roussel، به این نتیجه رسید که توالی‌های DNA جدا شده و استخراج شده اختراعات قابل پتنت خود هستند. بسیاری از کشورهای مشترک‌المنافع نیز به همین ترتیب تصمیم گرفته‌اند. پتنت‌های ژنی - دوباره، در شکل جدا شده آنها - هنوز در کانادا معتبر هستند، جایی که اخیراً مورد دعوی قضایی بین Transgenomic, Inc. و بیمارستان کودکان شرقی انتاریو قرار گرفته‌اند. امروزه، پتنت‌های ژنی در بریتانیا و بیشتر نقاط جهان زنده هستند، اما عمدتاً بدون رفتاری انحصاری که Myriad Genetics از آن پیروی می‌کرد.
پتنت‌های ژنی در پزشکی فعلی
بسیاری از ترس‌های اولیه از پتنت‌های ژنی ناشی از تازگی توالی‌یابی ژنتیکی در عمل پزشکی بود. در دهه 1990 و اوایل دهه 2000، توالی‌یابی تشخیصی به طور کلی فقط برای صفات تک ژنی مندلی سفارش داده می‌شد و با استفاده از تقویت DNA و توالی‌یابی Sanger انجام می‌شد، فناوری‌هایی که نیاز به ایجاد نسخه‌های جداگانه متعددی از ژن‌های فردی یا قطعات ژنی داشتند. این امر توالی‌یابی تشخیصی را بیشتر در معرض خطر نقض پتنت‌های ژن‌های فردی قرار می‌داد. یک گزارش تأثیرگذار در سال 2002 از شورای اخلاق زیستی نفیلد دریافت که پتنت‌های مربوط به ژن‌های مرتبط با HIV، هپاتیت B و C و پروتئین MSP-1 مالاریا عمدتاً قابل اعتراض نیستند زیرا برای صدور مجوز گسترده آزمایش‌های تشخیصی برای کمک به تشخیص و درمان استفاده می‌شدند. این شورا در نهایت به این نتیجه رسید که پتنت‌های ژنی «به طور عمده قابل دفاع هستند... [اما] در مورد خاص پتنت‌هایی که حقوق مالکیت بر DNA را تأیید می‌کنند، باید در نظر گرفته شود که آیا تعادل بین منافع عمومی و خصوصی به طور منصفانه برقرار شده است.» مطالعات تجربی بعدی به نتایج مشابهی دست یافتند.
اگرچه پتنت‌های ژنی به نظر نمی‌رسید که در خودمختاری پزشک دخالت کنند، اما در ابتدا انتخاب و دسترسی بیمار به آزمایش‌ها را خارج از بریتانیا کاهش دادند. یک مطالعه تجربی در سال 2003 نشان داد که اگرچه تقاضاهای پتنت خاص نادر بودند، اما پزشکان آمریکایی همچنان می‌ترسیدند که پتنت‌های ژنی کار آنها را متوقف کند. این امر پس از آن در سال 2010 با یک گزارش تأثیرگذار در ایالات متحده دنبال شد که نشان داد در چندین مورد جداگانه، «پتنت‌ها برای محدود کردن یا پاک کردن بازار آزمایش‌های موجود استفاده شده‌اند و در نتیجه در دسترس بودن آزمایش‌ها را محدود، نه ترویج می‌کنند.» علاوه بر این، از آنجایی که قیمت آزمایش‌های ژنتیکی در ایالات متحده عمدتاً توسط نیروهای بازار تعیین می‌شود، نه تعیین نرخ، بیماران آمریکایی قادر به پرداخت آزمایش‌های پتنت‌شده‌ای که ارائه‌دهندگان بیمه آنها پوشش نمی‌دادند، نبودند. این ارتباط بین پتنت‌ها و قیمت‌ها به طور مشابه در یک اختلاف اخیر در کانادا در مورد آزمایش ژنتیکی برای سندرم طولانی QT خانوادگی مطرح شد.
این تفاوت بین تأثیر پتنت‌های ژنی در بریتانیا و جاهای دیگر ممکن است تا حدی به فعالیت‌های پتنت‌گذاری و صدور مجوز یک شرکت واحد گره خورده باشد: Myriad Genetics و پتنت‌های آن که BRCA1 و BRCA2، ژن‌هایی که به شدت در خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان در سنین پایین دخیل هستند را پوشش می‌دهد. بر خلاف اکثر دارندگان پتنت ژنی دیگر، Myriad Genetics هم از صدور مجوز پتنت‌های خود به آزمایشگاه‌های بالینی دیگر خودداری کرد و هم به پزشکان آمریکایی که توالی‌یابی BRCA1 و BRCA2 را در آزمایشگاه‌های خود انجام می‌دادند، تهدید به شکایت کرد. این امر منجر به یک شکایت علیه این شرکت شد و هدف آن ابطال پتنت‌های ژنی در مقیاس بزرگ بود. در سال 2013، دیوان عالی ایالات متحده به پرونده - Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc. - رسیدگی کرد و حکم کرد که پتنت‌های ژنی که «DNA ژنومی انسانی جدا شده» را پوشش می‌دهند، دیگر واجد شرایط حمایت از پتنت نیستند. دعوی موازی در مورد Myriad در استرالیا نتایج مشابهی علیه پتنت‌گذاری ژن به دست آورد. در سال 2015، دادگاه عالی استرالیا نیز علیه Myriad رای داد و به این نتیجه رسید که اختراع این شرکت «توسط عمل انسان ساخته نشده است» بلکه «کشف شده است» و بنابراین قابل پتنت نیست.
چرخش اخیر علیه واجد شرایط بودن پتنت برای ژن‌ها در ایالات متحده و استرالیا در تضاد با بقیه جهان است. دستورالعمل 1998 شورای اروپا در مورد حمایت قانونی از اختراعات بیوتکنولوژیکی به طور قطعی اجازه پتنت‌گذاری توالی‌های DNA را داد، به شرطی که پتنت‌های آنها عمل ژن‌های مربوطه را افشا کنند. این دستورالعمل بعداً در کنوانسیون پتنت اروپا گنجانده شد - که بریتانیا به طور مستقل از ارتباط خود با اتحادیه اروپا به آن تعلق دارد. ماده 29 مقررات اجرایی کنوانسیون پتنت اروپا بیان می‌کند که «توالی یا توالی جزئی یک ژن، ممکن است یک اختراع قابل پتنت باشد.» علاوه بر این، یک تصمیم سال 2005 توسط مجلس اعیان در تفسیر این مقررات، Kirin-Amgen v. Hoechst Marion Roussel، به این نتیجه رسید که توالی‌های DNA جدا شده و استخراج شده اختراعات قابل پتنت خود هستند. بسیاری از کشورهای مشترک‌المنافع نیز به همین ترتیب تصمیم گرفته‌اند. پتنت‌های ژنی - دوباره، در شکل جدا شده آنها - هنوز در کانادا معتبر هستند، جایی که اخیراً مورد دعوی قضایی بین Transgenomic, Inc. و بیمارستان کودکان شرقی انتاریو قرار گرفته‌اند. امروزه، پتنت‌های ژنی در بریتانیا و بیشتر نقاط جهان زنده هستند، اما عمدتاً بدون رفتاری انحصاری که Myriad Genetics از آن پیروی می‌کرد.
توالی‌یابی نسل بعدی
توالی‌یابی تشخیصی ژنتیکی سنتی هم پرزحمت و هم زمان‌بر بود. ژن مورد نظر با استفاده از PCR تقویت می‌شد، با استفاده از پرایمرهای خاص ژن یا، در برخی موارد، پرایمرهای خاص آلل. محصول تقویت شده حاصل، با نوکلئوتیدهای پایانی برچسب‌گذاری شده با رادیواکتیو به طور یکنواخت در سراسر ژن هدف، سپس با استفاده از الکتروفورز ژل بر اساس اندازه مرتب می‌شد و به صورت دستی یا توسط رایانه خوانده می‌شد. این فرآیند، که به نام توالی‌یابی Sanger به نام فردریک Sanger، که در سال 1980 جایزه نوبل شیمی را برای این تکنیک دریافت کرد، نامگذاری شده است، ساعت‌ها یا حتی روزها طول می‌کشید و مستعد خطای انسانی بود. علاوه بر این، از آنجایی که این فرآیند به ایجاد کپی‌های جداگانه از ژن هدف نیاز داشت، خطر نقض پتنت‌های ژنی وجود داشت: آنها در واقع ژن پتنت‌شده را بدون اجازه دارنده پتنت «ساختند».
تا به امروز، توالی‌یابی Sanger تا حد زیادی با فناوری‌های «توالی‌یابی نسل بعدی» (NGS) جایگزین شده است، اصطلاحی جامع که طیف وسیعی از پلتفرم‌های توالی‌یابی خودکار، قوی و چند ژنی را توصیف می‌کند. یکی از محبوب‌ترین پلتفرم‌های NGS، توالی‌یابی Illumina، از DNA که به طور تصادفی به قطعات کوتاه تقسیم شده است استفاده می‌کند که سپس با آداپتورها «برچسب‌گذاری» و تقویت می‌شوند. محصولات تقویت شده حاصل سپس از طریق یک سلول جریان عبور می‌کنند، با رنگ‌های فلورسنت خاص نوکلئوتید برچسب‌گذاری می‌شوند و توسط دستگاه خوانده می‌شوند. در پایان، این خوانش‌ها با استفاده از نرم‌افزار تخصصی دوباره به توالی‌های ژنی مونتاژ می‌شوند. مهم این است که بعید است یک کپی کامل از یک ژن جدا شده ایجاد شود. در نتیجه، کاربران پلتفرم‌های Illumina بعید است که پتنت‌های ژنی سنتی را نقض کنند. پلتفرم NGS دیگر، توالی‌یابی nanopore، حتی به تقویت نیاز ندارد و به سادگی رشته‌های طولانی DNA را از طریق یک کانال مولکولی حساس به برق، یعنی «نانوپور» می‌خواند. در اینجا نیز، فناوری NGS بعید است که پتنت‌های ژنی سنتی را نقض کند.
در حالی که توالی‌یابی Sanger هنوز برای برخی از کاربردها مهم است، فناوری‌های NGS تا حد زیادی جایگزین آن شده‌اند. به عنوان مثال، بیمارستان‌های دانشگاه آکسفورد NHS Foundation Trust اکنون مجموعه‌ای از غربالگری‌های ژنی - توالی‌یابی چندین ژن به طور همزمان - همه با استفاده از فناوری‌های NGS را ارائه می‌دهد. تا به امروز، هیچ مدرکی وجود ندارد که توسعه یا استفاده از هر یک از این پانل‌ها توسط پتنت‌ها محدود یا مانع شده باشد. در ایالات متحده، چندین شرکت خصوصی - مانند Exact Sciences و Foundation Medicine - هر کدام غربالگری‌های ژنی خود را برای نشانه‌های مختلف ارائه می‌دهند و هیچ یک از آنها درگیر اختلافات پتنت ژنی نیستند.
این بدان معنا نیست که پتنت‌ها نقشی در توسعه، قیمت‌گذاری و صدور مجوز NGS ایفا نخواهند کرد. در واقع، Oxford Nanopore و Pacific Biosciences در حال حاضر در ایالات متحده در مورد فناوری توالی‌یابی nanopore درگیر دعوی قضایی پتنت هستند. با این حال، پتنت‌های ژنی - پتنت‌هایی که توالی‌های نوکلئوتیدی خاص را پوشش می‌دهند - به نظر نمی‌رسد تأثیر قابل توجهی بر پذیرش یا انتشار این فناوری‌ها داشته باشند.
تشخیص‌های ژنتیکی درمانی
علاوه بر آزمایش‌های تشخیصی سنتی، تشخیص‌های ژنتیکی نیز به طور فزاینده‌ای به شکل تشخیص‌های همراه، آزمایش‌های تشخیصی در آزمایشگاه (IVD) برای راهنمایی درمان دارویی در حال ظهور هستند. به عنوان مثال، آنتی‌بادی-داروی متصل به سرطان سینه Kadcyla (trastuzumab emtansine) برای بیمارانی که تومورهای HER2-مثبت دارند نشان داده شده است. پزشکانی که می‌خواهند بیماران خود را با Kadcyla درمان کنند، باید بیوپسی‌ها را برای بیان بیش از حد HER2 غربال کنند؛ آزمایش‌های مختلفی از چندین مرکز تست بریتانیا و همچنین ارائه‌دهندگان تجاری در دسترس است.
اگرچه توالی‌یابی ژنتیکی ژن‌های منفرد برای راهنمایی یک دوره درمانی به نظر می‌رسد که پتنت‌های ژنی را درگیر می‌کند، اما شواهد کمی وجود دارد که پتنت‌های ژنی مانع توالی‌یابی همراه شده‌اند. برعکس، توسعه‌دهندگان تجاری درمان‌هایی که به توالی‌یابی همراه نیاز دارند، تمایل دارند به طور مشترک توالی‌یابی را با سایر ارائه‌دهندگان توسعه دهند و سپس آن را به آنها برون‌سپاری کنند، صرف نظر از پتنت‌های ژنی. در نتیجه، اغلب پس از تأیید خود محصول درمانی، تشخیص‌های همراه توسط چندین ارائه‌دهنده ارائه می‌شوند. در مورد Kadcyla، آزمایش HER2 توسط حداقل شش ارائه‌دهنده تجاری ارائه شده است که هیچ یک از آنها سعی نکرده‌اند پتنت‌های ژنی را در برابر یکدیگر اعمال کنند. بسته به درمان، پزشکانی که می‌خواهند تشخیص‌های همراه را برای راهنمایی درمان سفارش دهند، ممکن است انتخاب‌هایی در مورد سرعت، دقت و هزینه داشته باشند.
مطمئناً، پتنت‌ها هنوز نقش مهمی در IVD ایفا می‌کنند. بسیاری از ارائه‌دهندگان IVD دارای سبدهای پتنت قابل توجهی هستند و در برخی موارد، از اجرای پتنت‌های خود در برابر رقبا ابایی نداشته‌اند. در ایالات متحده، Caris MPI اخیراً از Foundation Medicine به دلیل پنج پتنت که پروفایل مولکولی تومورهای خاص را برای شیمی‌درمانی پوشش می‌دهد، شکایت کرد. اما این پتنت‌ها معمولاً به توالی‌های ژنتیکی خاص اشاره نمی‌کنند، بلکه به روش‌های درمانی که بر اساس مجموعه‌ای از نتایج به دست آمده از پروفایل‌بندی ژنتیکی بیماران است، اشاره دارند. به این ترتیب، پتنت‌های مربوط به تشخیص‌های همراه تمایل ندارند برخی از نگرانی‌های آزاردهنده مربوط به پتنت‌های ژنی را ایجاد کنند: آنها تحقیق یا تشخیص مربوط به همه جنبه‌های یک ژن را محدود نمی‌کنند؛ آنها اغلب نسبتاً باریک به پانل‌های ژنی و رژیم‌های آزمایش خاص هستند که جایگزین‌هایی برای آنها وجود دارد؛ و آنها اغلب «صنعتی» هستند تا از نگرانی‌های اخلاقی در مورد پتنت‌گذاری محصولات طبیعی جلوگیری کنند. در اینجا نیز، پتنت‌های ژنی - حتی در صورت کاربرد گسترده - به نظر نمی‌رسد که خودمختاری پزشک یا دسترسی بیمار به رژیم‌های درمانی را محدود کنند.
تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری
اخیراً، عمل پزشکی به طور گسترده از تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری، به ویژه در مورد توالی‌یابی خون مادر برای تشخیص آنوپلوئیدی‌های جنینی استفاده کرده است. اگرچه چندین روش توصیف شده است، یک روش محبوب شامل استفاده از توالی‌یابی NGS برای توالی‌یابی میلیون‌ها برچسب DNA کوتاه استخراج شده از خون مادر است. توالی این برچسب‌ها سپس با کروموزوم‌های مختلف در ژنوم انسان تراز می‌شود و نسبت به یک نمونه کنترل سالم مرد محاسبه می‌شود. افزایش بیش از حد یک کروموزوم خاص نسبت به چگالی توالی «برچسب» آن در کنترل، نشان‌دهنده وجود آنوپلوئیدی جنینی است، مانند آنهایی که باعث سندرم داون، ادواردز و پاتائو می‌شوند.
به طور قابل توجهی، این تکنیک به توالی‌یابی هیچ ژنی به طور خاص متکی نیست. در عوض، «می‌تواند به طور خودسرانه به قطعات کوچک DNA، تا 25 جفت باز در طول، اعمال شود - بسیار کمتر از طول هر ژن انسانی.» در نتیجه، این تکنیک بعید است که پتنت‌ها را نقض کند یا از پتنت‌های ژنی استفاده کند. به این ترتیب، ارائه‌دهندگان پزشکی شاهد تکامل قابل توجهی در بازار برای این آزمایش‌ها پس از معرفی تجاری آنها در حدود سال 2012 بوده‌اند. در آن زمان، چهار ارائه‌دهنده تجاری این آزمایش را به پزشکان ارائه می‌دادند - Sequenom، Verinata Health، Ariosa Diagnostics و Natera - قبل از ادغام اخیر بازار.
اگرچه پتنت‌های ژنی مانع معرفی و توسعه تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری نشده‌اند، جنبه‌های اساسی این تکنیک موضوع چندین پتنت اساسی بوده است که بین رقبای مختلف مورد مناقشه قرار گرفته است. این امر منجر به یک دعوی پتنت پرهزینه و طولانی بین Sequenom، اکنون تحت مالکیت LabCorp، و Verinata شده است. علاوه بر این، «حتی در غیاب انحصار بازار، مسائل مربوط به پتنت... می‌تواند بر قیمت‌گذاری آزمایش‌ها تأثیر بگذارد، یک نگرانی بالقوه مهم برای NHS.»
وضعیت پتنت مربوط به تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری به ویژه ظریف است. پتنت‌های اساسی در این زمینه می‌توانند قیمت‌ها و دسترسی به فناوری‌های پزشکی مهم را کنترل کنند، درست همانطور که پتنت‌های ژنی در ابتدا تهدید می‌کردند. اما بر خلاف پتنت‌های ژنی - که استفاده از اطلاعات توالی از یک ژن خاص را برای هر هدفی محدود می‌کنند - پتنت‌های گسترده‌ای که تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری را پوشش می‌دهند، فقط یک تکنیک خاص را قفل می‌کنند که ممکن است در نهایت با فناوری‌های جدید جایگزین شود، اگرچه با فناوری‌های دارای پتنت جدید.
پتنت‌ها و آینده پزشکی ژنتیکی
اگرچه پتنت‌های ژنی به نظر نمی‌رسد تأثیر قوی بر شیوه‌های پزشکی فعلی داشته باشند، اما به نظر می‌رسد تأثیر مشابهی بر شیوه‌های آینده - یعنی توالی‌یابی کل ژنوم، پزشکی دقیق و مهندسی ژنتیک - دارند. مانند تشخیص‌های ژنتیکی فعلی، این فناوری‌ها به ایجاد کپی‌های جداگانه از ژن‌های انسانی متکی نیستند، که نقطه قوت پتنت‌های ژنی است.
با این حال، این فناوری‌های آینده عاری از اختلافات پتنت نیستند. هر یک از آنها موضوع پتنت‌های گسترده‌ای هستند که پیاده‌سازی‌های مهم فناوری را پوشش می‌دهند؛ برخی از اینها به شدت بین رقبا مورد مناقشه قرار گرفته‌اند. بنابراین، در حالی که پتنت‌های ژنی ممکن است تأثیر کمی بر نسل بعدی پزشکی ژنتیکی داشته باشند، پذیرش این فناوری‌ها در عمل پزشکی ممکن است به پتنت‌های متمرکزتر بر فناوری بستگی داشته باشد.
توالی‌یابی کل ژنوم
از زمان تکمیل پروژه ژنوم انسانی در سال 2003، مفسران از توالی‌یابی کل ژنوم (WGS) به عنوان بخشی از قانون پزشکی حمایت کرده‌اند. در ابتدا به عنوان یک لوکس غیرعملی دیده می‌شد، هزینه WGS اکنون به حدود 750 پوند کاهش یافته است و همچنان در حال کاهش است. علاوه بر این، WGS - حتی با محدودیت‌های فنی قابل توجه - نشان داده است که در تشخیص برخی از پاتولوژی‌های قلبی، و همچنین خطر ابتلا به دیابت و سرطان مفید است. امروزه، شرکت‌هایی مانند Ambry، Counsyl و InVitae WGS با قیمت رقابتی ارائه می‌دهند و هیچ دارنده پتنت سعی نکرده است که WGS را بر اساس پتنت‌های ژنی منفرد محدود کند.
اما، مانند بسیاری از فناوری‌های انقلابی، WGS در معرض «جنگ‌های استاندارد» است - اختلافات مربوط به استانداردهای فناوری اساسی - که از طریق دعوی قضایی پتنت بین شرکت‌های NGS میانجیگری می‌شود. علاوه بر اختلاف بین PacBio و Oxford Nanopore، اختلافات دیگری نیز بین Illumina، Complete Genomics، Helicos، Intelligent Bio-Systems، Ion Torrent و Roche وجود دارد. هزینه و دسترسی به WGS ممکن است تحت تأثیر نتیجه این اختلافات قرار گیرد. و از آنجایی که هر فناوری WGS کمی متفاوت کار می‌کند - با محدودیت‌های متفاوتی در مورد آنچه می‌تواند و نمی‌تواند تشخیص دهد - این اختلافات پتنت ممکن است در نهایت بر میزان در دسترس بودن بالینی WGS تأثیر بگذارد.
پزشکی دقیق
پزشکی دقیق را می‌توان به عنوان «درمان‌های دقیقاً تنظیم شده برای زیرگروه‌های بیماری، اغلب با استفاده از ژنومیک» تعریف کرد. به عبارت دیگر، به جای تشخیص و درمان بیماران بر اساس مجموعه‌ای از علائم - همانطور که پزشکان برای هزاران سال انجام داده‌اند - پزشکان ممکن است از پزشکی دقیق برای تجویز درمان‌ها بر اساس تشخیص‌های ژنتیکی استفاده کنند. این شامل درمان‌هایی است که خودشان بر اساس نشانگرهای ژنتیکی نشان داده شده و تأیید شده‌اند. پیشرفت‌های درمانی اخیر در پزشکی دقیق شامل Keytruda (pembrolizumab)، Kymriah (tisagenlecleucel) و درمان RNA آتی Alnylam patisiran است.
این محصولات درمانی به نظر نمی‌رسد که به پتنت‌های ژنی منفرد متکی باشند یا توسط آنها متوقف شوند. در حالی که هر یک از آنها به توالی‌یابی ژن‌های منفرد نیاز دارد، تا به امروز، هیچ درمان دقیق به دلیل وجود پتنت‌های ژنی مانع از تحقیقات بالینی یا تأیید نظارتی نشده است.
با این حال، پتنت‌ها هنوز نقش مهمی در توسعه پزشکی دقیق ایفا می‌کنند. پزشکی دقیق اغلب از تحقیقات اساسی که در ابتدا در دانشگاه‌ها انجام شده است مشتق می‌شود، بسیاری از آنها به دنبال حمایت از پتنت برای مشارکت خود هستند و سپس در شیوه‌های صدور مجوز محدود شرکت می‌کنند. این می‌تواند پیشرفت‌های بیشتر را متوقف کند، هزینه را افزایش دهد، توسعه را شکل دهد و دسترسی بیمار را محدود کند. بنابراین، در حالی که بعید است پتنت‌های ژنی مسیر آینده درمان‌های دقیق را هدایت کنند، ممکن است به این بستگی داشته باشد که چگونه پتنت‌های مربوطه مجوز داده شده و اجرا می‌شوند.
مهندسی ژنتیک
در نهایت، مهندسی ژنتیک نوید زیادی برای آینده عمل پزشکی دارد، با پتانسیل درمان بیماران با ترمیم دائمی ریشه‌های ژنتیکی اساسی آنها. پیشرفت‌های اخیر، مانند سیستم ویرایش ژن بسیار تبلیغاتی CRISPR، و همچنین نوکلئازهای انگشتی رویی (ZFN) و نوکلئازهای فعال‌کننده رونویسی شبیه به اثر (TALEN) نشان داده‌اند که پتانسیل قوی در آزمایشگاه‌ها و آزمایش‌های پیش‌بالینی دارند. حتی فناوری‌های قدیمی‌تر، مانند DNA پایدار دائمی که از طریق ویروس‌های مرتبط با آدنو (AAV) منتقل می‌شود، اخیراً موفقیت‌هایی داشته است، مانند تأیید Luxturna (voretigene neparvovec-rzyl) توسط Spark Therapeutics در ایالات متحده.
از آنجایی که بیشتر این فناوری‌ها به ایجاد توالی‌های نوکلئوتیدی مصنوعی متکی هستند، به نظر نمی‌رسد که توسط پتنت‌های ژنی سنتی تحت تأثیر قرار گیرند. اما آنها اغلب موضوع پتنت‌های گسترده و اساسی در این زمینه هستند که ممکن است رقابت را خفه کنند، درست همانطور که پتنت‌های ژنی زمانی تهدید می‌کردند. به طور خاص، اشکال اساسی استفاده از CRISPR موضوع یک اختلاف پتنت بسیار بحث‌برانگیز بین دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و موسسه Broad است که هنوز حل نشده است. حل این اختلاف احتمالاً بر مالکیت بخش‌های گسترده‌ای از کاربردهای بالینی CRISPR تأثیر می‌گذارد و ممکن است در نهایت بر انتخاب پزشک و بیمار و قیمت‌گذاری، پوشش و مقررات تأثیر بگذارد.
نتیجه‌گیری
اگرچه پتنت‌های ژنی - هرچند که تعریف شوند - تخیلات جمعی حرفه پزشکی را به خود جلب کرده‌اند، اما تحولات اخیر در قانون، پزشکی و فناوری تأثیر آنها را کاهش داده است. در حالی که پتنت‌های ژنی در بریتانیا معتبر هستند، به نظر نمی‌رسد که تأثیر قوی بر تصمیم‌گیری‌های پزشکی یا دسترسی به آزمایش‌های ژنتیکی داشته باشند. در جای دیگر، تلاش‌های قبلی برای اجرای سخت پتنت‌های ژنی منفرد در برابر پزشکان یا نادر بوده یا به طور موثری خنثی شده است. علاوه بر این، استفاده فعلی پزشکی از آزمایش‌های ژنتیکی - از طریق توالی‌یابی نسل بعدی، تشخیص‌های همراه درمانی، یا تشخیص‌های ژنتیکی دوران بارداری - به نظر نمی‌رسد که در محدوده پتنت‌های ژنی سنتی قرار گیرد. نه فناوری‌های آینده و برنامه‌های جدیدی مانند توالی‌یابی کل ژنوم، پزشکی دقیق و مهندسی ژنتیک. این بدان معنا نیست که ژنتیک، به طور کلی، از حمایت پتنت مصون است. برعکس، برخی از این فناوری‌ها به عنوان غنائم در اختلافات پتنت شدید بین رقبای مختلف قرار دارند. و نتیجه این اختلافات احتمالاً بر دسترسی بیمار و انتخاب پزشک تأثیر خواهد گذاشت. پتنت‌ها هنوز هم می‌توانند به طور قابل توجهی شکل پزشکی را تغییر دهند. اما این پتنت‌ها روی ژن‌های جدا شده نخواهند بود.
تشکر و قدردانی
تشکر ویژه از Hank Greely برای فرصت و تشویق برای نوشتن در مورد این موضوع.
بیانیه تضاد منافع
نویسندگان هیچ تضاد منافع بالقوه‌ای ندارند.
بیانیه تأیید نویسندگی
JSS و RA هر دو به طور قابل توجهی در تهیه و نوشتن این دست‌نوشته مشارکت داشتند. ترتیب نویسندگان منعکس‌کننده کمیت مشارکت‌های مربوطه است.
منابع
1
The Ethics of Patenting DNA.
London
:
Nuffield Council on Bioethics
,
2002
.
2
Hawkins
N
.
The impact of human gene patents on genetic testing in the United Kingdom
.
Genet Med
2011
;
13
:
320
–
4
.
3
Association for Molecular Pathology v. Myriad Genetics, Inc
., 133S. Ct. 2107 (
2013
) (U.S.).
4
Liddicoat
J
,
Whitton
T
,Nicol
D
.
Are the gene-patent storm clouds dissipating? A global snapshot
.
Nat Biotech
2015
;
33
:
347
–
52
.
5
Sherkow
JS
,
Greely
HT
.
The history of patenting genetic material
.
Ann Rev Genet
2015
;
49
:
161
–
82
.
6
Price
WN
II.
Unblocked future: why gene patents won’t hinder whole genome sequencing and personalized medicine
.
Cardozo Law Rev
2012
;
33
:
1601
–
31
.
7
D’Arcy v. Myriad Genetics Inc
. [
2015
] HCA 34 (Austl.).
8
Tu
S
,
Holman
T
,Mossoff
A
, et al. .
Response to ‘pervasive sequence patents cover the entire human genome
.
Genome Med
2014
;
6
:
14
.
9
The patents rules 2007 (as amended). London: Intellectual Property Office, 2017.
10
Implementing Regulations – to the Convention on the Grant of European Patents.
Munich
:
European Patent Office
,
2015
.
11
van Overwalle
G
,
van Zimmeren
E
,Verbeure
B
, et al. .
Models for facilitating access to patents on genetic inventions
.
Nat Rev Genet
2006
;
7
:
143
–
8
.
12
Cho
MK
,
Illangasekare
S
,Weaver
MA
, et al. .
Effects of patents and licenses on the provision of clinical genetic testing services
.
J Mol Diagn
2003
;
5
:
3
–
8
.
13
Gene Patents and Licensing Practices and their Impact on Patient Access to Genetic Tests.
Bethesda, MD, USA
:
Secretary’s Advisory Committee on Genetics, Health, and Society
,
2010
.
14
Ali-Khan
SE
,
Gold
ER
.
Gene patents still alive and kicking: their impact on provision of genetic testing for long QT syndrome in the Canadian public health-care system
.
Genet Med
2017
;
19
:
1253
–
9
.
15
Sherkow
JS
,
Greely
HT
.
The future of gene patents and the implications for medicine
.
JAMA Int Med
2013
;
173
:
1569
–
70
.
16
Council Directive 98/44, On the Legal Protection of Biotechnological Inventions, 6 July
1998
.
17
Kirin-Amgen v. Hoechst Marion Roussel [
2005
] RPC 9.
18
Monsanto Canada Inc. v. Schmeiser [
2004
] 1 SCR 902 (Can.).
19
Children’s Hospital of Eastern Ontario v. Transgenomic, Inc. (14 May
2015
) T-2249-14 (Can.).
20
Sherkow
JS
,
Scott
C
.
Myriad stands alone
.
Nat Biotechnol
2014
;
32
:
620
.
22
Pacific Biosciences of California, Inc.
v. Oxford Nanopore Technologies, Inc., Case No. 1: 17-cv-1353 (D. Del. Sept. 25,
2017
) (U.S.).
23
Rakha
EA
,
Pinder
SE
,Bartlett
JM
, et al. .
Updated UK recommendations for HER2 assessment in breast cancer
.
J Clin Pathol
2015
;
68
:
93
–
9
.
24
Perez
EA
,
Cortés
J
,Gonzalez-Angula
AM
, et al. .
HER2 testing: current status and future directions
.
Cancer Treat Rev
2014
;
40
:
276
–
84
.
25
Cheng
S
,
Koch
WH
,Wu
L
.
Co-development of a companion diagnostic for targeted cancer therapy
.
New Biotechnol
2012
;
29
:
682
–
8
.
26
Caris MPI, Inc. v. Foundation Medicine, Inc., Case No. 1:17-cv-12194 (D. Mass. Nov. 7,
2017
) (U.S.).
27
Fan
HC
,
Blumenfeld
YJ
,Chitkara
U
, et al. .
Noninvasive diagnosis of fetal aneuploidy by shotgun sequencing DNA from maternal blood
.
Proc Natl Acad Sci USA
2008
;
105
:
16266
–
71
.
28
Agarwal
A
,
Sayres
LC
,Cho
MK
, et al. .
Commercial landscape of noninvasive prenatal testing in the united states. prenatal diagnosis
.
Prenat Diagn
2013
;
33
:
521
–
31
.
29
Chitty
LS
,
Wright
D
,Hill
M
, et al. .
Uptake, outcomes, and costs of implementing non-invasive prenatal testing for Down’s syndrome into NHS maternity care: prospective cohort study in eight diverse maternity units
.
BMJ
2016
;
354
:
i3426
.
30
Ashley
EA
,
Butte
AJ
,Wheeler
MT
, et al. .
Clinical assessment incorporating a personal genome
.
Lancet
2010
;
375
:
1525
–
35
.
32
Cook-Deegan
R
,
Chandrasekharan
S
.
Patents and genome-wide DNA sequence analysis: is it safe to go into the human genome?
J Law Med Ethics
2014
;
42
:
42
–
50
.
33
Holman
CM
.
Advances in DNA sequencing lead to patent disputes
.
Nat Biotechnol
2012
;
30
:
1054
–
8
.
34
Ashley
EA
.
The precision medicine initiative: a new national effort
.
JAMA
2015
;
313
:
2119
–
20
.
35
Abbott
R
,
Chang
DD
,Eyre
HA
, et al. .
Pharmacogenetic decision support tools: a new paradigm for late-life depression?
Am J Geriatr Psychiatry
2018
;
26
:
125
–
33
.
.
37
Abbott
R
.
Balancing access and innovation in India’s shifting IP regime, remarks
.
Whittier Law Rev
2014
;
35
:
341
–
8
.
38
Abbott
R
,
Bader
R
,Bajjali
L
, et al. .
The price of medicines in Jordan: the cost of trade-based intellectual property
.
J Generic Med
2012
;
9
:
75
–
85
.
39
Cai
L
,
Fisher
AL
,Huang
H
, et al. .
CRISPR-mediated genome editing and human diseases
.
Genes Dis
2016
;
3
:
244
–
51
.
40
Sherkow
JS
.
CRISPR, patents, and the public health
.
Yale J Biol Med
2017
;
90
:
667
–
72
.
© The Author(s) 2018. Published by Oxford University Press. All rights reserved. For permissions, please e-mail: journals.permissions@oup.com


در اواخر خلافت عباسی، امپراتوری اسلامیِ سابقاً گسترده و متحد، پراکنده و غیرمتمرکز شد.
گروه‌های مختلفی بر مناطقی حکومت می‌کردند که پیش‌تر در اختیار عباسیان بود.
در این دوره، با تضعیف قدرت دولتی، نهادهای مذهبی تعریف‌شده‌تر شدند.
تجارت به گسترش فرهنگ اسلامی و ایجاد حس فزاینده‌ای از بین‌المللی‌گرایی کمک کرد.

از قرن نهم تا دوازدهم، فرهنگ اسلامی شکوفا شد و به آنچه امروزه به عنوان اسلام می‌شناسیم، شکل گرفت. گسترش‌های نظامی در دوره اولیه، اسلام را تنها به صورت اسمی گسترش دادند؛ بعدها بود که فرهنگ اسلامی به طور واقعی گسترش یافت و مردم به صورت گسترده به اسلام گرویدند.
این گسترش فرهنگ اسلامی با تجارت، مبلغین مذهبی و تغییرات در ساختار سیاسی جامعه اسلامی تسهیل شد. در نتیجه، ما با تفاسیر مختلفی از اسلام در جوامع اسلامی مختلف روبرو می‌شویم.
غیرمتمرکز شدن و پراکندگی سیاسی
امپراتوری عظیم عباسیان - که بیش از چهار هزار مایل امتداد داشت - چشمگیر بود، اما حفظ آن بسیار دشوار بود. با گرویدن مردم به اسلام، درآمدهای مالیاتی جمع‌آوری‌شده از غیرمسلمانان کاهش یافت و دربار عباسی دیگر قادر به تأمین هزینه‌های خود نبود. اقتدار مذهبی عباسیان نیز در حال تضعیف بود، زیرا طبقه قدرتمندتری از دانشمندان مذهبی در رأس نهادهای مذهبی جدید، مشروعیت نظام خلافت را به چالش می‌کشیدند.
در نهایت، خلافت عباسیانِ به‌شدت متمرکز، به ساختارهای سیاسی کوچکتر و مستقل‌تر تقسیم شد. این ساختارهای سیاسی جدید، قدرت عباسیان را کاهش دادند.
شاید همین غیرمتمرکز شدن و بی‌ثباتی سیاسی منجر به گسترش اسلام فراتر از مرزهای امپراتوری عظیم عباسیان شد. حاکمان منطقه‌ای که مجبور نبودند چنین قلمروهای وسیعی را اداره کنند، می‌توانستند با موفقیت بیشتری در یک جهت خاص گسترش یابند. به عنوان مثال، فاطمیان و سلسله‌های بربری در شمال آفریقا توانستند به آفریقای جنوب صحرا گسترش یابند و غزنویان بیشتر به داخل هند پیشروی کردند.
خلافت عباسیان در طول زمان چگونه تغییر کرد؟
این تغییرات چگونه به گسترش اسلام کمک کردند؟
تشکیل نهادهای مذهبی و دولتی متنوع
اسلام مدرن به فرقه‌های بسیاری تقسیم شده است. در حالی که تنش‌هایی که منجر به توسعه این فرقه‌ها شد، قطعاً در تاریخ اولیه اسلام وجود داشت، اما قرن‌ها طول کشید تا تفاسیر مذهبی مختلف به مکاتب فکری مشخص سازماندهی شوند. با تدوین تاریخ، قوانین و رساله‌های فلسفی توسط دانشمندان، مکاتب اصلی فقهی پدید آمدند.
در حالی که نهادهای مذهبی در حال تثبیت بودند، ساختارهای سیاسی حتی بی‌ثبات‌تر می‌شدند. با مهاجرت ترکان مسلمان به امپراتوری‌های اسلامی، گروه‌های دیگری نیز از جمله مغولان حمله کردند. منبع دیگری از بی‌ثباتی سیاسی، رویارویی بین مسلمانان و مسیحیان در اروپای غربی، با تفتیش عقاید و جنگ‌های صلیبی بود.
در سایه این آشفتگی‌های سیاسی، ساختارهای سیاسی اسلامی متحول شدند و رهبران جدیدی از خارج از نخبگان عرب مسلمان سنتی ظهور کردند. رهبران کرد، مانند صلاح‌الدین ایوبی، تأثیرگذاری فوق‌العاده‌ای داشتند. سربازان برده مملوک با اصالت ترکی نیز در حال به دست آوردن قدرت بودند.
در نهایت، دولت‌های کوچک متعددی پدید آمدند که در آنجا عباسیان زمانی به طور انحصاری حکومت می‌کردند. وجود پنج قرنی عباسیان با حمله مغولان به بغداد در سال 1258 به پایان رسید.
پس از سقوط عباسیان، ساختارهای اجتماعی و سیاسی جایگزین خلاء ایجاد شده شدند. نهادهای مذهبی صوفی یکی از این ساختارهای جایگزین بود. مبلغین صوفی مسئول بسیاری از گروش‌ها در آفریقای جنوب صحرا و در جنوب و جنوب شرقی آسیا بودند.
گرویدن به ادیان دیگر مانند مسیحیت و یهودیت به دلیل ایده‌های مذهبی مشترک نسبتاً آسان و سریع بود. با این حال، گرویدن از ادیان وثن و چندخدایی دشوارتر بود. مبلغین صوفی با این دشواری‌ها به خوبی کنار آمدند و با ادغام اسلام در سنت‌های مذهبی موجود، آن را جذاب کردند.
این ادغام در ترکیب سنت‌های اسلامی با سیستم‌های اعتقادی پیش از اسلام در سیستم‌های مذهبی آمیخته مشهود است. به عنوان مثال، کباتینان، دینی که در حدود قرن شانزدهم در اندونزی مدرن پدیدار شد، باورها و اعمال تصوفی، انیمیسم، بودایی و هندو را با هم ترکیب کرد.
در اواخر دوره عباسیان، حکومت مسلمانان دیگر پدیده‌ای عربی نبود. رهبران مسلمان کرد، فارس، ترک، مغول و افغان در مکان‌هایی به دور از یکدیگر، مانند ترکیه و شمال هند امروزی قدرت را به دست گرفتند. از آنجا، اسلام به مالزی و اندونزی امروزی گسترش یافت.
در واقع، امپراتوری‌های صفوی و عثمانیِ بعدی، که هیچ‌کدام عرب نبودند، از دل آن‌ها جهان اسلام مدرن شکل گرفت.
شخصیت قومی امپراتوری‌های مسلمان در طول خلافت عباسیان چگونه تغییر کرد؟
یکی از راه‌های ظهور سنت‌های اسلامی آمیخته چیست؟
ماموریت‌های مذهبی و گسترش سیاسی فرهنگ اسلامی را منتقل کرد، اما فرهنگ اسلامی از طریق تجارت نیز سفر کرد. کاروان‌ها، گروه‌های مسافرانی که از شترها برای حمل خود و کالا در خشکی استفاده می‌کردند، برای گسترش اسلام حیاتی بودند. همانطور که شترها به خلفای اولیه اجازه دادند امپراتوری‌های خود را گسترش دهند، کاروان‌ها به عباسیان و سایر قدرت‌ها اجازه دادند تمدن‌های خود را گسترش دهند و فرهنگ‌های خود را با پیوند بخش‌هایی که از یکدیگر دور بودند، غنی کنند. شبکه‌های جاده‌ای پیشرفته به کاروان‌هایی که مملو از سربازان، زائران، فرستادگان، بازرگانان و دانشمندان بودند، اجازه می‌دادند در قلمروهای وسیع سفر کنند.
در امتداد این مسیرهای تجاری، جوامع تجاری توسعه یافتند. مسلمانان بخش‌هایی از جاده ابریشم غربی را کنترل می‌کردند و در مسیرهای تجاری صحرای بزرگ آفریقا تأثیرگذار بودند. آن‌ها همچنین موجودیت‌های قدرتمندی در تجارت دریایی در دریای سرخ، خلیج فارس و اقیانوس هند بودند.
در حالی که این تعاملات تجاری بدون شک پیامدهای مهمی داشت، اما در قلمرو فرهنگی نیز به همان اندازه تأثیرگذار بودند. آن‌ها حس بین‌المللی‌گرایی و چندفرهنگی را ایجاد کردند. این تبادل فرهنگی برای حساسیت‌های مدرن ما واضح به نظر می‌رسد، اما در آن زمان، این یک روش کاملاً جدید برای فکر کردن در مورد جهان بود.
روابط فرهنگی جدید منجر به انتقال فناوری، علم و سایر اشکال فرهنگی شد. به عنوان مثال، تعامل بین نیروهای عرب مسلمان و سلسله تانگ ممکن است منجر به تبادل فناوری کاغذ شده باشد که جهان اسلام را متحول کرد و بعداً به اروپا سفر کرد.
تعاملات تجاری چگونه منجر به تبادل فرهنگی شد؟
آیا می‌خواهید به گفتگو بپیوندید؟

آیا کسی می‌تواند بگوید سنت تصوف از کجا آمده است؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

من آن را جستجو کردم و این چیزی است که پیدا کردم...
تفسیر عرفانی زندگی اسلامی در چارچوب ارتدوکسی مذهبی به عنوان تصوف شناخته می‌شود که در ابتدا توسط افراد خداپرهیز از جهان پارسی-عربی آغاز شد.
منبع: - http://www.southasiaanalysis.org/paper924
تصوف یک جنبش مسلمان است که پیروان آن به دنبال یافتن حقیقت و عشق الهی از طریق برخوردهای مستقیم با خدا هستند. تصوف در قرن هشتم تا نهم میلادی از درون اسلام به عنوان یک جنبش زاهدانه پدید آمد.
منبع: - http://www.patheos.com/Library/Sufism
ریشه‌ها: - فرقه‌های صوفی بر اساس بیعت (قول وفاداری) است که صحابه به محمد (ص) دادند. با قول وفاداری به محمد (ص)، صحابه خود را به خدمت خدا متعهد کرده بودند. بر اساس اعتقاد اسلامی، با قول وفاداری به محمد (ص)، صحابه به خدا قول وفاداری داده‌اند.
ممارسان تصوف معتقدند که در مراحل اولیه توسعه، تصوف در واقع چیزی بیش از درونی کردن اسلام نبود. [43] از دیدگاهی دیگر، تصوف مستقیماً از قرآن، که دائماً تلاوت، تأمل و تجربه می‌شود، در منشأ و توسعه خود نشأت گرفته است. [44] برخی از ممارسان دیگر معتقدند که تصوف تقلید دقیق از راه محمد (ص) است که از طریق آن ارتباط قلب با الهی تقویت می‌شود. [45]
دانشمندان و محققان مدرن نظریه‌های شرق‌شناسان اولیه را که ادعا می‌کردند تصوف منشأ غیر اسلامی دارد، رد کرده‌اند. [46] اجماع بر این است که تصوف در آسیای غربی پدید آمد. بسیاری معتقدند که تصوف در درون محدودیت‌های دین اسلام منحصر به فرد است و استدلال می‌کنند که تصوف از افرادی مانند بایزید بسطامی توسعه یافته است که در نهایت احترام به سنت محمد (ص)، از خوردن هندوانه خودداری کرد زیرا هیچ مدرکی مبنی بر اینکه محمد (ص) هندوانه خورده باشد، پیدا نکرد. [25] [47] به گفته عارف قرون وسطایی جامی، عبد الله بن محمد بن الحنفیه (درگذشته حدود 716 میلادی) اولین کسی بود که "صوفی" نامیده شد. [33]
اصطلاح‌شناسی: - اصطلاح تصوف توسط متون اسلامی یا خود صوفیان به وجود نیامد، بلکه توسط شرق‌شناسان بریتانیایی ایجاد شد که می‌خواستند یک شکاف مصنوعی بین آنچه در تمدن اسلامی جذاب می‌دانستند (یعنی معنویت اسلامی) و کلیشه‌های منفی موجود در بریتانیا در مورد اسلام ایجاد کنند. [20] بنابراین، این شرق‌شناسان بریتانیایی شکافی را ساختند که قبلاً وجود نداشت. [20] اصطلاح تصوف با این حال، از زمان ایجاد، به ویژه در جهان غرب، تداوم داشته است.
به طور تاریخی، مسلمانان از واژه عربی تصوف برای شناسایی عمل صوفیان استفاده می‌کردند. [1] دانشمندان اصلی اسلام تصوف یا تصوف را به عنوان نام بُعد درونی یا باطنی اسلام تعریف می‌کنند. [21] که توسط شریعت، اعمال بیرونی اسلام پشتیبانی و تکمیل می‌شود. [22] از این دیدگاه، "برای یک صوفی واقعی بودن مطلقاً ضروری است" زیرا روش‌های تصوف بدون "وابستگی" به اسلام "بی‌اثر" است. [23] [24] با این حال، خود دانشمندان اسلامی به هیچ وجه در مورد معنای کلمه "صوفی" توافق ندارند. [25]
صوفیان خود ادعا می‌کنند که تصوف جنبه‌ای از اسلام است که شبیه به شریعت است. [1] جدایی‌ناپذیر از اسلام و بخشی جدایی‌ناپذیر از اعتقاد و عمل اسلامی است. [26] دانشمندان صوفی کلاسیک تصوف را به عنوان "علمی تعریف کرده‌اند که هدف آن ترمیم قلب و دور کردن آن از همه چیز به جز خدا است". [27] صوفیان سنتی مانند بایزید بسطامی، رومی، حاجی بکتاش ولی، جنید بغدادی و غزالی، تصوف را صرفاً بر اساس اصول اسلام و آموزه‌های محمد (ص) تعریف می‌کنند.
منبع: - https://en.wikipedia.org/wiki/Sufism
نظر در مورد پست ایناس خالد "من آن را جستجو کردم و این..."

اسلام چگونه فرهنگ ترکیه را تحت تأثیر قرار داد و تغییر داد؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

مرد، به نظر یک سوال درسی می‌آید. آیا اینطور است؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

زنان چگونه در گسترش اسلام مشارکت داشتند؟ آیا هنوز هم سرکوب می‌شدند؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

زنان در اسلام مشارکت داشتند - در واقع اولین کسی که به اسلام گروید، همسر خود پیامبر محمد (ص) بود. بسیاری از زنان به گسترش اسلام کمک کردند، حتی در نبردها نیز شرکت کردند. زنان بزرگ بسیاری در اسلام وجود دارند و آنها قطعا سهم خود را در شکل‌گیری اسلام امروزی ایفا کرده‌اند.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

به چه شیوه‌هایی گسترش اسلام به مناطق آسیای جنوبی، شمال آفریقا و اروپا کمک کرد؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

گسترش اسلام به آسیای جنوبی به دلیل سلطنت دهلی و امپراتوری مغول است. شمال آفریقا توسط ترکان تسخیر شد که به نوبه خود منجر به گسترش اسلام شد. قاره اروپا خیلی محبوب نبود که اسلام بر آن حکومت کند، اما ترکان مکان‌هایی مانند ایتالیا را نیز تسخیر کرده بودند.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

آیا مسلمانان و مسیحیان در مورد تفاوت‌های خود اختلاف یا جنگ داشتند؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

بله، مسلمانان و مسیحیان تفاوت‌هایی داشتند و هنوز هم تفاوت‌هایی دارند. بله، جنگ‌هایی وجود داشت، اما آن جنگ‌ها بیشتر به این دلیل بود که هر جامعه توسط ملت‌ها و سیاست‌ها دستکاری شده بود تا اینکه مردم را وادار به باور متفاوت کنند. جنگ‌ها، اگرچه اغلب به تفاوت‌های مذهبی مربوط می‌شوند، معمولاً در مورد پول و قدرت هستند. افراد خوش‌نیت که تنها تفاوتشان مذهب است، راه‌هایی برای کنار آمدن با یکدیگر، علیرغم تفاوت‌ها پیدا می‌کنند.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

فرهنگ اسلام چگونه توسعه یافت؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

از طریق تجارت با سایر ملت‌ها، مانند ایران و چین. همچنین، تعامل عرب-مسلمانان با غیر عرب‌ها به طور قابل توجهی کمک می‌کند.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

آیا کسی می‌داند ارتباط بین دین و تجارت در آفرو-اوراسیا بین قرن سیزدهم و شانزدهم چه بود؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کندنظر در مورد پست الکسیا سانتوس "آیا کسی می‌داند چه..."

داشتن دین مشترک به معنای داشتن سیستم اعتقادی مشترک و ارزش‌های مشترک است که تجارت را تسهیل می‌کند. نداشتن دین مشترک منجر به اختلاف می‌شود. شما می‌توانید موقعیتی را پیدا کنید که افرادی که دین مشترکی دارند از تجارت در سیستم تجاری حوضه اقیانوس هند سود می‌برند، که در آن بسیاری از بازرگانان پادشاهی‌های کوچک برای دریافت معاملات بهتر از بازرگانان مسلمان، "مسلمان‌سازی" شدند. ادیان مختلف تجارت را دشوارتر می‌کند. این را می‌توان با مالیات‌هایی که امپراتوری عثمانی بر تجارت بین اروپا و بقیه جهان اعمال می‌کرد، دید، زیرا اروپا مسیحی بود.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

آیا اعراب مسلمان فقط تشویق به گرویدن به اسلام می‌کردند؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

بله، فقط تشویق می‌شد. هیچ‌کس هرگز مجبور به گرویدن به اسلام نشده است. با شنیدن پیام، با حقیقت و اخلاق آن، خودشان گرویدند - یا بازگشتند.
نظر در مورد پست ✿ ✨💎 мααяiуα 💎✨ ✿ "بله، مردم فقط تشویق..."

گسترش ایده‌ها، ادیان و فناوری‌ها بین شرق و غرب.
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

من موافقم. شما چطور؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند

الیاس کیست یا برای آنها چه معنایی دارد؟
دکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کنددکمه به صفحه ثبت‌نام هدایت می‌کند


گسترش اسلام تقریباً به 1400 سال پیش برمی‌گردد. فتوحات اولیه مسلمانان که پس از مرگ محمد (ص) در سال 632 میلادی رخ داد، منجر به ایجاد خلافت‌ها شد و قلمرو وسیعی را در بر گرفت؛ گرویدن به اسلام با گسترش نیروهای عرب مسلمان در مناطق وسیع و ساختاردهی به امپراتوری‌ها در طول زمان تقویت شد.[1][2][3][4] بیشترین گسترش قابل توجه در دوران خلافت راشدین (خلافت درست‌هدایت) از سال 632 تا 661 میلادی، که چهار جانشین اول محمد (ص) بودند، رخ داد.[4] این خلافت‌های اولیه، همراه با اقتصاد و تجارت مسلمانان، عصر طلایی اسلام و دوران امپراتوری‌های دارای سلاح گرم اسلامی، منجر به گسترش اسلام از مکه به سمت اقیانوس‌های هند، اطلس و آرام و شکل‌گیری جهان اسلام شد. فتوحات اسلامی که با استقرار امپراتوری عرب در سه قاره (آسیا، آفریقا و اروپا) به اوج خود رسید، جهان اسلام را غنی کرد و پیش‌شرط‌های اقتصادی برای ظهور این نهاد را با تأکید بر آموزه‌های اسلامی فراهم آورد.[5] تجارت نقش مهمی در گسترش اسلام در برخی از نقاط جهان، مانند اندونزی داشت.[6][7] در قرون اولیه حکومت اسلامی، گرویدن به اسلام در خاورمیانه عمدتاً فردی یا در مقیاس کوچک بود. در حالی که گروش‌های دسته‌جمعی برای گسترش اسلام فراتر از سرزمین‌های مسلمانان ترجیح داده می‌شد، سیاست‌ها در داخل سرزمین‌های مسلمانان معمولاً با هدف گرویدن فردی برای تضعیف جوامع غیرمسلمان بود. با این حال، استثنائاتی وجود داشت، مانند گرویدن اجباری سامری‌ها.[8]
به زودی سلسله‌های مسلمانان تأسیس شدند و امپراتوری‌های بعدی مانند امویان، عباسیان، مملوکان، سلجوقیان و ایوبیان از جمله بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری‌های جهان بودند. سلطنت‌های آجوران و عدل، و امپراتوری مالي ثروتمند در شمال آفریقا، سلطنت‌های دهلی، دکن و بنگال، و امپراتوری‌های مغول و دورانی در شبه‌قاره هند، پادشاهی میسور و نظام حیدرآباد در ایران، تیموریان و امپراتوری عثمانی در آناتولی به طور قابل توجهی مسیر تاریخ را تغییر دادند. مردم جهان اسلام مراکز متعددی از فرهنگ و علم پیشرفته با شبکه‌های تجاری گسترده، مسافران، دانشمندان، شکارچیان، ریاضیدانان، پزشکان و فیلسوفان ایجاد کردند که همگی در عصر طلایی اسلام مشارکت داشتند. رنسانس تیموری و گسترش اسلام در جنوب و شرق آسیا، فرهنگ‌های مسلمانان متنوع و التقاطی را در شبه‌قاره هند، مالزی، اندونزی و چین پرورش داد.[9] امپراتوری عثمانی که کنترل بخش زیادی از خاورمیانه و شمال آفریقا را در دوره مدرن اولیه در دست داشت، به طور رسمی گرویدن دسته‌جمعی را تأیید نمی‌کرد، اما شواهد نشان می‌دهد که این امر رخ داده است، به ویژه در بالکان، اغلب برای اجتناب از پرداخت جزیه. منابع مسیحی نیز از درخواست‌های گرویدن دسته‌جمعی به اسلام، مانند در قبرس، یاد می‌کنند، جایی که مقامات عثمانی از ترس پیامدهای اقتصادی از آن امتناع کردند.[8]
تا سال 2016، 1.7 میلیارد مسلمان وجود داشتند[10][11] و یک نفر از هر چهار نفر در جهان مسلمان است[12] و اسلام را به دومین دین بزرگ جهان تبدیل کرده است.[13] از کودکانی که بین سال‌های 2010 تا 2015 به دنیا آمدند، 31 درصد به خانواده‌های مسلمان تعلق داشتند[14] و در حال حاضر اسلام سریع‌ترین دین رو به رشد در جهان است.[15][16][17]
اصطلاحات[ویرایش]
در کنار اصطلاح "گسترش اسلام"، مطالعات در این زمینه اصطلاحاتی مانند "اسلامیزاسیون"[a]، "اسلامی‌سازی"[18] و "اسلامی‌کردن" (عربی: أسلمة, romanized: aslamah) را نیز به وجود آورده است. این اصطلاحات به طور همزمان با اصطلاح "گسترش اسلام" برای اشاره به فرآیندی که در آن جامعه به سمت دین اسلام تغییر می‌کند و عمدتاً مسلمان می‌شود، استفاده می‌شوند. اسلامیزاسیون جامعه به طور تاریخی در طول قرن‌های متمادی از گسترش اسلام خارج از شبه‌جزیره عربستان از طریق فتوحات اولیه مسلمانان رخ داده است، با تغییرات قابل توجهی در شام، ایران، شمال آفریقا، شاخ آفریقا، غرب آفریقا[19]، آسیای مرکزی، جنوب آسیا (در افغانستان، مالدیو، پاکستان و بنگلادش)، جنوب شرقی آسیا (در مالزی، برونئی و اندونزی)، جنوب شرقی اروپا (در آلبانی، بوسنی و هرزگوین و کوزوو، از جمله دیگران)، اروپای شرقی (در قفقاز، کریمه و ولگا) و جنوب اروپا (در اسپانیا، پرتغال و سیسیل قبل از بازگشت به مسیحیت).[20] در کاربرد معاصر، "اسلامیزاسیون" و انواع آن نیز می‌توانند با مفاهیم منفی ضمنی برای اشاره به تحمیل درک شده یک نظام اجتماعی و سیاسی اسلام‌گرا بر جامعه‌ای با پیشینه اجتماعی و سیاسی بومی متفاوت استفاده شوند.
هم‌معنای انگلیسی "مسلمان‌سازی" که از قبل از سال 1940 استفاده می‌شد (به عنوان مثال، واژه‌نامه مصور ویورلی)، معنایی مشابه "اسلامیزاسیون" دارد.[21]
تاریخ[ویرایش]
گسترش عرب‌های مسلمان در قرون اولیه پس از مرگ محمد (ص) به زودی سلسله‌هایی را در شمال آفریقا، غرب آفریقا، خاورمیانه و تا سومالی توسط یاران پیامبر (ص)، به ویژه خلافت راشدین و پیشرفت‌های نظامی خالد بن ولید، عمرو بن عاص و سعد بن ابی وقاص تأسیس کرد. فرآیند تاریخی اسلامیزاسیون پیچیده بود و شامل ادغام شیوه‌های اسلامی با آداب و رسوم محلی بود. این فرآیند در طول چندین قرن اتفاق افتاد. برخی از محققان این تصور کلیشه‌ای را که این فرآیند در ابتدا "با شمشیر گسترش یافته" یا از طریق گرویدن اجباری بوده است، رد می‌کنند.[22]
خلافت راشدین و امویان (610–750 میلادی)[ویرایش]
در طول قرن تأسیس اسلام در شبه‌جزیره عربستان و گسترش سریع بعدی در طول فتوحات اولیه مسلمانان، یکی از مهم‌ترین امپراتوری‌های تاریخ جهان شکل گرفت.[23] برای اتباع امپراتوری، که قبلاً متعلق به امپراتوری‌های بیزانس و ساسانی بودند، تغییر چندانی در عمل ایجاد نشد. هدف از فتوحات بیشتر جنبه عملی داشت، زیرا زمین‌های حاصلخیز و آب در شبه‌جزیره عربستان کمیاب بودند. بنابراین، اسلامیزاسیون واقعی تنها در قرون بعدی رخ داد.[24]
ایرا ام. لاپیدوس بین دو رشته جداگانه از گرویدگان در آن زمان تمایز قائل می‌شود: انیمیسم‌ها و چندخدایان جوامع قبیله‌ای شبه‌جزیره عربستان و هلال حاصلخیز و مسیحیان و یهودیان بومی که قبل از ورود مسلمانان وجود داشتند.[25]
امپراتوری از اقیانوس اطلس تا دریای آرال، از کوه‌های اطلس تا هندوکوش گسترش یافت. بیشتر توسط "ترکیبی از موانع طبیعی و دولت‌های سازمان‌یافته" محدود شده بود.[26]
برای جوامع چندخدایی و بت‌پرست، علاوه بر دلایل مذهبی و معنوی، گرویدن به اسلام "پاسخ جمعیت قبیله‌ای و دامداری به نیاز به چارچوب بزرگتر برای یکپارچگی سیاسی و اقتصادی، یک دولت پایدارتر و یک چشم‌انداز اخلاقی تخیلی‌تر برای مقابله با مشکلات یک جامعه آشفته" بود.[25] در مقابل، برای جوامع قبیله‌ای و عشایری یکتاپرست، "اسلام جایگزین هویت سیاسی بیزانسی یا ساسانی و وابستگی مذهبی مسیحی، یهودی یا زرتشتی شد".[25] گرویدن در ابتدا مورد نیاز نبود و لزوماً مطلوب نبود: "(فتح‌کنندگان عرب) به تبدیل نیازی نداشتند، بلکه به اطاعت مردم غیرمسلمان اهمیت می‌دادند. در ابتدا، آنها به تبدیل شدن مخالف بودند زیرا مسلمانان جدید مزایای اقتصادی و جایگاه عرب‌ها را کاهش می‌دادند".[25]
تنها در قرون بعدی، با توسعه دکترین مذهبی اسلام و درک امت مسلمان، گرویدن دسته‌جمعی رخ داد. درک جدید توسط رهبران مذهبی و سیاسی در بسیاری از موارد منجر به تضعیف یا فروپاشی ساختارهای اجتماعی و مذهبی جوامع موازی مانند مسیحیان و یهودیان شد.[25]
خلافت‌ها و مدارس اولیه خود را تأسیس کردند و در طول زمان، ساختارهای امپراتوری را ایجاد کردند.
خلافت‌های اولیه، همراه با اقتصاد و تجارت مسلمانان، عصر طلایی اسلام و دوران امپراتوری‌های دارای سلاح گرم اسلامی، منجر به گسترش اسلام از مکه به سمت اقیانوس‌های هند، اطلس و آرام و شکل‌گیری جهان اسلام شد. فتوحات اسلامی که با استقرار امپراتوری عرب در سه قاره (آسیا، آفریقا و اروپا) به اوج خود رسید، جهان اسلام را غنی کرد و پیش‌شرط‌های اقتصادی برای ظهور این نهاد را با تأکید بر آموزه‌های اسلامی فراهم آورد.[5] تجارت نقش مهمی در گسترش اسلام در برخی از نقاط جهان، مانند اندونزی داشت.[6][7] در قرون اولیه حکومت اسلامی، گرویدن به اسلام در خاورمیانه عمدتاً فردی یا در مقیاس کوچک بود. در حالی که گروش‌های دسته‌جمعی برای گسترش اسلام فراتر از سرزمین‌های مسلمانان ترجیح داده می‌شد، سیاست‌ها در داخل سرزمین‌های مسلمانان معمولاً با هدف گرویدن فردی برای تضعیف جوامع غیرمسلمان بود. با این حال، استثنائاتی وجود داشت، مانند گرویدن اجباری سامری‌ها.[8]
سلسله‌های مسلمانان به زودی تأسیس شدند و امپراتوری‌های بعدی مانند امویان، عباسیان، مملوکان، سلجوقیان و ایوبیان از جمله بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری‌های جهان بودند. سلطنت‌های آجوران و عدل، و امپراتوری مالي ثروتمند در شمال آفریقا، سلطنت‌های دهلی، دکن و بنگال، و امپراتوری‌های مغول و دورانی در شبه‌قاره هند، پادشاهی میسور و نظام حیدرآباد در ایران، تیموریان و امپراتوری عثمانی در آناتولی به طور قابل توجهی مسیر تاریخ را تغییر دادند. مردم جهان اسلام مراکز متعددی از فرهنگ و علم پیشرفته با شبکه‌های تجاری گسترده، مسافران، دانشمندان، شکارچیان، ریاضیدانان، پزشکان و فیلسوفان ایجاد کردند که همگی در عصر طلایی اسلام مشارکت داشتند. رنسانس تیموری و گسترش اسلام در جنوب و شرق آسیا، فرهنگ‌های مسلمانان متنوع و التقاطی را در شبه‌قاره هند، مالزی، اندونزی و چین پرورش داد.[9] امپراتوری عثمانی که کنترل بخش زیادی از خاورمیانه و شمال آفریقا را در دوره مدرن اولیه در دست داشت، به طور رسمی گرویدن دسته‌جمعی را تأیید نمی‌کرد، اما شواهد نشان می‌دهد که این امر رخ داده است، به ویژه در بالکان، اغلب برای اجتناب از پرداخت جزیه. منابع مسیحی نیز از درخواست‌های گرویدن دسته‌جمعی به اسلام، مانند در قبرس، یاد می‌کنند، جایی که مقامات عثمانی از ترس پیامدهای اقتصادی از آن امتناع کردند.[8]
تا سال 2016، 1.7 میلیارد مسلمان وجود داشتند[10][11] و یک نفر از هر چهار نفر در جهان مسلمان است[12] و اسلام را به دومین دین بزرگ جهان تبدیل کرده است.[13] از کودکانی که بین سال‌های 2010 تا 2015 به دنیا آمدند، 31 درصد به خانواده‌های مسلمان تعلق داشتند[14] و در حال حاضر اسلام سریع‌ترین دین رو به رشد در جهان است.[15][16][17]
اصطلاحات[ویرایش]
در کنار اصطلاح "گسترش اسلام"، مطالعات در این زمینه اصطلاحاتی مانند "اسلامیزاسیون"[a]، "اسلامی‌سازی"[18] و "اسلامی‌کردن" (عربی: أسلمة, romanized: aslamah) را نیز به وجود آورده است. این اصطلاحات به طور همزمان با اصطلاح "گسترش اسلام" برای اشاره به فرآیندی که در آن جامعه به سمت دین اسلام تغییر می‌کند و عمدتاً مسلمان می‌شود، استفاده می‌شوند. اسلامیزاسیون جامعه به طور تاریخی در طول قرن‌های متمادی از گسترش اسلام خارج از شبه‌جزیره عربستان از طریق فتوحات اولیه مسلمانان رخ داده است، با تغییرات قابل توجهی در شام، ایران، شمال آفریقا، شاخ آفریقا، غرب آفریقا[19]، آسیای مرکزی، جنوب آسیا (در افغانستان، مالدیو، پاکستان و بنگلادش)، جنوب شرقی آسیا (در مالزی، برونئی و اندونزی)، جنوب شرقی اروپا (در آلبانی، بوسنی و هرزگوین و کوزوو، از جمله دیگران)، اروپای شرقی (در قفقاز، کریمه و ولگا) و جنوب اروپا (در اسپانیا، پرتغال و سیسیل قبل از بازگشت به مسیحیت).[20] در کاربرد معاصر، "اسلامیزاسیون" و انواع آن نیز می‌توانند با مفاهیم منفی ضمنی برای اشاره به تحمیل درک شده یک نظام اجتماعی و سیاسی اسلام‌گرا بر جامعه‌ای با پیشینه اجتماعی و سیاسی بومی متفاوت استفاده شوند.
هم‌معنای انگلیسی "مسلمان‌سازی" که از قبل از سال 1940 استفاده می‌شد (به عنوان مثال، واژه‌نامه مصور ویورلی)، معنایی مشابه "اسلامیزاسیون" دارد.[21]
تاریخ[ویرایش]
گسترش عرب‌های مسلمان در قرون اولیه پس از مرگ محمد (ص) به زودی سلسله‌هایی را در شمال آفریقا، غرب آفریقا، خاورمیانه و تا سومالی توسط یاران پیامبر (ص)، به ویژه خلافت راشدین و پیشرفت‌های نظامی خالد بن ولید، عمرو بن عاص و سعد بن ابی وقاص تأسیس کرد. فرآیند تاریخی اسلامیزاسیون پیچیده بود و شامل ادغام شیوه‌های اسلامی با آداب و رسوم محلی بود. این فرآیند در طول چندین قرن اتفاق افتاد. برخی از محققان این تصور کلیشه‌ای را که این فرآیند در ابتدا "با شمشیر گسترش یافته" یا از طریق گرویدن اجباری بوده است، رد می‌کنند.[22]
خلافت راشدین و امویان (610–750 میلادی)[ویرایش]
در طول قرن تأسیس اسلام در شبه‌جزیره عربستان و گسترش سریع بعدی در طول فتوحات اولیه مسلمانان، یکی از مهم‌ترین امپراتوری‌های تاریخ جهان شکل گرفت.[23] برای اتباع امپراتوری، که قبلاً متعلق به امپراتوری‌های بیزانس و ساسانی بودند، تغییر چندانی در عمل ایجاد نشد. هدف از فتوحات بیشتر جنبه عملی داشت، زیرا زمین‌های حاصلخیز و آب در شبه‌جزیره عربستان کمیاب بودند. بنابراین، اسلامیزاسیون واقعی تنها در قرون بعدی رخ داد.[24]
ایرا ام. لاپیدوس بین دو رشته جداگانه از گرویدگان در آن زمان تمایز قائل می‌شود: انیمیسم‌ها و چندخدایان جوامع قبیله‌ای شبه‌جزیره عربستان و هلال حاصلخیز و مسیحیان و یهودیان بومی که قبل از ورود مسلمانان وجود داشتند.[25]
امپراتوری از اقیانوس اطلس تا دریای آرال، از کوه‌های اطلس تا هندوکوش گسترش یافت. بیشتر توسط "ترکیبی از موانع طبیعی و دولت‌های سازمان‌یافته" محدود شده بود.[26]
برای جوامع چندخدایی و بت‌پرست، علاوه بر دلایل مذهبی و معنوی، گرویدن به اسلام "پاسخ جمعیت قبیله‌ای و دامداری به نیاز به چارچوب بزرگتر برای یکپارچگی سیاسی و اقتصادی، یک دولت پایدارتر و یک چشم‌انداز اخلاقی تخیلی‌تر برای مقابله با مشکلات یک جامعه آشفته" بود.[25] در مقابل، برای جوامع قبیله‌ای و عشایری یکتاپرست، "اسلام جایگزین هویت سیاسی بیزانسی یا ساسانی و وابستگی مذهبی مسیحی، یهودی یا زرتشتی شد".[25] گرویدن در ابتدا مورد نیاز نبود و لزوماً مطلوب نبود: "(فتح‌کنندگان عرب) به تبدیل نیازی نداشتند، بلکه به اطاعت مردم غیرمسلمان اهمیت می‌دادند. در ابتدا، آنها به تبدیل شدن مخالف بودند زیرا مسلمانان جدید مزایای اقتصادی و جایگاه عرب‌ها را کاهش می‌دادند".[25]
تنها در قرون بعدی، با توسعه دکترین مذهبی اسلام و درک امت مسلمان، گرویدن دسته‌جمعی رخ داد. درک جدید توسط رهبران مذهبی و سیاسی در بسیاری از موارد منجر به تضعیف یا فروپاشی ساختارهای اجتماعی و مذهبی جوامع موازی مانند مسیحیان و یهودیان شد.[25]
خلافت‌ها و مدارس اولیه خود را تأسیس کردند و در طول زمان، ساختارهای امپراتوری را ایجاد کردند.
امپراتوری عثمانی (1299–1924)[ویرایش]
امپراتوری عثمانی در ابتدا مرزهای خود را در برابر تهدیدات از چندین طرف، از جمله صفویان در شرق، امپراتوری بیزانس در شمال تا فتح قسطنطنیه در سال 1453 و قدرت‌های بزرگ کاتولیک از دریای مدیترانه: اسپانیا، امپراتوری مقدس روم و ونیز با مستعمرات مدیترانه‌ای خود، دفاع می‌کرد.
بعداً، امپراتوری عثمانی به فتح سرزمین‌ها از رقبای خود: قبرس و سایر جزایر یونانی (به جز کرت) توسط ونیز از دست رفت و امپراتوری تا حوضه دانوب، از جمله مجارستان را فتح کرد. کرت در طول قرن 17 فتح شد، اما عثمانی‌ها مجارستان را به امپراتوری مقدس روم و سایر قسمت‌های اروپای شرقی از دست دادند که با معاهده کارلوویتز در سال 1699 به پایان رسید.[33]
سلطنت عثمانی در 1 نوامبر 1922 لغو شد و خلافت در 3 مارس 1924 لغو شد.[34]
دوران مدرن[ویرایش]
اسلام از طریق تجارت و مهاجرت‌ها، به ویژه در آسیای جنوب شرقی، آمریکا و اروپا به گسترش خود ادامه داده است.[23]
اسلامیزاسیون مدرن به نظر می‌رسد بازگشت به ارزش‌ها، جوامع و پوشش‌های مسلمانان باشد و تقویت جامعه است.[35]
توسعه دیگری، اسلام فرا‌ملی است که توسط محققان فرانسوی اسلام، ژیل کپل و الیویه روی، شرح داده شده است. این شامل احساس یک هویت اسلامی جهانی و فراگیر است که اغلب توسط مهاجران مسلمان و فرزندان آنها که در کشورهای غیرمسلمان زندگی می‌کنند، به اشتراک گذاشته می‌شود:[36]
یکپارچگی فزاینده جوامع جهان در نتیجه ارتباطات، رسانه‌ها، سفر و مهاجرت‌های افزایش یافته، مفهوم یک اسلام واحد را که در همه جا به شیوه‌های مشابه تمرین می‌شود و اسلامی را که فراتر از آداب و رسوم ملی و قومی است، معنادار می‌کند.[36]
این لزوماً به سازمان‌های سیاسی یا اجتماعی اشاره نمی‌کند:[36]
هویت جهانی مسلمان لزوماً یا حتی معمولاً به اقدام گروهی سازمان‌یافته منجر نمی‌شود. حتی اگر مسلمانان یک وابستگی جهانی را تشخیص دهند، قلب زندگی مذهبی مسلمانان همچنان خارج از سیاست است - در انجمن‌های محلی برای عبادت، بحث، کمک متقابل، آموزش، خیریه و سایر فعالیت‌های اجتماعی.[36]
توسعه سوم، رشد و گسترش سازمان‌های نظامی فرا‌ملی است. دهه‌های 1980 و 1990 با چندین درگیری بزرگ در خاورمیانه، از جمله درگیری عرب-اسرائیل، افغانستان در دهه‌های 1980 و 2001 و سه جنگ خلیج فارس (1980-1988، 1990-1991، 2003-2011) کاتالیزور بین‌المللی‌سازی درگیری‌های محلی بود.[نیاز به منبع] شخصیت‌هایی مانند اسامه بن لادن و عبداله عزام در این تحولات نقش مهمی داشته‌اند، همانطور که سیاست داخلی و جهانی.[36]
بر اساس منطقه[ویرایش]
عصر خلفا گسترش تحت محمد (ص)، 622–632/هجری 1-11
عربستان[ویرایش]
در مکه، گفته می‌شود که محمد (ص) مکرراً از قبایل مسیحی سفیرانی دریافت کرده است.
شام بزرگتر[ویرایش]
مانند سلف بیزانسی و ساسانی خود، خلفای مروانی به طور اسمی بر جوامع مختلف حکومت می‌کردند، اما به جوامع اجازه می‌دادند تا بیشتر امور داخلی خود را تحت نظارت مقامات منصوب یا انتخاب شده خود اداره کنند. با این حال، خلفای مروانی به شدت به کمک پرسنل اداری غیرعرب و به شیوه‌های اداری (به عنوان مثال، مجموعه‌ای از دفاتر دولتی) متکی بودند. با کند شدن فتوحات و کاهش نیاز به انزوای جنگجویان (muqatilah)، حفظ اعراب در پادگان‌ها دشوارتر شد. با شروع فروپاشی پیوندهای قبیله‌ای که سیاست اموی را تحت تأثیر قرار داده بود، معنای پیوند دادن گرویدگان غیرعرب به قبایل عرب و پذیرش وضعیت موالی کاهش یافت. علاوه بر این، تعداد مسلمانانی که می‌خواستند به امپراتوری بپیوندند، آنقدر زیاد شد که این فرآیند دیگر امکان‌پذیر نبود.
فلسطین[ویرایش]
محاصره اورشلیم (636–637) توسط نیروهای خلیفه راشدین عمر در برابر بیزانس در نوامبر 636 آغاز شد. به مدت چهار ماه، محاصره ادامه داشت. در نهایت، اسقف ارتدوکس اورشلیم، سوفورونیوس، یک عرب نژاد[37] با عمر در شخص خود موافقت کرد تا اورشلیم را تسلیم کند. خلیفه، که در آن زمان در مدینه بود، با این شرایط موافقت کرد و برای امضای تسلیم‌نامه در بهار 637 به اورشلیم سفر کرد.
سوفورونیوس همچنین با عمر توافقنامه‌ای به نام اطمینان عمر را مذاکره کرد که به مسیحیان در ازای پرداخت جزیه، مالیاتی که توسط غیرمسلمانان فتح شده پرداخت می‌شد، آزادی مذهبی می‌داد. تحت حکومت مسلمانان، جمعیت مسیحی و یهودی اورشلیم از تحمل معقولی برخوردار بودند.[38][39]
پس از پذیرش تسلیم، عمر با سوفورونیوس وارد اورشلیم شد و "به ادب با پاتریارک در مورد آثار باستانی مذهبی آن صحبت کرد".[40] وقتی زمان نماز او فرا رسید، عمر در کلیسای رستاخیز بود، اما از نماز خواندن در آنجا خودداری کرد، زیرا می‌ترسید که در آینده مسلمانان از آن به عنوان بهانه‌ای برای مصادره کلیسا استفاده کنند. مسجد عمر، روبروی درهای کلیسای مقبره مقدس، با مناره بلند، مکانی است که گفته می‌شود او برای نماز به آنجا بازنشسته شده است.
آرکولف، اسقف که شرح زیارت خود به سرزمین مقدس در قرن هفتم، De locis sanctis، توسط راهب آدامنان را نوشته است، شرایط زندگی نسبتاً مناسب مسیحیان در فلسطین در دوره اولیه حکومت مسلمانان را توصیف می‌کند. خلفای دمشق (661-750) شاهزادگان متسامحی بودند که روابط خوبی با اتباع مسیحی خود داشتند. بسیاری از مسیحیان، مانند یوحنا دمشقی، مناصب مهمی در دربار آنها داشتند. خلفای عباسی در بغداد (753-1242) نیز تا زمانی که بر سوریه حکومت می‌کردند، نسبت به مسیحیان متسامح بودند. هارون ابوجعفر (786-809) کلیدهای کلیسای مقبره مقدس را به شارلمن فرستاد که یک مهمان‌خانه برای زائران لاتین در نزدیکی زیارتگاه ساخت.[38]
درگیری‌های رقیب و انقلاب‌ها منجر به تجزیه جهان اسلام شد. در قرن نهم، فلسطین توسط خلافت فاطمیان فتح شد. درگیری‌های جدید در منطقه رخ داد و ارتش‌های بیزانسی تلاش کردند تا سرزمین‌های از دست رفته خود را پس بگیرند. مسیحیانی که با بیزانس‌ها همدردی می‌کردند، توسط مسلمانان حاکم به اتهام خیانت اعدام شدند. در سال 969، اسقف اورشلیم، یوحنا هفتم، به دلیل مکاتبات خیانت‌آمیز با بیزانس اعدام شد.
با افزایش اهمیت اورشلیم برای مسلمانان و افزایش زیارت‌ها، تحمل نسبت به سایر ادیان کاهش یافت. مسیحیان مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و کلیساها تخریب شدند. تخریب کلیسای مقبره مقدس در سال 1009 توسط الحاکم بی امرالله، خلیفه فاطمیان، یک تحریک‌کننده قدرتمند بود که به شعله‌های خشم منجر شد و به جنگ صلیبی اول دامن زد.[38] این سلسله بعداً توسط صلاح‌الدین ایوبی سرنگون شد.
آفریقا[ویرایش]
شمال آفریقا[ویرایش]
فتوحات اولیه مسلمانان در شمال آفریقا در قرن 7 تا 9 میلادی رخ داد و توسط سلسله اموی در زمان خلافت راشدین آغاز شد. شبکه‌های تجاری گسترده در سراسر شمال و غرب آفریقا بستری را برای گسترش صلح‌آمیز اسلام ایجاد کرد، ابتدا از طریق طبقه تجاری.[49] با به اشتراک گذاشتن یک دین مشترک و یک رونویسی مشترک (عربی)، تجار تمایل بیشتری به اعتماد و در نتیجه سرمایه‌گذاری در یکدیگر نشان می‌دادند.[53] علاوه بر این، به سمت قرن نوزدهم، خلافت سوکوتو مستقر در نیجریه، تلاش قابل توجهی برای گسترش اسلام انجام داد.[49]
دیدگاه تاریخی رایج این است که فتح شمال آفریقا توسط خلافت اموی در قرن 7-8 میلادی به طور موثری به پایان دوران کاتولیسیسم در آفریقا برای چندین قرن پایان داد.[48] با این حال، مطالعات جدیدتر ظاهر شده‌اند که جزئیات و ظرافت‌های بیشتری را در مورد تبدیل ساکنان مسیحی به اسلام ارائه می‌دهند. یک جامعه مسیحی در سال 1114 در قلعه در الجزایر مرکزی ثبت شده است. شواهدی از سفرهای زیارتی پس از سال 850 میلادی به مقبره‌های قدیسان کاتولیک خارج از شهر کارتاژ وجود دارد و شواهدی از تماس‌های مذهبی با مسیحیان اسپانیای عرب وجود دارد. علاوه بر این، اصلاحات تقویمی که در اروپا در این دوره انجام شد در میان مسیحیان بومی تونس منتشر شد، که نشان می‌دهد در صورت عدم وجود تماس با رم، این امر امکان‌پذیر نبود.[49]
در طول حکومت عمر دوم، فرماندار وقت آفریقا، اسماعیل بن عبدالله، با اداره عادلانه خود بربرها را به اسلام آورد و سایر مبلغین اولیه مانند عبداله بن یاسین که جنبشی را آغاز کرد که باعث شد هزاران نفر از بربرها به اسلام بگروند.[49]
شاخ آفریقا[ویرایش]
تاریخ تماس تجاری و فکری بین ساکنان سومالی و شبه‌جزیره عربستان ممکن است به توضیح ارتباط مردم سومالی با محمد (ص) کمک کند. مسلمانان اولیه برای پناهندگی از قریش به شهر بندری زیلا در سومالی امروزی پناه بردند و در دربار امپراتور آکسوم در اتیوپی امروزی به دنبال حمایت بودند. برخی از مسلمانانی که حمایت می‌کردند در بخش‌های مختلف منطقه اقامت گزیدند تا دین را ترویج کنند. پیروزی مسلمانان بر قریش در قرن هفتم تأثیر قابل توجهی بر تجار محلی داشت و پس از آن تمام مسیرهای تجاری در دریای مدیترانه و دریای سرخ تحت سلطه خلفای مسلمان قرار گرفت. از طریق تجارت، اسلام به سواحل آفریقا رسید.[50]
آفریقای شرقی[ویرایش]
در سواحل شرقی آفریقا، جایی که بازرگانان عرب برای سال‌ها به تجارت سفر می‌کردند، عرب‌ها در قرن نهم و دهم مستعمرات دائمی در جزایر فراساحلی، به ویژه در زنگبار، تأسیس کردند. از آنجا، مسیرهای تجاری عرب به داخل آفریقا گسترش یافت و به گسترش تدریجی اسلام در منطقه کمک کرد.
در قرن سیزدهم، مسجد بزرگ کیلووا کیسیوانی ساخته شد که از سنگ مرجان ساخته شده است و بزرگترین مسجد از نوع خود است.[41]
در قرن بیستم، اسلام در آفریقا هم از طریق تولد و هم از طریق گرویدن رشد کرد. تعداد مسلمانان در آفریقا از 34.5 میلیون نفر در سال 1900 به 315 میلیون نفر در سال 2000 افزایش یافت و حدود 20 درصد به 40 درصد از کل جمعیت آفریقا تبدیل شد.[51] با این حال، در همان دوره، تعداد مسیحیان نیز در آفریقا رشد کرد، از 8.7 میلیون نفر در سال 1900 به 346 میلیون نفر در سال 2000، که از رشد جمعیت و نرخ رشد اسلام پیشی گرفت.[51][52]
غرب آفریقا[ویرایش]
گسترش اسلام در آفریقا در قرن 7 تا 9 میلادی آغاز شد و توسط عرب‌ها به شمال آفریقا آورده شد. شبکه‌های تجاری گسترده در سراسر شمال و غرب آفریقا بستری را برای گسترش صلح‌آمیز اسلام ایجاد کرد، ابتدا از طریق طبقه تجاری.[53] بازرگانان عرب با به اشتراک گذاشتن یک دین مشترک و یک رونویسی مشترک (عربی)، تمایل بیشتری به اعتماد و در نتیجه سرمایه‌گذاری در یکدیگر نشان می‌دادند.[53] به سمت قرن نوزدهم، خلافت سوکوتو مستقر در نیجریه، تلاش قابل توجهی برای گسترش اسلام انجام داد.[49]
ایران و قفقاز[ویرایش]
استدلال می‌شد که زرتشت‌گرایی به سرعت پس از فتح ایران توسط مسلمانان سقوط کرد، به دلیل ارتباط تنگاتنگ آن با ساختار دولتی ساسانی.[7] اکنون فرآیندهای پیچیده‌تری در نظر گرفته می‌شود، با توجه به چارچوب زمانی طولانی‌تر که به پیشرفت باستانی دین نسبت داده می‌شود.[7] این روندها شامل تضعیف زرتشت‌گرایی پس از فتح و مهاجرت قبایل عرب به منطقه در یک دوره طولانی که تا دوران خلافت عباسی ادامه داشت.[7]
اگرچه مواردی مانند تبدیل دسته‌جمعی بخش‌هایی از ارتش ساسانی قبل از نبردهای مهم مانند نبرد القادسیه وجود داشت، اما تبدیل به سرعت در مناطق شهری که نیروهای عرب در آن مستقر بودند، رخ داد و به تدریج زرتشت‌گرایی را به مناطق روستایی محدود کرد.[7] با این حال، در پایان دوره اموی، جامعه مسلمانان در منطقه هنوز اقلیت بود.[7]
از طریق فتح ایران توسط مسلمانان در قرن هفتم، اسلام تا مناطق آنچه که امروزه روسیه اروپایی است گسترش یافت.[78] نمونه اولیه که می‌توان از آن به عنوان اولین معرفی اسلام به اروپای شرقی یاد کرد، مربوط به یک زندانی مسلمان در قرن یازدهم است که توسط بیزانس‌ها در قلمرو پچنگ‌ها دستگیر شد و به آنها آموزش داد و آنها را به اسلام گروید.[79]
در قرون بعدی، برخی از قبایل ترک به اسلام گرویدند.[80]
آسیای مرکزی و اروپای شرقی[ویرایش]
فتوحات عرب در قرن هفتم و هشتم، اسلام را به آسیای مرکزی و قفقاز رساند. در قرن نهم، دولت‌های ترک مانند خزرها و تورگش‌ها با خلافت درگیر شدند و از گسترش اسلام جلوگیری کردند.[80] از قرن نهم به بعد، ترک‌ها (حداقل به صورت فردی، اگر نه از طریق پذیرش دولت‌هایشان) شروع به گرویدن به اسلام کردند.[80]
در قرن دهم، بولغارهای ولگا به اسلام گرویدند.[80] تحت رهبری آل‌میش. هنگامی که فرانتسیسکن ویلیام رابروک از اردوگاه باتو خان مغول بازدید کرد، که اخیراً (در دهه 1240) فتح مغولان ولگا بلغارستان را به پایان رسانده بود، اظهار داشت: "من تعجب می‌کنم که چه شیطانی قانون محمد را به آنجا رسانده است".[80]
یک نهاد مسلمان دیگر، سلسله قرخانید، در شرق گسترش یافت.[80]
تیموریان و عثمانیان[ویرایش]
پس از حمله ویرانگر مغولان به آسیای مرکزی تحت رهبری هولاکوخان و پس از محاصره بغداد (1258)، حکومت مغولان در سراسر وسعت سرزمین‌های اسلامی در آسیا گسترش یافت. مغولان به جای اسلام، بودیسم را به عنوان دین رسمی خود انتخاب کردند و به اسلام تعرض کردند.[82] با این حال، در سال 1295، غازان خان، حاکم جدید ایلخانان، به اسلام گروید و دو دهه بعد، خان طلایی تحت رهبری ازبک خان (حکومت 1313-1341) نیز به آن پیوست.[82] مغولان از نظر مذهبی و فرهنگی فتح شده بودند و این جذب منجر به عصر جدیدی از سنتز مغول-اسلامی شد[82] که به گسترش بیشتر اسلام در آسیای مرکزی و شبه‌قاره هند کمک کرد.
در قرن سیزدهم، قبایل مغول نیز به اسلام گرویدند. پس از حمله مغولان به آسیای مرکزی تحت رهبری هولاکوخان و پس از محاصره بغداد (1258)، حکومت مغولان در سراسر وسعت سرزمین‌های اسلامی در آسیا گسترش یافت. مغولان به جای اسلام، بودیسم را به عنوان دین رسمی خود انتخاب کردند و به اسلام تعرض کردند.[82] در سال 1295، غازان خان، حاکم جدید ایلخانان، به اسلام گروید و دو دهه بعد، خان طلایی تحت رهبری ازبک خان (حکومت 1313-1341) نیز به آن پیوست.[82] مغولان از نظر مذهبی و فرهنگی فتح شده بودند و این جذب منجر به عصر جدیدی از سنتز مغول-اسلامی شد[82] که به گسترش بیشتر اسلام در آسیای مرکزی و شبه‌قاره هند کمک کرد.
در قرن سیزدهم، قبایل مغول نیز به اسلام گرویدند.
اروپا[ویرایش]
فتوحات اسلامی در شبه‌جزیره ایبری[ویرایش]
پس از 630، گسترش عرب‌ها در شمال آفریقا تا سئوتا در مراکش امروزی آغاز شد. ورود آنها با دوره‌ای از ضعف سیاسی در پادشاهی ویزگوت که پس از هفت قرن حکومت رومی در شبه‌جزیره ایبری تأسیس شده بود، همزمان شد. با تصرف سئوتا، ارتش عرب-بربری در سال 711 به شبه‌جزیره ایبری حمله کرد و در طول 720 مناطق جنوبی و مرکزی را فتح کرد. گسترش عرب‌ها به کوه‌ها در جنوب فرانسه رسید و برای مدت کوتاهی، عرب‌ها کنترل منطقه را در دست گرفتند.
در سال 722، ارتش‌های مسیحی در کوادونگا پیروز شدند و به گسترش عرب‌ها پایان دادند.
در سال 750، یک شاهزاده اموی از دمشق پس از فرار از قتل عام خانواده‌اش در کوردوبا، یک دولت اسلامی جدید در این منطقه تأسیس کرد. این آغاز یک جامعه اسپانیایی-مسلمان بود که در آن جمعیت‌های بزرگ مسیحی و یهودی با درصد رو به رشدی از مسلمانان همزیستی داشتند. بسیاری از داستان‌ها از نوادگان رهبران ویزگوت و کنت‌های رومی وجود دارد که به اسلام گرویدند. نخبگان مسلمان در ابتدا کوچک بودند، اما با گرویدن به اسلام و پذیرش وضعیت موالی، به تدریج رشد کردند. فرمانداران شکایت‌هایی را به خلیفه ارائه کردند، زیرا قوانین جدیدی را تصویب کرد که تبدیل را آسان‌تر می‌کرد و در نتیجه درآمد مالیاتی از غیرمسلمانان کاهش می‌یافت.
در دوره خلافت عباسی، یک تغییر در مفهوم سیاسی از یک امپراتوری عمدتاً عرب به یک امپراتوری مسلمان رخ داد. در حدود سال 930، قانونی تصویب شد که همه کارمندان امپراتوری را ملزم به مسلمان شدن می‌کرد.[31] هر دو دوره با مهاجرت‌های قابل توجهی از قبایل عرب به مناطق جدید همراه بود.[32]
بالکان[ویرایش]
در تاریخ بالکان، نوشتن در مورد موضوع تبدیل به اسلام یک مسئله سیاسی بسیار حساس بوده است. این ذاتاً با مسائل مربوط به شکل‌گیری هویت‌های ملی و ادعاهای ارضی رقیب در کشورهای بالکان مرتبط است. گفتمان غالب ملی‌گرایانه در تاریخ‌نگاری بالکان، تمام اشکال اسلامیزاسیون را به عنوان نتیجه سیاست‌های سازمان‌یافته تبدیل یا دعوت توسط دولت عثمانی تعریف می‌کند.
واقعیت این است که اسلامیزاسیون در هر کشور بالکان در طول قرن‌ها رخ داده است و ماهیت و مرحله آن توسط شرایط خاص هر منطقه تعیین شده است. فتوحات اولیه عثمانی بیشتر جنبه نظامی و اقتصادی داشتند و تبدیل مذهبی هدف اصلی آنها نبود. در واقع، استانداردهای تحمل عثمانی به جوامع مسیحی اجازه می‌داد تا تحت قوانین خود و تحت رهبری رهبران منتخب خود اداره شوند. با این حال، عثمانی‌ها به شدت به کمک پرسنل اداری غیرمسلمان و شیوه‌های اداری (به عنوان مثال، مجموعه‌ای از دفاتر دولتی) متکی بودند. با کند شدن فتوحات و کاهش نیاز به انزوای جنگجویان (muqatilah)، حفظ اعراب در پادگان‌ها دشوارتر شد. با شروع فروپاشی پیوندهای قبیله‌ای که سیاست اموی را تحت تأثیر قرار داده بود، معنای پیوند دادن گرویدگان غیرعرب به قبایل عرب و پذیرش وضعیت موالی کاهش یافت. علاوه بر این، تعداد مسلمانانی که می‌خواستند به امپراتوری بپیوندند، آنقدر زیاد شد که این فرآیند دیگر امکان‌پذیر نبود.
در حالی که عثمانی‌ها از پیروان ارتدوکس یونانی برای تبدیل شدن به اسلام اجباری نمی‌کردند، بسیاری از آنها برای جلوگیری از سختی‌های حکومت عثمانی به اسلام گرویدند.[85] یک مورد قابل توجه، کاتولیک‌های بالکان بودند که به دلیل وفاداری مشکوک به پاپ، بیشتر مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند. در نتیجه، مناطق کاتولیک بیشتری در بوسنی، کوزوو و شمال آلبانی، تبدیل قابل توجهی به اسلام را تجربه کردند. با شکست عثمانی‌ها در سال 1699 توسط اتریشی‌ها و از دست دادن مجارستان و کرواسی، بسیاری از مسلمانان انتخاب کردند که از "سرزمین‌های کفر" فرار کنند و به قلمروهای تحت سلطه عثمانی مهاجرت کنند. در این زمان، ایده‌های ملی‌گرایانه جدید اروپایی شروع به نفوذ کردند و مبنایی فکری برای ایدئولوژی‌های ملی جدید و تقویت خودانگاره‌ای جوامع مسیحی به عنوان مردم سرکوب شده فراهم کردند.[86]
با استقلال کشورهای بالکان از امپراتوری عثمانی، مسلمانانی که به دین جدید وفادار ماندند، اغلب با تبعیض و آزار و اذیت مواجه می‌شدند و بسیاری از آنها مجبور به ترک سرزمین‌های خود شدند.[86] این تغییر جمعیتی را می‌توان با کاهش تعداد مساجد در بلگراد از بیش از 70 در سال 1750 به تنها سه در سال 1850 نشان داد.
مهاجرت[ویرایش]
از دهه 1960، بسیاری از مسلمانان به اروپای غربی مهاجرت کرده‌اند. آنها به عنوان مهاجر، کارگر مهمان، پناهنده یا به عنوان بخشی از اتحاد مجدد خانوادگی آمده‌اند. در نتیجه، جمعیت مسلمان در اروپا به طور پیوسته در حال افزایش است.
مطالعه‌ای از مرکز تحقیقات Pew، که در ژانویه 2011 منتشر شد، پیش‌بینی کرد که سهم مسلمانان در جمعیت اروپا از 6 درصد در سال 2010 به 8 درصد در سال 2030 افزایش می‌یابد.[87]
همچنین ببینید[ویرایش]
الحاج
سینبویا آسواری
رشد جمعیت مسلمانان
تاریخچه اسلام
فتوحات اسلامی
فعالیت‌های تبشیری اسلامی
جهان اسلام
اسلام بر اساس کشور
اصطلاحات[ویرایش]
اسلامیزاسیون
اسلامی‌سازی
اسلامی‌کردن
منابع[ویرایش]
یادداشت‌ها[ویرایش]
^ همچنین به عنوان اسلامیزاسیون نوشته می‌شود.
ارجاعات[ویرایش]
[1] Polk, William R. (2018). "The Caliphate and the Conquests". Crusade and Jihad: The Thousand-Year War Between the Muslim World and the Global North. The Henry L. Stimson Lectures Series. New Haven and London: Yale University Press. pp. 21–30. doi:10.2307/j.ctv1bvnfdq.7. ISBN 978-0-300-22290-6. JSTOR j.ctv1bvnfdq.7. LCCN 2017942543.
[2] van Ess, Josef (2017). "Setting the Seal on Prophecy". Theology and Society in the Second and Third Centuries of the Hijra, Volume 1: A History of Religious Thought in Early Islam. Handbook of Oriental Studies. Section 1: The Near and Middle East. Vol. 116/1. Translated by O'Kane, John. Leiden and Boston: Brill Publishers. pp. 3–7. doi:10.1163/9789004323384_002. ISBN 978-90-04-32338-4. ISSN 0169-9423.
[3] Pakatchi, Ahmad; Ahmadi, Abuzar (2017). "Caliphate". In Madelung, Wilferd; Daftary, Farhad (eds.). Encyclopaedia Islamica. Translated by Asatryan, Mushegh. Leiden and Boston: Brill Publishers. doi:10.1163/1875-9831_isla_COM_05000066. ISSN 1875-9823.
[4] a b Lewis, Bernard (1995). "Part III: The Dawn and Noon of Islam – Origins". The Middle East: A Brief History of the Last 2,000 Years. New York: Scribner. pp. 51–58. ISBN 9780684832807. OCLC 34190629.
[5] Hassan, M. Kabir (30 December 2016). Handbook of Empirical Research on Islam and Economic Life. Edward Elgar Publishing. ISBN 978-1-78471-073-6 – via Google Books.
[6] Gibbon, ci, ed. Bury, London, 1898, V, 436
[7] a b c d e f Berkey, pg. 101-102
[8] a b Tramontana, Felicita (2014). "III. Conversion to Islam in the villages of Dayr Abān and Ṣūbā". Passages of Faith: Conversion in Palestinian villages (17th century) (1 ed.). Harrassowitz Verlag. p. 69. doi:10.2307/j.ctvc16s06.8. ISBN 978-3-447-10135-6.
[9] Formichi, Chiara (2020). Islam and Asia: A History. Cambridge University Press. pp. 75–102. ISBN 978-1-107-10612-3.
[10] "Executive Summary". The Future of the Global Muslim Population. Pew Research Center. 27 January 2011. Retrieved 22 December 2011.
[11] "Table: Muslim Population by Country | Pew Research Center's Religion & Public Life Project". Features.pewforum.org. 27 January 2011. Retrieved 23 July 2014.
[12] Hallaq, Wael (2009). An introduction to Islamic law. Cambridge University Press. p. 1. ISBN 978-0-521-67873-5.
[13] "Religion and Public Life". Pew Research Center. 2 April 2015. Retrieved 16 April 2016.
[14] "The Changing Global Religious Landscape". Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 5 April 2017. Retrieved 15 February 2018.
[15] "Main Factors Driving Population Growth". Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 2 April 2015. Retrieved 23 October 2018.
[16] Burke, Daniel (4 April 2015). "The world's fastest-growing religion is ...". CNN. Retrieved 18 April 2015.
[17] Lippman, Thomas W. (7 April 2008). "No God But God". U.S. News & World Report. Retrieved 24 September 2013. Islam is the youngest, the fastest growing, and in many ways the least complicated of the world's great monotheistic faiths. It is based on its own holy book, but it is also a direct descendant of Judaism and Christianity, incorporating some of the teachings of those religions—modifying some and rejecting others.
[18] "Islamicization". The Free Dictionary.
[19] Robinson, David, ed. (2004), "The Islamization of Africa", Muslim Societies in African History, New Approaches to African History, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 27–41, doi:10.1017/CBO9780511811746.004, ISBN 978-0-521-82627-3, retrieved 13 November 2022
[20] Lindley-Highfield, M. (2008) '"Muslimization", Mission and Modernity in Morelos: the problem of a combined hotel and prayer hall for the Muslims of Mexico'. Tourism Culture & Communication, vol. 8, no. 2, 85–96.
[21] "Muslimization". The Free Dictionary.
[22] Marcia Hermansen (2014). "Conversion to Islam in Theological and Historical Perspectives". In Lewis R. Rambo and Charles E. Farhadian (ed.). The Oxford Handbook of Religious Conversion. Oxford University Press. p. 632. The process of "Islamization" was a complex and creative fusion of Islamic practices and doctrines with local customs that were considered to be sound from the perspective of developing Islamic jurisprudence. As historian Richard Bulliet has demonstrated based on the evidence of early biographical compendia, in most cases this process took centuries, so that the stereotype of Islam being initially spread by the "sword" and by forced conversions is a false representation of this complex phenomenon
[23] a b c d Goddard, pg.126-131
[24] Hourani, pg.22-24
[25] a b c d e f Lapidus, 200-201
[26] a b c Hoyland, In God's Path, 2015: p. 207
[27] a b c d e f Lapidus, 271.
[28] a b c Hourani, pg.41-48
[29] a b c d e f Lapidus, 271.
[30] a b Hoyland, In God's Path, 2015: p. 161
[31] a b c Fred Astren pg.33-35
[32] a b c Tobin 113-115
[33] Hourani, pg.54
[34] a b c d e f The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, pp.125-258
[35] a b c d e f The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, p. 183
[36] Hoyland, In God's Path, 2015: p. 97
[37] Abun-Nasr, Jamil M.; Abun-Nasr, Jamil Mirʻi (20 August 1987). A History of the Maghrib in the Islamic Period. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33767-0. Retrieved 15 February 2015.
[38] Davidson, Linda Kay; Gitlitz, David Martin (2002). Pilgrimage. Bloomsbury Academic. ISBN 978-1-57607-004-8. Retrieved 15 February 2015.
[39] Marcus, Jacob Rader (March 2000). The Jew in the Medieval World: A Source Book, 315-1791 (Revised ed.). Hebrew Union College Press. pp. 13–15. ISBN 978-0-87820-217-1.
[40] Gibbon, ci, ed. Bury, London, 1898, V, 436
[41] a b The Genius of Arab Civilization. MIT Press. January 1983. ISBN 978-0-262-08136-8. Retrieved 15 February 2015.
[42] Hoyland, In God's Path, 2015: p. 206
[43] "Byzantine Empire - The successors of Heraclius: Islam and the Bulgars". Britannica. 2007.
[44] Akiner, Shirin (5 July 2004). The Caspian: politics, energy and security, By Shirin Akiner, pg.158. Taylor & Francis. ISBN 978-0-203-64167-5. Retrieved 17 December 2014.
[45] "New Age | the Outspoken Daily". Archived from the original on 25 December 2013. Retrieved 24 December 2013.
[46] a b c d Devin pg. 19
[47] a b c Eaton, "5. Mass Conversion to Islam: Theories and Protagonists"
[48] Holt, P. M.; Lambton, Ann K. S.; Lewis, Bernard (1977). The Cambridge History of Islam: Volume 2A, The Indian Sub-Continent, South-East Asia, Africa and the Muslim West. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29137-8.
[49] Savage, Timothy M. "Europe and Islam: Crescent Waxing, Cultures Clashing" Archived 27 September 2007 at the Wayback Machine, The Washington Quarterly, Summer 2004.
[50] Schuon, Frithjof, Understanding Islam, World Wisdom Books, 2013.
[51] Stoddart, William, What does Islam mean in today's world?, World Wisdom Books, 2011.
[52] Sinbad the Sailor
[53] a b c d P. M. ( Peter Malcolm) Holt, Bernard Lewis, "The Cambridge History of Islam", Cambridge University Press, pr 21, 1977, ISBN 978-0-521-29137-8 pg.123-125
[54] Kayadibi, Saim. Ottoman Connections to the Malay World: Islam, Law and Society, Kuala Lumpur: The Other Press, 2011 (ISBN 978-983-9541-77-9).
[55] a b c d P. M. ( Peter Malcolm) Holt, Bernard Lewis, "The Cambridge History of Islam", Cambridge University Press, pr 21, 1977, ISBN 978-0-521-29137-8 pg.123-125
[56] a b c d Devin De Weese, Devin A, Islamization and Native Religion in the Golden Horde, Penn State University Press, 1994 (ISBN 978-0-271-01073-1).
[57] a b c d S. Frederick (EDT) Starr, "Xinjiang: China's Muslim Borderland", M.E. Sharpe, April 1, 2004 ISBN 978-0-7656-1317-2 pg. 46-48
[58] "PontosWorld". pontosworld.com.
[59] a b Blumi, Isa (2011). Reinstating the Ottomans, Alternative Balkan Modernities: 1800–1912. New York: Palgrave MacMillan. p. 32. ISBN 978-0-230-11908-6.
[60] "Nothing found for The Future Of The Global Muslim Population Aspx?print=true". Archived from the original on 23 March 2012.
[61] Sources:
Astren, Fred. Karaite Judaism and Historical Understanding, Univ of South Carolina Press, 2004 (ISBN 978-1-57003-518-0).
Berkey, Jonathan. The Formation of Islam, Cambridge University Press, 2003 (ISBN 978-0-521-58813-3).
Devin De Weese, Devin A, Islamization and Native Religion in the Golden Horde, Penn State University Press, 1994 (ISBN 978-0-271-01073-1).
Eaton, Richard M. The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760. Berkeley: University of California Press, c1993 1993.Online version last accessed on 1 May 1948
Goddard, Hugh Goddard, Christians and Muslims: from double standards to mutual understanding, Routledge (UK), 1995 (ISBN 978-0-7007-0364-7).
Hourani, Albert, 2002, A History of the Arab Peoples, Faber & Faber (ISBN 978-0-571-21591-1).
Kayadibi, Saim. Ottoman Connections to the Malay World: Islam, Law and Society, Kuala Lumpur: The Other Press, 2011 (ISBN 978-983-9541-77-9).
Lapidus, Ira M. 2002, A History of Islamic Societies. Cambridge: Cambridge University Press.
Savage, Timothy M. "Europe and Islam: Crescent Waxing, Cultures Clashing" Archived 27 September 2007 at the Wayback Machine, The Washington Quarterly, Summer 2004.
Schuon, Frithjof, Understanding Islam, World Wisdom Books, 2013.
Siebers, Tobin. "Religion and the Authority of the Past", University of Michigan Press, 1993 (ISBN 978-0-472-08259-9).
Soares de Azevedo, Mateus. Men of a Single Book: Fundamentalism in Islam and Christianity, World Wisdom, 2011.
Stoddart, William, What does Islam mean in today's world?, World Wisdom Books, 2011.
van der Veer, Peter. Religious Nationalism: Hindus and Muslims in India, University of California Press, 1994 (ISBN 978-0-520-08256-4).


گسترش امپراتوری عرب در سال‌های پس از درگذشت پیامبر محمد (ص) منجر به ایجاد خلافت‌هایی شد که قلمرو وسیعی را در بر می‌گرفتند و در پی جذب پیروان به آیین اسلام بودند.
مردم جهان اسلام مراکز متعددی از فرهنگ و علم با شبکه‌های تجاری گسترده، مسافران، دانشمندان، شکارچیان، ریاضیدانان، پزشکان و فیلسوفان ایجاد کردند.
تاریخ‌نگاران دو دسته مجزا از گروه‌هایی را که در آن زمان به اسلام گرویدند، از هم متمایز می‌کنند. یک دسته، انیمیسم‌ها و چندخدایان جوامع قبیله‌ای شبه‌جزیره عربستان و هلال حاصلخیز بودند و دسته دیگر، جمعیت‌های یکتاپرست جوامع کشاورزی و شهری خاورمیانه بودند.
فتح‌کنندگان عرب به طور کلی به الگوی سنتی کثرت‌گرایی مذهبی در خاورمیانه در مورد جمعیت‌های فتح‌شده احترام می‌گذاشتند و به عمل ادیان دیگر در سرزمین‌های عربی احترام می‌گذاشتند، اگرچه گروش گسترده به اسلام در نتیجه فروپاشی جوامع سازمان‌یافته مذهبی در طول تاریخ رخ داد.

اصطلاحات
امام:
یک مقام رهبری در اسلام، بیشتر در زمینه رهبر عبادت در مسجد و جامعه سنی مسلمانان.
زرتشت:
یک دین و فلسفه مذهبی باستانی ایرانی که در امپراتوری باستانی ایران شرقی پدید آمد، زمانی که فیلسوف مذهبی زرتشت، خدایان اولیه ایرانی را به دو نیروی متضاد ساده کرد.
مروری:
گسترش امپراتوری عرب در سال‌های پس از درگذشت پیامبر محمد (ص) منجر به ایجاد خلافت‌هایی شد که قلمرو وسیعی را در بر می‌گرفتند. گروش به اسلام با فعالیت‌های تبشیری، به ویژه تلاش‌های امامان که به راحتی با مردم محلی درآمیختند تا آموزه‌های مذهبی را ترویج دهند، تقویت شد. این خلافت‌های اولیه، همراه با اقتصاد و تجارت مسلمان و گسترش بعدی امپراتوری عثمانی، منجر به گسترش اسلام از مکه به سمت اقیانوس‌های اطلس و آرام و ایجاد جهان اسلام شد. تجارت نقش مهمی در گسترش اسلام در بخش‌های مختلف جهان، به ویژه جنوب شرقی آسیا ایفا کرد.
به زودی سلسله‌های مسلمان تأسیس شدند و امپراتوری‌های بعدی مانند عباسیان، فاطمیان، المرابطون، سلجوقیان، آجوران، عدل و ورسانگالی در سومالی، مغولان در هند، صفویان در ایران و عثمانیان در آناتولی از بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری‌های جهان بودند. مردم جهان اسلام مراکز متعددی از فرهنگ و علم با شبکه‌های تجاری گسترده، مسافران، دانشمندان، شکارچیان، ریاضیدانان، پزشکان و فیلسوفان ایجاد کردند که همگی در عصر طلایی اسلام مشارکت داشتند. گسترش اسلام در آسیای جنوبی و شرقی، فرهنگ‌های مسلمان متنوع و فراگیر را در شبه‌قاره هند، مالزی، اندونزی و چین پرورش داد.
در طول صد سال اول تأسیس اسلام در شبه‌جزیره عربستان و گسترش سریع امپراتوری عرب در طول فتوحات مسلمان، یکی از مهم‌ترین امپراتوری‌های تاریخ جهان شکل گرفت. برای اتباع این امپراتوری جدید، که قبلاً اتباع امپراتوری‌های بسیار کاهش‌یافته بیزانس و نابود شده ساسانی بودند، تغییر چندانی در عمل ایجاد نشد. هدف از فتوحات بیشتر جنبه عملی داشت تا هر چیز دیگری، زیرا زمین‌های حاصلخیز و آب در شبه‌جزیره عربستان کمیاب بودند. بنابراین، اسلام‌سازی واقعی تنها در قرون بعدی رخ داد.

گرویدن به اسلام
تاریخ‌نگاران دو دسته مجزا از گروه‌هایی را که در آن زمان به اسلام گرویدند، از هم متمایز می‌کنند. یک دسته، انیمیسم‌ها و چندخدایان جوامع قبیله‌ای شبه‌جزیره عربستان و هلال حاصلخیز بودند و دسته دیگر، جمعیت‌های یکتاپرست جوامع کشاورزی و شهری خاورمیانه بودند.
برای جوامع چندخدایی و مشرک، جدا از دلایل مذهبی و معنوی که هر فرد ممکن است داشته باشد، گرویدن به اسلام «پاسخ جمعیت‌های عشایری و چوپان به نیاز به چارچوب بزرگتری برای یکپارچگی سیاسی و اقتصادی، یک دولت پایدارتر و یک چشم‌انداز اخلاقی خلاقانه‌تر و فراگیرتر برای مقابله با مشکلات یک جامعه پرآشوب» را نشان می‌داد. در مقابل، برای جوامع نشسته و اغلب از قبل یکتاپرست، «اسلام جایگزین هویت سیاسی بیزانسی یا ساسانی و وابستگی مذهبی مسیحی، یهودی یا زرتشتی شد». در ابتدا، نه گرویدن لازم بود و نه لزوماً مطلوب: «[فتح‌کنندگان عرب] به اندازه سرکوب مردم غیرمسلمان نیاز به گرویدن نداشتند. در ابتدا، آنها به گرویدن‌ها خصومت داشتند زیرا مسلمانان جدید مزایای اقتصادی و جایگاه عرب‌ها را تضعیف می‌کردند.»
تنها در قرون بعدی، با توسعه دکترین مذهبی اسلام و درک امت مسلمان، گرویدن گسترده رخ داد. درک جدید توسط رهبری مذهبی و سیاسی در بسیاری از موارد منجر به تضعیف یا فروپاشی ساختارهای اجتماعی و مذهبی جوامع مذهبی موازی مانند مسیحیان و یهودیان شد. با تضعیف بسیاری از کلیساها، برای مثال، و با ترجیح اسلام و مهاجرت جمعیت‌های قابل توجهی از ترک‌های مسلمان به مناطق آناتولی و بالکان، «ارتباط اجتماعی و فرهنگی اسلام» تقویت شد و تعداد زیادی از مردم گرویدند.
در طول خلافت عباسی، گسترش متوقف شد و رشته‌های اصلی فلسفه، الهیات، قانون و تصوف اسلامی گسترده‌تر شد و گرویدن تدریجی جمعیت‌های داخل امپراتوری رخ داد. گرویدن‌های قابل توجهی فراتر از مرزهای امپراتوری نیز رخ داد، مانند قبیله‌های ترک در آسیای مرکزی و مردمانی که در مناطق جنوب صحرا در آفریقا از طریق تماس با بازرگانان مسلمان فعال در منطقه و فرقه‌های صوفی زندگی می‌کردند. در آفریقا از طریق سه مسیر گسترش یافت - از طریق صحرا از طریق شهرهای تجاری مانند تیمبوکتو، در امتداد دره نیل از طریق سودان تا اوگاندا و از طریق دریای سرخ و در امتداد آفریقای شرقی از طریق سکونتگاه‌هایی مانند مومباسا و زنگبار. این گرویدن‌های اولیه از نظر انعطاف‌پذیر بودند.
فتوحات عرب-مسلمان یک الگوی کلی از فتوحات عشایری مناطق مسکونی را دنبال کرد، به طوری که مردم فتح‌کننده نخبگان نظامی جدید شدند و با اجازه دادن به آنها برای حفظ اقتدار سیاسی، مذهبی و مالی محلی، با نخبگان قدیمی به توافق رسیدند. دهقانان، کارگران و تجار مالیات می‌پرداختند، در حالی که اعضای نخبگان قدیمی و جدید آنها را جمع‌آوری می‌کردند.
مسجد بزرگ قیروان که در سال 670 میلادی توسط ژنرال و فتح‌کننده عرب، عقبه ابن نافی تأسیس شد، قدیمی‌ترین مسجد در سرزمین‌های غربی اسلامی است و نماد معماری گسترش اسلام در شمال آفریقا است که در قیروان، تونس واقع شده است.

سیاست در قبال غیرمسلمانان
فتح‌کنندگان عرب اشتباهی را که امپراتوری‌های بیزانس و ساسانی مرتکب شده بودند، تکرار نکردند، که سعی در تحمیل یک دین رسمی بر جمعیت‌های تحت سلطه خود داشتند، که باعث نارضایتی‌هایی شده بود که فتوحات مسلمان را برای آنها قابل قبول‌تر می‌کرد. در عوض، حاکمان امپراتوری جدید به طور کلی به الگوی سنتی کثرت‌گرایی مذهبی در خاورمیانه احترام می‌گذاشتند، که یک الگوی برابری نبود، بلکه تسلط یک گروه بر دیگران بود. پس از پایان عملیات نظامی، که شامل غارت برخی از صومعه‌ها و مصادره معابد آتش زرتشتی در سوریه و عراق بود، خلافت اولیه با مدارا مذهبی مشخص شد و مردم از همه قومیت‌ها و ادیان در زندگی عمومی با هم آمیختند. قبل از اینکه مسلمانان آماده ساختن مساجد در سوریه شوند، کلیساهای مسیحی را به عنوان مکان‌های مقدس پذیرفتند و آنها را با مسیحیان محلی به اشتراک گذاشتند. در عراق و مصر، مقامات مسلمان با رهبران مذهبی مسیحی همکاری کردند. کلیساهای متعددی در دوران اموی تعمیر و کلیساهای جدید ساخته شدند.
با این حال، برخی از جمعیت‌های غیرمسلمان دچار آزار و اذیت شدند. پس از فتح ایران توسط مسلمانان، زرتشتیان وضعیت ذمی (غیرمسلمان) گرفتند و مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. تبعیض و آزار و اذیت به شکل خشونت پراکنده آغاز شد. زرتشتیان مجبور به پرداخت مالیات اضافی به نام جزیا شدند. اگر آنها نتوانستند، کشته، برده یا زندانی می‌شدند. کسانی که جزیا می‌پرداختند، مورد توهین و تحقیر مالیات‌گیران قرار می‌گرفتند. زرتشتیانی که در جنگ‌ها به عنوان برده به اسارت گرفته می‌شدند، در صورت گرویدن به اسلام آزاد می‌شدند.