File size: 260,191 Bytes
47f5b82 | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736 737 738 739 740 741 742 743 744 745 746 747 748 749 750 751 752 753 754 755 756 757 758 759 760 761 762 763 764 765 766 767 768 769 770 771 772 773 774 775 776 777 778 779 780 781 782 783 784 785 786 787 788 789 790 791 792 793 794 795 796 797 798 799 800 801 802 803 804 805 806 807 808 809 810 811 812 813 814 815 816 817 818 819 820 821 822 823 824 825 826 827 828 829 830 831 832 833 834 835 836 837 838 839 840 841 842 843 844 845 846 847 848 849 850 851 852 853 854 855 856 857 858 859 860 861 862 863 864 865 866 867 868 869 870 871 872 873 874 875 876 877 878 879 880 881 882 883 884 885 886 887 888 889 890 891 892 893 894 895 896 897 898 899 900 901 902 903 904 905 906 907 908 909 910 911 912 913 914 915 916 917 918 919 920 921 922 923 924 925 926 927 928 929 930 931 932 933 934 935 936 937 938 939 940 941 942 943 944 945 946 947 948 949 950 951 952 953 954 955 956 957 958 959 960 961 962 963 964 965 966 967 968 969 970 971 972 973 974 975 976 977 978 979 980 981 982 983 984 985 986 987 988 989 990 991 992 993 994 995 996 997 998 999 1000 1001 1002 1003 1004 1005 1006 1007 1008 1009 1010 1011 1012 1013 1014 1015 1016 1017 1018 1019 1020 1021 1022 1023 1024 1025 1026 1027 1028 1029 1030 1031 1032 1033 1034 1035 1036 1037 1038 1039 1040 1041 1042 1043 1044 1045 1046 1047 1048 1049 1050 1051 1052 1053 1054 1055 1056 1057 1058 1059 1060 1061 1062 1063 1064 1065 1066 1067 1068 1069 1070 1071 1072 1073 1074 1075 1076 1077 1078 1079 1080 1081 1082 1083 1084 1085 1086 1087 1088 1089 1090 1091 1092 1093 1094 1095 1096 1097 1098 1099 1100 1101 1102 1103 1104 1105 1106 1107 1108 1109 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119 1120 1121 1122 1123 1124 1125 1126 1127 1128 1129 1130 1131 1132 1133 1134 1135 1136 1137 1138 1139 1140 1141 1142 1143 1144 1145 1146 1147 1148 1149 1150 1151 1152 1153 1154 1155 1156 1157 1158 1159 1160 1161 1162 1163 1164 1165 1166 1167 1168 1169 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1176 1177 1178 1179 1180 1181 1182 1183 1184 1185 1186 1187 1188 1189 1190 1191 1192 1193 1194 1195 1196 1197 1198 1199 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1207 1208 1209 1210 1211 1212 1213 1214 1215 1216 1217 1218 1219 1220 1221 1222 1223 1224 1225 1226 1227 1228 1229 1230 1231 1232 1233 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 1241 1242 1243 1244 1245 1246 1247 1248 1249 1250 1251 1252 1253 1254 1255 1256 1257 1258 1259 1260 1261 1262 1263 1264 1265 1266 1267 1268 1269 1270 1271 1272 1273 1274 1275 1276 1277 1278 1279 1280 1281 1282 1283 1284 1285 1286 1287 1288 1289 1290 1291 1292 1293 1294 1295 1296 1297 1298 1299 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389 1390 1391 1392 1393 1394 1395 1396 1397 1398 1399 1400 1401 1402 1403 1404 1405 1406 1407 1408 1409 1410 1411 1412 1413 1414 1415 1416 1417 1418 1419 1420 1421 1422 1423 1424 1425 1426 1427 1428 1429 1430 1431 1432 1433 1434 1435 1436 1437 1438 1439 1440 1441 1442 1443 1444 1445 1446 1447 1448 1449 1450 1451 1452 1453 1454 1455 1456 1457 1458 1459 1460 1461 1462 1463 1464 1465 1466 1467 1468 1469 1470 1471 1472 1473 1474 1475 1476 1477 1478 1479 1480 1481 1482 1483 1484 1485 1486 1487 1488 1489 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499 1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569 1570 1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579 1580 1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589 1590 1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599 1600 1601 1602 1603 1604 1605 1606 1607 1608 1609 1610 1611 1612 1613 1614 1615 1616 1617 1618 1619 1620 1621 1622 1623 1624 1625 1626 1627 1628 1629 1630 1631 1632 1633 1634 1635 1636 1637 1638 1639 1640 1641 1642 1643 1644 1645 1646 1647 1648 1649 1650 1651 1652 1653 1654 1655 1656 1657 1658 1659 1660 1661 1662 1663 1664 1665 1666 1667 1668 1669 1670 1671 1672 1673 1674 1675 1676 1677 1678 1679 1680 1681 1682 1683 1684 1685 1686 1687 1688 1689 1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699 1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779 1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789 1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086 2087 2088 2089 2090 2091 2092 2093 2094 2095 2096 2097 2098 2099 2100 2101 2102 2103 2104 2105 2106 2107 2108 2109 2110 2111 2112 2113 2114 2115 2116 2117 2118 2119 2120 2121 2122 2123 2124 2125 2126 2127 2128 2129 2130 2131 2132 2133 2134 2135 2136 2137 2138 2139 2140 2141 2142 2143 2144 2145 2146 2147 2148 2149 2150 2151 2152 2153 2154 2155 2156 2157 2158 2159 2160 2161 2162 2163 2164 2165 2166 2167 2168 2169 2170 2171 2172 2173 2174 2175 2176 2177 2178 2179 2180 2181 2182 2183 2184 2185 2186 2187 2188 2189 2190 2191 2192 2193 2194 2195 2196 2197 2198 2199 2200 2201 2202 2203 2204 2205 2206 2207 2208 2209 2210 2211 2212 2213 2214 2215 2216 2217 2218 2219 2220 2221 2222 2223 2224 2225 2226 2227 2228 2229 2230 2231 2232 2233 2234 2235 2236 2237 2238 2239 2240 2241 2242 2243 2244 2245 2246 2247 2248 2249 2250 2251 2252 2253 2254 2255 2256 2257 2258 2259 2260 2261 2262 2263 2264 2265 2266 2267 2268 2269 2270 2271 2272 2273 2274 2275 2276 2277 2278 2279 2280 2281 2282 2283 2284 2285 2286 2287 2288 2289 2290 2291 2292 2293 2294 2295 2296 2297 2298 2299 2300 2301 2302 2303 2304 2305 2306 2307 2308 2309 2310 2311 2312 2313 2314 2315 2316 2317 2318 2319 2320 2321 2322 2323 2324 2325 2326 2327 2328 2329 2330 2331 2332 2333 2334 2335 2336 2337 2338 2339 2340 2341 2342 2343 2344 2345 2346 2347 2348 2349 2350 2351 2352 2353 2354 2355 2356 2357 2358 2359 2360 2361 2362 2363 2364 2365 2366 2367 2368 2369 2370 2371 2372 2373 2374 2375 2376 2377 2378 2379 2380 2381 2382 2383 2384 2385 2386 2387 2388 2389 2390 2391 2392 2393 2394 2395 2396 2397 2398 2399 2400 2401 2402 2403 2404 2405 2406 2407 2408 2409 2410 2411 2412 2413 2414 2415 2416 2417 2418 2419 2420 2421 2422 2423 2424 2425 2426 2427 2428 2429 2430 2431 2432 2433 2434 2435 2436 2437 2438 2439 2440 2441 2442 2443 2444 2445 2446 2447 2448 2449 2450 2451 2452 2453 2454 2455 2456 2457 2458 2459 2460 2461 2462 2463 2464 2465 2466 2467 2468 2469 2470 2471 2472 2473 2474 2475 2476 2477 2478 2479 2480 2481 2482 2483 2484 2485 2486 2487 2488 2489 2490 2491 2492 2493 2494 2495 2496 2497 2498 2499 2500 2501 2502 2503 2504 2505 2506 2507 2508 2509 2510 2511 2512 2513 2514 2515 2516 2517 2518 2519 2520 2521 2522 2523 2524 2525 2526 2527 2528 2529 2530 2531 2532 2533 2534 2535 2536 2537 2538 2539 2540 2541 2542 2543 2544 2545 2546 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563 2564 2565 2566 2567 2568 2569 2570 2571 2572 2573 2574 2575 2576 2577 2578 2579 2580 2581 2582 2583 2584 2585 2586 2587 2588 2589 2590 2591 2592 2593 2594 2595 2596 2597 2598 2599 2600 2601 2602 2603 2604 2605 2606 2607 2608 2609 2610 2611 2612 2613 2614 2615 2616 2617 2618 2619 2620 2621 2622 2623 2624 2625 2626 2627 2628 2629 2630 2631 2632 2633 2634 2635 2636 2637 2638 2639 2640 2641 2642 2643 2644 2645 2646 2647 2648 2649 2650 2651 2652 2653 2654 2655 2656 2657 2658 2659 2660 2661 2662 2663 2664 2665 2666 2667 2668 2669 2670 2671 2672 2673 2674 2675 2676 2677 2678 2679 2680 2681 2682 2683 2684 2685 2686 2687 2688 2689 2690 2691 2692 2693 2694 2695 2696 2697 2698 2699 2700 2701 2702 2703 2704 2705 2706 2707 2708 2709 2710 2711 2712 2713 2714 2715 2716 2717 2718 2719 2720 2721 2722 2723 2724 2725 2726 2727 2728 2729 2730 2731 2732 2733 2734 2735 2736 2737 2738 2739 2740 2741 2742 2743 2744 2745 2746 2747 2748 2749 2750 2751 2752 2753 2754 2755 2756 2757 2758 2759 2760 2761 2762 2763 2764 2765 2766 2767 2768 2769 2770 2771 2772 2773 2774 2775 2776 2777 2778 2779 2780 2781 2782 2783 2784 2785 2786 2787 2788 2789 2790 2791 2792 2793 2794 2795 2796 2797 2798 2799 2800 2801 2802 2803 2804 2805 2806 2807 2808 2809 2810 2811 2812 2813 2814 2815 2816 2817 2818 2819 2820 2821 2822 2823 2824 2825 2826 2827 2828 2829 2830 2831 2832 2833 2834 2835 2836 2837 2838 2839 2840 2841 2842 2843 2844 2845 2846 2847 2848 2849 2850 2851 2852 2853 2854 2855 2856 2857 2858 2859 2860 2861 2862 2863 2864 2865 2866 2867 2868 2869 2870 2871 2872 2873 2874 2875 2876 2877 2878 2879 2880 2881 2882 2883 2884 2885 2886 2887 2888 2889 2890 2891 2892 2893 2894 2895 2896 2897 2898 2899 2900 2901 2902 2903 2904 2905 2906 2907 2908 2909 2910 2911 2912 2913 2914 2915 2916 2917 2918 2919 2920 2921 2922 2923 2924 2925 2926 2927 2928 2929 2930 2931 2932 2933 2934 2935 2936 2937 2938 2939 2940 2941 2942 2943 2944 2945 2946 2947 2948 2949 2950 2951 2952 2953 2954 2955 2956 2957 2958 2959 2960 2961 2962 2963 2964 2965 2966 2967 2968 2969 2970 2971 2972 2973 2974 2975 2976 2977 2978 2979 2980 2981 2982 2983 2984 2985 2986 2987 2988 2989 2990 2991 2992 2993 2994 2995 2996 2997 2998 2999 3000 3001 3002 3003 3004 3005 3006 3007 3008 3009 3010 3011 3012 3013 3014 3015 3016 3017 3018 3019 3020 3021 3022 3023 3024 3025 3026 3027 3028 3029 3030 3031 3032 3033 3034 3035 3036 3037 3038 3039 3040 3041 3042 3043 3044 3045 3046 3047 3048 3049 3050 3051 3052 3053 3054 3055 3056 3057 3058 3059 3060 3061 3062 3063 3064 3065 3066 3067 3068 3069 3070 3071 3072 3073 3074 3075 3076 3077 3078 3079 3080 3081 3082 3083 3084 3085 3086 3087 3088 3089 3090 3091 3092 3093 3094 3095 3096 3097 3098 3099 3100 3101 3102 3103 3104 3105 3106 3107 3108 3109 3110 3111 3112 3113 3114 3115 3116 3117 3118 3119 3120 3121 3122 3123 3124 3125 3126 3127 3128 3129 3130 3131 3132 3133 3134 3135 3136 3137 3138 3139 3140 3141 3142 3143 3144 3145 3146 3147 3148 3149 3150 3151 3152 3153 3154 3155 3156 3157 3158 3159 3160 3161 3162 3163 3164 3165 3166 3167 3168 3169 3170 3171 3172 3173 3174 3175 3176 3177 3178 3179 3180 3181 3182 3183 3184 3185 3186 3187 3188 3189 3190 3191 3192 3193 3194 3195 3196 3197 3198 3199 3200 3201 3202 3203 3204 3205 3206 3207 3208 3209 3210 3211 3212 3213 3214 3215 3216 3217 3218 3219 3220 3221 3222 3223 3224 3225 3226 3227 3228 3229 3230 3231 3232 3233 3234 3235 3236 3237 3238 3239 3240 3241 3242 3243 3244 3245 3246 3247 3248 3249 3250 3251 3252 3253 3254 3255 3256 3257 3258 3259 3260 3261 3262 3263 3264 3265 3266 3267 3268 3269 3270 3271 3272 3273 3274 3275 3276 3277 3278 3279 3280 3281 3282 3283 3284 3285 3286 3287 3288 3289 3290 3291 3292 3293 3294 3295 3296 3297 3298 3299 3300 3301 3302 3303 3304 3305 3306 3307 3308 3309 3310 3311 3312 3313 3314 3315 3316 3317 3318 3319 3320 3321 3322 3323 3324 3325 3326 3327 3328 3329 3330 3331 3332 3333 3334 3335 3336 3337 3338 3339 3340 3341 3342 3343 3344 3345 3346 3347 3348 3349 3350 3351 3352 3353 3354 3355 3356 3357 3358 3359 3360 3361 3362 3363 3364 3365 3366 3367 3368 3369 3370 3371 3372 3373 3374 3375 3376 3377 3378 3379 3380 3381 3382 3383 3384 3385 3386 3387 3388 3389 3390 3391 3392 3393 3394 3395 3396 3397 3398 3399 3400 3401 3402 3403 3404 3405 3406 3407 3408 3409 3410 3411 3412 3413 3414 3415 3416 3417 3418 3419 3420 3421 3422 3423 3424 3425 3426 3427 3428 3429 3430 3431 3432 3433 3434 3435 3436 3437 3438 3439 3440 3441 3442 3443 3444 3445 3446 3447 3448 3449 3450 3451 3452 3453 3454 3455 3456 3457 3458 3459 3460 3461 3462 3463 3464 3465 3466 3467 3468 3469 3470 3471 3472 3473 3474 3475 3476 3477 3478 3479 3480 3481 3482 3483 3484 3485 3486 3487 3488 3489 3490 3491 3492 3493 3494 3495 3496 3497 3498 3499 3500 3501 3502 3503 3504 3505 3506 3507 3508 3509 3510 3511 3512 3513 3514 3515 3516 3517 3518 3519 3520 3521 3522 3523 3524 3525 3526 3527 3528 3529 3530 3531 3532 3533 3534 3535 3536 3537 3538 3539 3540 3541 3542 3543 3544 3545 3546 3547 3548 3549 3550 3551 3552 3553 3554 3555 3556 3557 3558 3559 3560 3561 3562 3563 3564 3565 3566 3567 3568 3569 3570 3571 3572 3573 3574 3575 3576 3577 3578 3579 3580 3581 3582 3583 3584 3585 3586 3587 3588 3589 3590 3591 3592 3593 3594 3595 3596 3597 3598 3599 3600 3601 3602 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3611 3612 3613 3614 3615 3616 3617 3618 3619 3620 3621 3622 3623 3624 3625 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634 3635 3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650 3651 3652 3653 3654 3655 3656 3657 3658 3659 3660 3661 3662 3663 3664 3665 3666 3667 3668 3669 3670 3671 3672 3673 3674 3675 3676 3677 3678 3679 3680 3681 3682 3683 3684 3685 3686 3687 3688 3689 3690 3691 3692 3693 3694 3695 3696 3697 3698 3699 3700 3701 3702 3703 3704 3705 3706 3707 3708 3709 3710 3711 3712 3713 3714 3715 3716 3717 3718 3719 3720 3721 3722 3723 3724 3725 3726 3727 3728 3729 3730 3731 3732 3733 3734 3735 3736 3737 3738 3739 3740 3741 3742 3743 3744 3745 3746 3747 3748 3749 3750 3751 3752 3753 3754 3755 3756 3757 3758 3759 3760 3761 3762 3763 3764 3765 3766 3767 3768 3769 3770 3771 3772 3773 3774 3775 3776 3777 3778 3779 3780 3781 3782 3783 3784 3785 3786 3787 3788 3789 3790 3791 3792 3793 3794 3795 3796 3797 3798 3799 3800 3801 3802 3803 3804 3805 3806 3807 3808 3809 3810 3811 3812 3813 3814 3815 3816 3817 3818 3819 3820 3821 3822 3823 3824 3825 3826 3827 3828 3829 3830 3831 3832 3833 3834 3835 3836 3837 3838 3839 3840 3841 3842 3843 3844 3845 3846 3847 3848 3849 3850 3851 3852 3853 3854 3855 3856 3857 3858 3859 3860 3861 3862 3863 3864 3865 3866 3867 3868 3869 3870 3871 3872 3873 3874 3875 3876 3877 3878 3879 3880 3881 3882 3883 3884 3885 3886 3887 3888 3889 3890 3891 3892 3893 3894 3895 3896 3897 3898 3899 3900 3901 3902 3903 3904 3905 3906 3907 3908 3909 3910 3911 3912 3913 3914 3915 3916 3917 3918 3919 3920 3921 3922 3923 3924 3925 3926 3927 3928 3929 3930 3931 3932 3933 3934 3935 3936 3937 3938 3939 3940 3941 3942 3943 3944 3945 3946 3947 3948 3949 3950 3951 3952 3953 3954 3955 3956 3957 3958 3959 3960 3961 3962 3963 3964 3965 3966 3967 3968 3969 3970 3971 3972 3973 3974 3975 3976 3977 3978 3979 3980 3981 3982 3983 3984 3985 3986 3987 3988 3989 3990 3991 3992 3993 3994 3995 3996 3997 3998 3999 4000 4001 4002 4003 4004 4005 4006 4007 4008 4009 4010 4011 4012 4013 4014 4015 4016 4017 4018 4019 4020 4021 4022 4023 4024 4025 4026 4027 4028 4029 4030 4031 4032 4033 4034 4035 4036 4037 4038 4039 4040 4041 4042 4043 4044 4045 4046 4047 4048 4049 4050 4051 4052 4053 4054 4055 4056 4057 4058 4059 4060 4061 4062 4063 4064 4065 4066 4067 4068 4069 4070 4071 4072 4073 4074 4075 4076 4077 4078 4079 4080 4081 4082 4083 4084 4085 4086 4087 4088 4089 4090 4091 4092 4093 4094 4095 4096 4097 4098 4099 4100 4101 4102 4103 4104 4105 4106 4107 4108 4109 4110 4111 4112 4113 4114 4115 4116 4117 4118 4119 4120 4121 4122 4123 4124 4125 4126 4127 4128 4129 4130 4131 4132 4133 4134 4135 4136 4137 4138 4139 4140 4141 4142 4143 4144 4145 4146 4147 4148 4149 4150 4151 4152 4153 4154 4155 4156 4157 4158 4159 4160 4161 4162 4163 4164 4165 4166 4167 4168 4169 4170 4171 4172 4173 4174 4175 4176 4177 4178 4179 4180 4181 4182 4183 4184 4185 4186 4187 4188 4189 4190 4191 4192 4193 4194 4195 4196 4197 4198 4199 4200 4201 4202 4203 4204 4205 4206 4207 4208 4209 4210 4211 4212 4213 4214 4215 4216 4217 4218 4219 4220 4221 4222 4223 4224 4225 4226 4227 4228 4229 4230 4231 4232 4233 4234 4235 4236 4237 4238 4239 4240 4241 4242 4243 4244 4245 4246 4247 4248 4249 4250 4251 4252 4253 4254 4255 4256 4257 4258 4259 4260 4261 4262 4263 4264 4265 4266 4267 4268 4269 4270 4271 4272 4273 4274 4275 4276 4277 4278 4279 4280 4281 4282 4283 4284 4285 4286 4287 4288 4289 4290 4291 4292 4293 4294 4295 4296 4297 4298 4299 4300 4301 4302 4303 4304 4305 4306 4307 4308 4309 4310 4311 4312 4313 4314 4315 4316 4317 4318 4319 4320 4321 4322 4323 4324 4325 4326 4327 4328 4329 4330 4331 4332 4333 4334 4335 4336 4337 4338 4339 4340 4341 4342 4343 4344 4345 4346 4347 4348 4349 4350 4351 4352 4353 4354 4355 4356 4357 4358 4359 4360 4361 4362 4363 4364 4365 4366 4367 4368 4369 4370 4371 4372 4373 4374 4375 4376 4377 4378 4379 4380 4381 4382 4383 4384 4385 4386 4387 4388 4389 4390 4391 4392 4393 4394 4395 4396 4397 4398 4399 4400 4401 4402 4403 4404 4405 4406 4407 4408 4409 4410 4411 4412 4413 4414 4415 4416 4417 4418 4419 4420 4421 4422 4423 4424 4425 4426 4427 4428 4429 4430 4431 4432 4433 4434 4435 4436 4437 4438 4439 4440 4441 4442 4443 4444 4445 4446 4447 4448 4449 4450 4451 4452 4453 4454 4455 4456 4457 4458 4459 4460 4461 4462 4463 4464 4465 4466 4467 4468 4469 4470 4471 4472 4473 4474 4475 4476 4477 4478 4479 4480 4481 4482 4483 4484 4485 4486 4487 4488 4489 4490 4491 4492 4493 4494 4495 4496 4497 4498 4499 4500 4501 4502 4503 4504 4505 4506 4507 4508 4509 4510 4511 4512 4513 4514 4515 4516 4517 4518 4519 4520 4521 4522 4523 4524 4525 4526 4527 4528 4529 4530 4531 4532 4533 4534 4535 4536 4537 4538 4539 4540 4541 4542 4543 4544 4545 4546 4547 4548 4549 4550 4551 4552 4553 4554 4555 4556 4557 4558 4559 4560 4561 4562 4563 4564 4565 4566 4567 4568 4569 4570 4571 4572 4573 4574 4575 4576 4577 4578 4579 4580 4581 4582 4583 4584 4585 4586 4587 4588 4589 4590 4591 4592 4593 4594 4595 4596 | վերնագիր,Տեքստ
Մոր ձեռքերը,"Այս ձեռքերը՝ մո՜ր ձեռքերը,
Հինավուրց ու նո՜ր ձեռքերը...
Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը...
Պսակվելիս ո՜նց են պարել այս ձեռքերը՝
Ի՜նչ նազանքով,
Երազանքո՜վ:
Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը...
Լույսը մինչև լույս չեն մարել այս ձեռքերը,
Առաջնեկն է երբ որ ծնվել,
Նրա արդար կաթով սնվել:
Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը...
Զրկանք կրել, հոգս են տարել այս ձեռքերը
Ծով լռությա՜մբ,
Համբերությա՜մբ:
Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը...
Երկինք պարզված սյուն են դառել այս ձեռքերը,
Որ չփլվի իր տան սյունը՝
Որդին կռվից դառնա տունը:
Ինչե՜ր ասես, որ չեն արել այս ձեռքերը՝
Մինչև տատի ձեռք են դառել այս ձեռքերը,
Այս ձեռքերը՝ ուժը հատած,
Բայց թոռան հետ նոր ուժ գտած...
Քար են շրջել, սար են շարժել այս ձեռքերը...
Ինչե՜ր, ինչե՜ր, ինչե՜ր չարժեն այս ձեռքերը՝
Նո՜ւրբ ձեռքերը,
Սո՜ւրբ ձեռքերը:
...Եկեք այսօր մենք համբուրենք որդիաբար
Մեզ աշխարհում ծնած-սնած,
Մեզ աշխարհում շահած-պահած,
Մեզնից երբեք չկշտացած,
Փոշի սրբող - լվացք անող,
Անվերջ դատող - անվերջ բանող
Ա՛յս ձեռքերը,
Թող որ ճաքած ու կոշտացած,
Բայց մեզ համար մետաքսի պես
Խա՜ս ձեռքերը..."
Միանգամից,"Ասում են, թե միանգամից կյանքում ոչի՜նչ չի կատարվում.
Միանգամից ո՛չ մի կարպետ և ո՛չ մի գորգ չի պատըռվում,
Միանգամից բերդ չի շինվում ու չի քանդվում միանգամից,
Միանգամից ձյուն չի գալիս և չի փչում անգամ քամին:
Մի՛րգ չի հասնում միանգամից, ո՜ւր մնաց թե՝ խելոքանան,
Զո՛ւյգ չեն կազմում միանգամից, ո՜ւր մնաց թե՝ երեքանան:
Միանգամից չեն կշտանում և չեն զգում ջրի կարիք,
Ո՛չ այսօրն է անցյալ դառնում, ո՛չ էլ վաղն է դառնում գալիք:"
Խենթը,"Ես նայում եմ իմ ձեռքերին,
Ա՛յնպես նայում,
Որ դիտողը ինձ կարող է խենթ համարել:
Նայո՜ւմ-նայո՜ւմ,
Շուռ ու մուռ եմ տալիս այնպե՛ս,
Քարկըտիկ եմ կարծես խաղում առանց քարի:
Ու նրանց հետ խոսում եմ ես
(Նաև խոսո՜ւմ)
Եվ համարրյա նույն լրջությամբ,
Ինչպես Համլետ արքայազնը՝ լերկ գանգի հետ,
Որովհետև... այս ձեռքե՜րը,
Միայն սրա՛նք,Սրա՜նք պիտի լոկ վկայեն,
Թե եղե՞լ ես դու իմ կյանքում,
Ունեցե՞լ եմ երբևէ քեզ,
Զգացե՞լ եմ քեզ՝ համի պես,
Ապրե՞լ եմ քեզ՝ ցավի նման:
Այս ձեռքե՛րը,
Միայն սրա՛նք,
Սրա՜նք պիտի լոկ վկայեն,
Որովհետև...
Ինձ եղածը մտապատրանք է լոկ թվում,
Կարդացած վե՛պ,
Ուրիշ մեկի պատմած երա՜զ:
Ու չեմ հիշում մինչև անգամ քո դեմքը ես.
Տանջում եմ ինձ,
Չեմ ներում ինձ,
Ատում եմ ինձ,
Բայց... չե՜մ հիշում դեմքըդ անգամ:
Միայն սիրված ու համբուրված աչքերը քո,
Ասես քեզնից ընդմիշտ պոկված,
Ուր նայում եմ՝ ինձ են նայում,
Ուր նայում եմ՝ գտնում են ինձ,
Այն Բախտի պես,
Որ դիցապաշտ հին հույներին
Հետևում էր ամբողջ կյանքում...
Անգամ դեմքդ չեմ հիշում ես...
Ու թե հիշեն՝
Միայ՛ն սրանք,
Լոկ ձեռքե՜րըս պիտի հիշեն
Ու վկայեն, որ դու կայի՛ր,
Որ դու եղա՛ր:
Իրո՜ք եղար:
Միայն սրա՛նք պիտի հիշեն
Քո ձևե՛րը,
Մա՛շկը,Հո՛տը,
Սարսո՛ւռը,-
Քեզ՝ ամբողջովի՜ն...
Ու չնայե՞մ իմ ձեռքերին
Ու չնայե՞մ այնպե՛ս, այնքա՛ն,
Որ դիտողը ինձ կարծի... խենթ:
Ու թե կարծի՝ կսխալվի՞..."
Նոր ծանոթություն,"Ծանոթանա՞նք:
Շա՜տ լավ:
Բայց ես անո՛ւն չունեմ:
Թե ուզում ես, խնդրեմ, «Հոմո Սապիենս» կոչիր
Եվ ազգանվան տեղ էլ ասա «Հարավ»:
Ես աչքերս եմ փակում:
Ես հոգնած եմ, այո՛:
Տիկնիկն էլ է հոգնում, երբ ետևից բեմի
Ինչ-որ թելեր նրան ստիպում են ապրել:
Այդ ապրե՞լ է կոչվում: Ի՞նչ իմանամ:
Ծառերը մայթերին բազմակետ են դնում.
Ունեն ինչ-որ գաղտնիք, որ ես չեմ ընդունում:
Չէ՛, ես սխալվեցի.
Գաղտնիքն ընդունում եմ,
Չեմ ընդունում արգելքն այն անտեղի,
Որ միշտ բազմակետ է բազմացընում…
Եվ փրփուրը բերնիս ես կարող եմ վիճել,
Որ բերան է տրված ո՛չ ուտելու,
Այլ խոսելո՜ւ համար:
Եվ ավելին.
Շուրթերո՜վ են խորհում, ո՛չ թե գանգուղեղով:
Ծանոթացա՞նք:
Դեռ ո՞չ:
Շարունակե՞մ:
Սովա՜ծ են ոտներըս.
Թող հո՛ղ կոխեն մի քիչ:
Եվ աչքերս են սոված.
Չի կշտացնում լույսը…
Անմահության համար տաղանդ պետք չէ բնավ.
Հարկավոր է լինել գոնե մամոնտ կամ խոտ,
Որ իր տիպն է թողել քարածըխի շերտում…
Եվ չի պոկվում ինձնից մի անսահման կարոտ,
Ու զզվել եմ արդեն պարզությունից գծի:
Թե կեռ-կորությունը շռայլություն է մեծ,
Չկարոտե՞մ գոնե այն կետ-գծին,
Որ նեղ նպատա՛կ չէ,
Այլ երազա՜նք այրող…
Ծանոթացա՞նք արդյոք:
Բեթհովենի՛ց հարցրու,
Մի՛ մոռացիր, սակայն, որ նա խուլ է մի քիչ
Եվ կարող է հարցըդ չհասկանալ:
Իսկ ես ավելացնեմ,- քեզ օգնելու հույսով,-
Որ ինձ փոքրիշատե ճանաչելու համար
Հարկավոր է զրկվել… նախապաշարմունքից:
Որ և հեշտ չէ նույնքան,
Որքան որ ապրելը…
Ո՛չ մի գաղտնիք չունեմ իմ կնոջից անգամ,
Իսկ թե ստիպված եմ, այսուհանդերձ, ստել`
Մեղավորը ե՛ս չեմ,
Իսկ թե ո՞վ է` քե՜զ ինչ:
Ինչո՞վ պիտի օգնես,
Ի՞նչ կփոխես:
Անկեղծության համար թե խաչեին,
Քրիստոսը վաղո՜ւց չէր ունենա պաշտող:
Ա՜խ, այդ պաշտամունքը, որ ձևեր է փոխում,
Ինչպես մոր մեջ սաղմը,
Բայց ծնվելիս ծնվում մի՛շտ մանուկի նման`
Ուղեղը դեռ անբան և աչքերը դեռ գոց…
Ծանոթացա՞նք արդյոք:
Դու` չգիտեմ,
Իսկ քեզ ճանաչեցի ես իսկապես:
Քո փոխարեն աչքերդ ասում են լուռ,
Որ ինձ համարում ես ծանըր հիվանդ,
Եվ զառանցանք` խոսքըս:
Բայց հավատա՜.
Խոսքս զառանցանք չէ,
Ոչ էլ հիվանդ եմ ես:
Ես պարզապես վաղուց համոզված եմ,
Որ դուր գալու ծանոթ առևտըրում
Հարկավոր է լինել չմանրվող դրամ
Եվ չծախսել իրեն կոպեկ-կոպեկ…
Ծանոթացա՞նք արդյոք:
Անշո՛ւշտ, ծանոթացա՜նք:
Բաժանվելուց առաջ թույլ տուր ասեմ գոնե,
Որ քեզ նմանները, իմ սիրելի՛,
Գուցե կարողանան ինձ ամե՜ն ինչ անել,
Բայց չեն կարող խլել լավատեսի
Իմ ժպիտը, այո՛, իմ ժպի՜տը,
Նամանավանդ եթե չմոռանանք,
Որ ժպիտի ինչ-որ մի տեսակն է նաև
Անմահ քմծիծաղը…
Մնաս բարև՜:"
Բեռան ներքո,"Անցնում էիր:
Ողջ երեկոն քոնն էր կարծես,
Ողջ երեկոն` իր բույրերով ու ջերմությամբ:
Երկարափեշ եթե լիներ հագուստը քո`
Ես կասեի,
Որ երեկոն քարշ էր գալիս քո ետևից`
Քո հագուստի փեշի նման:
Սակայն կարճ էր հագուստը քո:
Եվ երեկոն
Ամփոփվում էր քո ծնկների ծալքերի մեջ`
Կարճ հագուստիդ կարճ փեշերի կարի ներքո…
Վերջալույսի արևը շեղ գտել էր քեզ
Ու շուլալվել քո հագուստի կոճակներին:
Վերջալույսի շեղ շողերի միջնորդությամբ
Երկարում էր քո ստվերը` հմայքի՛դ պես,
Ու քայլում էր քեզնի՛ց առաջ` հմայքի՜դ պես…
Եվ արթնացավ մեջս հանկարծ
Ինքնաձաղկման և ամոթի
Տարօրինակ մի ցանկություն.
Եթե կյանքում կա քեզ նման մի թանակություն
Ես ինչպե՞ս եմ կյանքին նայել էժան աչքով`
Ոչ թե անո՜ւշ մի հիացքով,
Այլ մի տըտի՛պ,
Հաճախ դա՛ռըն,
Նաև կծո՜ւ մի հայացքով:
Եվ ինչպե՛ս եմ հաճախ իջել-ստորացել`
Բարկանալու և դատելու աստիճանի,
Չարանալու և ատելու աստիճանի,
Ու թույլ տվել, որ նողկանքը տեղից հանի
Հիացմունքի՜ն:
Հոգով-սրտո՜վ ներողություն…
Այսուհետև, ինձ հավատա՜,
Է՜լ չպիտի ես խառնվեմ ո՛չ իմ գործին.
Է՜լ չպիտի այսուհետև
Հակվեմ կյանքի աղտ-աղարտի ծանրության տակ:
Առանց այն էլ ես հակված եմ բեռան ներքո
Ա՛յն վիթխարի երգեհոնի, որ ի ծնե
Սապատվել է իմ շալակին:
Թող հնչի նա՛:
Եվ անցիր դո՛ւ:
Միայն թե դու … «մե քիչ կամա՛ց գնա, գոզա՜լ»,
Որ քո կամաց և անշտապ քելքի չափին համաչափվի
Մեր խեղճ սրտի տրոփյունը հաճախակված,
Որ քո տեսքից հանգստանան աչքերը մեր,
Եվ քեզ թաքուն ունենալուց
Ջղերը մեր քիչ խաղաղվեն,
Ու երկարի այս անդորրը` շուքի՛դ նման,
Ու կարճանա հոգնությունը` փեշերի՛դ պես…"
Նամակի Փոխարեն,"Դու ի՞նչ ես ուզում:
Դու շա՜տ բան կուզես,
Բայց ես որտեղի՞ց քո ուզածը տամ:
Չե՛ս ուզում արև մի քառակուսի
Ու եռանկյունի մի լուսին, գիտե՛մ:
Դու ապառնիից մահու չափ հոգնել
Եվ ապառիկ ես ընդամենն ուզում
(Պատմություն կոչված անբերրությունի՞ց):
Իսկ ես քեզ ինչպե՞ս ապառիկն այդ տամ,
Երբ ի՛նքս եմ ուզում ապառիկ ուզել
(Իմ մեծահարուստ…համբերությունի՜ց):
Բայց դու մի՛ նայիր ինձ այդպես` ցաված.
Ես չեմ մերժում քեզ,
Ես նա եմ, հենց նա՛,
Ով մարդկանց մերժել չի՜ կարողանում…
Տե՛ս, գունափոխված ծառերը բոլոր
Իրենց սաղարթի ձուլածո ոսկին
Առանց զնգոցի մանրում են անվերջ,
Վերածում էժան թղթադըրամի`
Գնելով իրենց հանգիստ քնելու իրավունքը թանկ:
Ես թոռն եմ աշնան ու կտակառուն,
Ու թույլ եմ տալիս, որ դու տեր դառնաս
Մի ամբո՜ղջ խտիտ թղթադրամի.
Բարո՛վ վայելես:
Կտրուկ քարափով վերջացող լանջը
Իր հնադարյան խզարով քարե,
Տե՛ս,
Համառում է կտրել երկնքի կապտաջիղ կողը:
Ու ես էլ ահա
Մեկնած մատների իմ աղեղնաձև-անմաշ սղոցով
Ջանում եմ կտրել մի պատառ աշուն.
Ա՛ռ, որ ձմռանը ցրտում չտխրես:
Քամին ավազից ու փխրուն հողից
Երեխայական լեռնապարեր է սարքում անընդհատ
Եվ դժգոհելով` երեխայի պես,
Հենց տեղն ու տեղն էլ սարքածն է քանդում`
Քանդածը կրկին վերաշինելու նո՛ր ախորժակով:
Լիազորված եմ ես քամու կողմից,
Ու եթե կուզես` մի վայրկյան հետո
Սարքեմ ու տամ քեզ մի ո՜ղջ լեռնաշխարհ.
Քեզ համար ապրի՛ր
Եվ շնորհակալ մի՛ լինիր բնավ, -
Դրանով դու ինձ կվիրավորե՜ս:
Էլ ի՞նչ ես ուզում:
Իսկ թե հոգնել ես դու ապառնիից
Եվ ապառիկի հույս ունես դարձյալ,
Ոչի՛նչ չես շահի ինքդ դրանով,
Իսկ ես դրանից շա՜տ եմ վնասվում,
Քանի որ ցավով տեսնում եմ կրկին,
Որ մարդկանց առաջ զո՜ւր է բացվելըս,
Դաշտի պես փռվել ու տարածվելըս.
Դարձյա՛լ չեն տեսնում ու չեն ճանաչում,
Թաքստոցներ են փնտրում կանաչում…
Թե քեզ չես խղճում` ինձ խղճա գոնե
Ու խոսքիս վերջին նվոցը լսիր.
Երբ որ աստղերը
Արդեն հոգնում են անշարժությունից,
Վերևից իրենց նետում են ջուրը,
Որ բարի քամին ման ածի իրենց:
Դո՛ւ,
Որ հոգնել ես քեզ միշտ պատեպատ խփելուց,
Արի՛,
Ապրիր հոգուս մեջ,
Որ չունի պատեր, որոնց դու խփվես:
Ապրի՛ր հոգուս մեջ,
Ուր չես դեգերի նաև մտովին,
Ուր դու կնստես ու կիշխե՜ս անգամ`
Ա՛յն զարմանալի առատության հետ,
Որ այնտեղ տե՜ր է, արքայից արքա՛:
Ի՛նքըդ հասկացիր
Եվ ուրիշների՛ն դու լավ հասկացրու,
Որ ոչի՜նչ-ոչի՜նչ ձեզ տալ չեմ կարող.
Ես լոկ կարող եմ ձեզ սիրե՜լ…այսքա՛ն:"
Ուշացած իմ սեր,"Դու տեսնո՞ւմ ես հիմա, իմ սիրելի՜,
Թե մեզ ո՜ւր հասցըրեց քո ուշացած սերը,
Քո ուշացա՛ծ սերը,
Դու չուշացա՜ծ իմ սեր:
Կշտամբանքի խոսքեր ես չեմ ուզում ասել:
Բայց դու ո՞նց թույլ տվիր,
Որ նա՛ դառնա տերըդ,
Ում դու չէիր սիրում
Եվ ում համար
Չէին դողում շրթերդ՝ ինչպես հիմա,
Չէին շողում աչքերդ՝ ինչպես հիմա,
Ինչպես հիմա՝ կուրծքըդ չէր տըրոփում կրքով:
Ինչպե՞ս դու քանդեցիր տունըդ քո իսկ ձեռքով:
Զուր մի՛ արդարանա:
Սիրո հարցում
Չի՜ ճանաչում կյանքը արդարացում:
Զուր մի՛ ասա, թե դու
Բոլորովին անփորձ աղջիկ էիր այնժամ,-
Սե՜րը, ո՛չ, չի զգում փորձի կարիք:
Մի՛ մտածիր իզուր,
Թե կյանքն ինքը քեզ հետ իբըր վարվեց դաժան,-
Կյանքը չի՜ բաժանում չարիք-բարիք:
Եվ մի՛ կարծիր իզուր,
Թե չբերեց բախտըդ:
Բախտ բերելըս ո՜րն է,
Նրան ձե՛ռք են բերում:"
Կենացն ըմպենք հավատարիմ բոլո՜ր կանանց,"Կենացն ըմպենք հավատարիմ բոլո՜ր կանանց,
Որոնց հաճախ ցավ ենք տալիս, բայց որքան անց,
Այնքան՝ ցավով՝ խելքի գալիս,
Տարբերում ենք մամուռ-կանաչ,
Էժան և թանկ,
Սեր և դյութանք:
Եկեք փութանք,
Որ չսպառնա
Նրանց սիրուն ո՛չ մի վտանգ,
Եվ հավատա՛նք,
Որ մենք կյանքում
Բախտի՜ նման նրանց գտանք..."
Ախ քեզ ինչպես ասել,"Ա՜խ քեզ ինչպե՞ս ասել, որ քեզ հիշում եմ դեռ,
Ինչպե՞ս չասել, որ դու դեռ թանկ ես ինձ համար,
Ինչպե՞ս մեզ բաժանող արգելակը քանդել,
Ինչպե՞ս չգալ քեզ մոտ, ինչի՞ համար:
Ինչպե՞ս չասել, որ` դու, միայն դո՜ւ չես թախծում,
ինչպե՞ս ասել, որ ես ծնվել եմ քեզ համար,
Ինչպե՞ս չասել , որ ես միշտ էլ քեզ եմ տենչում,
Սակայն ինչպե՞ս ասել, ինչի՞ համար:
Չէ՞ որ բաժանվեցինք կարծես մեր ցանկությամբ,
Եվ այսօրը պարզ էր և ինձ, և քեզ համար…
Հիմա ինչու՞ ցավել անցած երջանկությամբ,
Եվ չցավել՞, ինչու՞, ինչի՞ համար:
Ինչպե՞ս, ինչպե՞ս ասել` նորից արի, արի՜,
Ինչպե՞ս չասել, որ ես ապրում եմ քեզ համար:
Գեթ չխոստովանե՞լ ցավը մեր սրտերի,
Խոստոնովանե՞լ, ինչու՞, ինչի՞ համար…"
Երբ աչքերն են սառում,"Մենակություն բառից դողդողում է օդը իմ սենյակի:
Ու ես հասկանում եմ,
Որ աչքերն են մարդու ամենաթաց տեղը...
...Երբ աչքերն են սառում՝
Ասում են, թե՝ ա՛յ-ա՛յ՝ մարդ է գալու:
Բայց դա եթե սուտ չէ,
Ապա բարություն է,
Որ ծնվել է միայն խեղճությունից:
Իմոնք էլ են սառում:
Սակայն դու չե՜ս գալու:
Դու չե՜ս կարող: Գիտե՜մ:
Եվ օդը սենյակիս
Պիտի շարունակի մենակություն բառից անվերջ դողալ՝
Հարուցելով իմ մեջ այն միտքը հին,
Թե վիհերը գուցե նրա համար են լոկ,
Որ մարդ ներքև նետվի:
Իսկ թե վիհերն իրոք նրա համար են լոկ,
Որ մարդ ներքև նետվի՝
Այդ դեպքում ես
Ինչպե՞ս անեմ.
Կո՛ւժ չեմ,
Կուժկոտրո՜ւկ եմ.
Չե՛մ կոտըրվում, միայն փետըրվո՜ւմ եմ,
Եվ դրանից արդեն ես հոգնել եմ,
Ինչպես թուղթն է հոգնել իմ ջանքերից՝
Հեռվից-հեռու ասել քեզ երկու բառ,
Որ կարող է նո՛ւյնքան ինձ թարգմանել,
Որքան թարգմանում է ինքնաթիռին հավը...
Սուտ կա, որ ճիշտ արժե:
Ու ես հավատում եմ մեր հնարած ստին,
Թե չենք կորցնի իրար:
Վախ կա, որ մահ արժե:
Ու ես վախենում եմ, թե կհաղթի կյանքը,
Եվ կմնամ ցավի խեղճ պատմաբան միայն:
Ու, վերջապես, քայլ կա, որ հենց թռիչք արժե:
Եվ ինձ դուրս եմ քաշում իմ մտքերի միջից,
Ինչպես առողջ ակռան բերանից են քաշում:
Բայց հոգնել եմ արդեն
Եվ հոգնել եմ այնքան,
Որ չեմ զգում ոչի՜նչ,
Ցա՛վ չեմ զգում անգամ:
Ա՜յ թե հնար լիներ չզգալ նաև,
Որ աչքերն են մարդու ամենաթաց տեղը...
"
Անուղղելին,"Ես զբաղված եմ քո պակասները լրացընելով,
Արբունքահասիդ նորի՛ց ու նորի՜ց վերածընելով:
Ամենից առաջ` անունդ եմ փոխում. օտա՛ր մի անուն,
Իսկ ինքըդ` այնքան հա՜յ ու հարազա՛տ; Եվ չեմ հասկանում,
Թե այսքան տարի ինչպե՞ս ես եղել դեռ անչափահաս,
Եթե ես վաղո՜ւց սպասել եմ քեզ ա՛յս տեսքով ահա:
Հետո՝ ուզում եմ ուզածըս անես առանց իմ խոսքի:
Ուզում եմ նաև հանել մի առու մազերիդ հոսքից
Ու տանե՜լ-տանե՜լ, իմ տանջված-խանձված երեսին կապել:
Ուզում եմ նաև մատներիդ տեսքով նոր մոմեր թափել,
Այսինքն` լամպեր, որ պիտի լույս տան գիտե՞ս մենակ ում.
Լոկ սիրողների՜ն, և այն էլ միայն գողտրիկ սենյակում:
Եվ հոնքերիդ եմ կեռություն տալիս,
Ու սրունքներիդ` քիչ իլիկություն,
Մեջքըդ թողնում եմ այնպես, ինչպես կա,
Իսկ ամբողջ մարմնիդ` մի՜ քիչ լիքություն:
Փոխում եմ նաև… Շա՜տ բան եմ փոխում ու սրբագըրում.
Ավելին` ջնջում, պակաս-թերատին տալիս եմ լրում:
Շա՜տ բան եմ ուղղում, շատ ու շատ բան էլ դեռ ուղղե՛մ պիտի,
Բայց ձեռք չեմ տալիս ու ձեռք չեմ տալու… լոկ քո ժպիտին:
Ա՜խ այդ ժպիտը, այդ անուղղելի՛ն, որով ժպտալիս
Քո եղած-չեղած պակասներն ես դու մոռանալ տալիս…"
Անտիպ,"Ասել քեզ չե՞մ սիրում… Ինչու՞ համար սակայն
Խենթանում եմ անգամ ես այն մտքից,
Թե կարող ես ինձնից դու հեռանալ հանկարծ,
Թե կարող ես սիրել ուրիշ մեկին:
Չե՞մ կարոտում ասել… Սակայն ինչու՞, ինչու՞
Գիշերային մի ուշ, մի խենթ պահի
Սիրտս աղոթքի պես անունդ է մրմնջում,
Կարոտում է ձեռքին քո փայփայիչ:
Չե՞մ ձանձրանում ասել… Բայց ինչու՞ է հանկարծ
Սիրտըս տենչում ինչ-որ հեռավորի,
Նրան, որ միգուցե ոչ եղել է, ոչ կա,
Նրանց, որ ցնորք է միայն թովիչ:
Ասել սիրու՞մ եմ քեզ… Սակայն ինչու՞ հաճախ
Ես տխրում եմ, թախծում միշտ անառիթ,
Դժգոհում եմ ինձնից՝ չունենալով պատճառ,
Նայում եմ քեզ, ժպտում բայց օտարին:
Հանելու՞կ է արդյոք, առեղծվա՞ծ է միթե…
Հասկանում եմ ես քեզ, սիրտ իմ խելառ.
– Երջանկությանն ես քո դու վարժըվել արդեն
Եվ դժգոհ ես քեզնից միայն դրա համար…"
Առանց քեզ,"Ուշ գիշեր է, ու ես՝ անքուն,
Ու ես՝ նորից քեզնից բաժան:
Ժամացույցն է ինձ հետ տնքում,
Վայրկյանները թվում են ժամ:
Թվում է, թե անտես մի ձեռք,
Ծանըր, ինչպես ձուլված կապար,
Սրտի՛ս, սրտի՛ս, սրտի՛ս իջել
Ու ճմլում է անգթաբար:
Ու ցավում է...
Բայց սպասի՛ր.
Քեզնից, անգի՛ն, չեմ գանգատվում:
Լավ է լինել և ցաված սիրտ,
Բայց ոչ անսեր, անսեր-տրտում:
Չեմ գանգատվում:
Քաղցր է այնպես
Դժվար սիրուդ խայտանքն զգալ,
Մութ բիբերիդ փայլով հարբել,
Հարբել - և էլ խելքի չգալ.
Զգալ, որ դու իմն ես հեռվում
Ցավով, սիրով, կարոտներով,
Որ նույն հրով դու ես վառվում,
Հովանում ես նույն հովերով.
Զգալ, որ ես տրվել եմ քեզ
Քո ցանկությանն իսկ հակառակ.
Զգալ այնպե՛ս, որ սեր չերգես՝
Եվ կենդանի սիրտը երբեք
Չդառնա լավ կամ վատ քառյակ..."
Աշնան օր,"Նույն աշնան օրն է պղտոր ու խոնավ,
Նույն մառախուղն է հողը համբուրում,
Միայն չկա քո պատկերը խոնարհ,
Եվ օրը այսօր շատ է համբերում:
Տխուր է օրը բոլորի՞ համար,
Թե՞ ես եմ այսպես դժվար կարոտել.
Տերևաթափ է ամենո՞ւր հիմա,
Թե՞ միայն ես եմ թևաթափ քո դեմ:
Եվ ո՞ւր ես հիմա, տխո՞ւր ես, տրտո՞ւմ,
Դո՞ւ էլ ես հիշում այն օրը խոնավ,
Երբ աշնան ցրտին վառվեց իմ սրտում
Մի տաքուկ արև՝ քո տեսքով խոնարհ.
Երբ բախտը թվաց այնքա՜ն ձեռնասուն,
Երջանկությունը՝ այնքա՜ն ընտանի,
Լռությունն անգամ երբ դարձավ խոսուն,
Պահանջե՛ց, խնդրե՛ց, հայցե՛ց ընտանիք...
...Նույն աշնան օրն է պղտոր ու խոնավ,
Նույն մառախուղն է հողը համբուրում,
Բայց չկա՛, չկա՜ պատկերըդ խոնարհ,
Եվ չի՛ էլ լինի,- զուր եմ համբերում..."
Ո՞վ գիտի,"Դու այնքան չքնաղ, այնքան սիրուն ես,
Այնպես գերում ես, այնպես կախարդում.
Դու խայտանք բերող մատաղ գարուն ես,
Որ ամեն ինչ է իր ճամփին հարթում:
Չգիտեմ՝ իրոք դո՞ւ ես գեղեցիկ,
Թե սիրո համար լավ է և վատը,
Ինչպես որ սուրբ էր հին եկեղեցի՞ն:
Թե՞ սուրբ է եղել միայն հավատը..."
Հավատում եմ,"Հաճախ սիրում եմ,
Երբ մարդկայնորեն սիրտս գերում են։
Հաճախ լռում եմ,
Երբ ճիշտ ասածս դիտմամբ ծռում են:
Նաև խղճում եմ,
Եթե զղջաում են։
Հիասթափվում եմ,
Եթե խաբվում եմ։
Նաև ատում եմ,
Եթե ստում են։
Բայց ամենի՛ց խոր
Ես հավատում եմ:
Ո՛չ միայն գիտեմ.
Ես հավատում եմ
Երկնի բացխուփիկ քողարկությանը,
Օվկիանոսների հավերժ կրկնվող խաղարկությանը,
Հավք ու թռչունի անբեկանելի ձվարկությանը։
Ո՛չ միայն գիտեմ.
Ես հավատո՛ւմ եմ,
Որ անհնար Է արևը բանտել,
Երկնակամարի զարդերը քանդել,
Խմորի նման հունցել ու գնդել
Կապույտը ծովի,
Ատելի լուսնին բռնել վռնդել
Երկնքից ծավի...
Ինչո՞ւ թաքցնեմ.
Ես ճանաչում եմ ու գիտեմ մարդուն:
Ի~ նչ ասես չկա նրա փակ սրտում։
Գիտի կործանե՛լ,
Բայց և... գո~րծ անել,
Մատնություն գրած նո՛ւյն իր ձեոքերով՝
Աշխարհը լցնել շռայլ բերքերով:
Նույն այդ ձեռքերով`
Ե՛վ ճրագ մարել,
Եվ խարույկ վառել:
Նու՛յն այդ ձեռքերով`
Ե՛վ դանակ խրել,
Ե՛վ վեպեր գրել։
Նա գիտի զարկե՛լ
Ու զրկե~լ գիտի,
Բայց գիտի գրկե՛լ
Ու փրկե~լ գիտի։
Նա գիտի կեղծե՛լ
Ու սրբապղծե՛լ,
Առավել ևս՝
Գիտի ստեղծե~լ։
Ես նրան հաճախ դատափետում եմ,
Երբեմն նրան նույնիսկ ատում եմ,
Բայց, ամենից շատ, խոր հավատո~ւմ եմ։
Ես հավատում եմ նրա բնության ո՛չ թերությանը`
Ստորությա՛նը
Ու չարությա՛նը,
Այլ խորությա~նը
Ու բարությա~նը.
Ոչ ծերությանը,
Այլ նորությա՛նը՝
Զավակի տեսքով անվերջ կրկնվող այդ հարությանը,-
Ես հավատում եմ կենդանի մարդուն,
Առավել` նրա ծնվելիք որդուն ։
Ես ավատում եմ նրա անուրջին.
Նա որտեղ որ է Մարս Էլ կթռչի,–
Նոր Է սկսում տիեզերական ճամփորդությունը։
Եվ Վեներայի լանջին կկառչի,—
Ես գիտեմ նրա տղամարդկային շանորդությունը...
Ես հավատում եմ նրա ծով խելքին
Եվ նույնիսկ՝ նրա հոտառությանը,
Ամե~ն ինչ տեսնող աչքերի ցոլքին
Եվ նույնիսկ՝ նրանց մթարությանը։
Ես հավատում եմ նրա մատների
Հար անհատնելի
ճարտարությանը,
Նրա ոտների
արդարությանը.
Մինչն իսկ եթե ճամփից էլ հանեն՝
Էլի~ ճար կանեն,
Տե՛ղ կհասցնեն...
Ես հավատում եմ հավատի~ն մարդու`
Իմ ա՛յս հավատին..."
Ոչինչ չի պատահել արտասավոր,"Ոչի~նչ , ոչի՛նչ չի պատահել արտասավոր.
Դու նույն աղջիկն ես հմայիչ, ես` նույն տղան,
Միայն` ժպտում են աչքերդ կարծես ցավով,
Եվ այս ճամփան էլ չի թվում այնպես խաղաղ:
Ոչի՜նչ , ոչի՛նչ չի կատարվել նկատելի.
Ո՛չ խարդավանք, ո՛չ խանդ, և ո՛չ կասկաց մի կույր.
Լոկ զգում եմ ես մանրախոս քո մատներից ,
Որ ինձ այսօր նրանք ինչ-որ սա~ռն են զգում.
Եվ չի փոխվել ոչինչ նաև կյանքո՛ւմ կարծես.
Ամառային նույն արևն է և նո՛ւյն փոշին :
Ես զգում եմ` ինչ չգիտես ինքդ էլ գուցե.
-Դադարե՜լ ես ինձ սիրելուց,
Բայց... չես սիրում դեռ ուրիշին:"
Խանդում եմ,"Ես խանդո՞ւմ եմ:
Անկեղծ ասած, թե ամոթ չէ,
Ինձ շատ ծանոթ և շատ մոտ չէ
Այդ ահավոր խանդ կոչվածը.
Իմ մեջ, գուցե, բնությունից
Ինչ-որ մի բան անտեսված է,
Ուրիշ մի բան՝ տնտեսված է:
Ընդամենը գիտեմ լոկ այն,
Որ ես այնտեղ, որտեղ մարդիկ
Հավանաբար և խանդում են,
Բարկանում եմ – ոչ տևական,
Քմծիծաղում – անբավական,
Կամ ծիծաղում – անբնական,
Եվ… եղածը ես քանդում եմ:
Մեր խորտակված սերը վկա…"
Քո պատճառով,"Քո աչքերի՛, քո աչքերի՛, քո աչքերի՛ պատճառով
Իմ աչքերը ամբո՛ղջ գիշեր, ամբո՛ղջ գիշեր չե՜ն փակվում:
Քո մատների՛, քո մատների՛, քո մատների՛ պատճառով
Իմ մատները, իմ մատները լո՜ւյս են ուզում խմորել:
Քո թևերի՛, բա՛ց թևերի, մե՛րկ թևերի պատճառով
Իմ աչքերին, իմ աչքերին ջրվեժնե՜ր են երևում:
Քո ծիծաղի՛, քո ծիծաղի՛, քո ծիծաղի՛ պատճառով
Իմ ծիծաղը, իմ ծիծաղը պաշտոնաթո՜ղ է դարձել:
Քո քայլվածքի՛, քո քայլվածքի՛, քո քայլվածքի՛ պատճառով
Լսողությամբ սահմանապա՛հ, սահմանապա՜հ եմ դարձել:
Քեզ այս ձևով ունենալու-չունենալու պատճառով
Կորցրել եմ ունեցածս` հպարտությո՜ւնս հաղթողի…"
Սիրում եմ սիրել,"Քիչ է պատահում, որ ինքըս ինձնից
Փոքր-ինչ գոհ լինեմ:
Դժգոհ եմ հաճախ,
ՈՒրեմըն՝ մարդ եմ ու դեռ ապրում եմ:
Բայց ես սիրում եմ ինքըս ինձ սիրել:
Իսկ սիրում եմ ինձ, երբ սիրում են ինձ:
Ես ինձ այդ պահին այնպես եմ ժպտում,
ինչպես ժպտում են ա՛յն կոր գերանին,
Որ գետի վրա դարձել է կամուրջ,
Եվ ա՛յն մանուկին, որ ոտաբոբիկ
Մտել է առուն և – թա՜ց վարտիկով –
Կավ է դուրս հանում,
Որ նավակ շինի:"
Ես հոգնել եմ,"Ես հոգնել եմ ,շատ:
Ու կան վայրկյաններ,
Երբ ես ասում եմ.
-Էլ քեզ չեմ սիրում:
Սակայն ասում եմ այնքան մտքիս մեջ,
Ասես կողքիս ես և լսես պիտի:
Իսկ մեզ յոթ միլիոն մետր է բաժանում...
Ու մինչև անգամ եթե դու լսես,
Միթե՞ կլինես այնքան միամիտ,
Որ ինձ հավատաս:
Այդպես հեշտ ու շուտ հավատացողին
Իրոք չեմ սիրում:
Բայց ինչու՞ եմ զուրկ ,
Ես ինչու ՞ եմ զուրկ
Բոլոր հաճելի թուլություններից.
Ոչ հավաքում եմ իրեր հին ու նոր ,
Ոչ ձուկ եմ բռնում , ոչ որսի գնում,
Ծառ պատվաստելու ցանկություն չունեմ,
Ու տանս մեջ էլ շներ չեմ սնում...
Գոնե տանս մեջ ... թութակ պահեի:
Ու թե տանս մեջ թութակ պահեի`
Կվարժեցնեի ես նրան հիմա,
Որ վաղնջական գուշակի նման
Միշտ ու շարունակ միայն կրկներ .
- Էլ քեզ չեմ սիրում...
Սակայն զուրկ եմ ես
Բոլոր օգտակար թուլություններից
ԵՍ զուրկ եմ այնքան,
Որ մինչև անագամ
Թութակ պահելու թուլության չունեմ:
Եվ ապաստանած լոկ մի թուլության,
Որ սեր է կոչվում
Եվ գլխիս վրա դարձել է ... տանիք
Ու... գլխարկի պես գլխիս է դրվել,
Ապրում եմ այսպես
եվ այսպես քայլում `
Գլխարկի տեղակ... գլխիս մի տանիք.
-Մի նոր խեղկատակ,
Որին չե՞ն տեսնում,
Իսկ թե տեսնում են`
Ինչու՞ չեն հապա քրքջում վրաս:"
Եթե մեռնե՜լ,"Եթե մեռնե՜լ...
Թո՛ղ որ մեռնեմ
հուր-կայծակից՝
Միանգամի՛ց,
մի վայրկյանո՛ւմ,
հանկարծակի՛,
Այնքա՜ ն արդար,
խղճիս ձայնին մի՛շտ ունկընդիր,
Որ՝ համաձայն բիբլիական հին լեգենդին՝
Հանգիստ անցնեմ և ասեղի նեղլիկ ծակից...
Եթե մեռնե՜լ...
Թող սպանվե՛մ,
թող կործանվե՛մ
Այնպես ապրած և բան արած,
Որ նորածին մանուկների տեսքով նորից
վերածնվեմ՝
Իմ անունո՛վ կնքեն նրանց...
Եթե գամվել՝
փարոսի՜ պես,
Արնաքամվել՝
հերոսի՜ պես,
Ու քրքրվել՝
դրոշի՜ պես...
Եթե մեռնե՜լ...
Բայց առայժմ ապրե՛լ է պետք:"
Դու ուրիշինն ես,"Իսկ դու ուրիշինն ես,
Իսկ դու ուրիշինն ես,
Դու´ – ուրիշի՛նը։
Դու´, իմ հարազա՛տը,
Մոտի՛կ հարազատը,
Եվ – ուրիշի՛ն…
Ա՛խ, ուրիշին թող որ մեկ ուրիշը լիներ,
Չէ՞ր կարելի, ասա´։
Ա՛խ, դու այդ ինչպե՞ս ես ուրիշինը եղել,
Իմ սիրելի՛, ասա´…
Եվ նա ով է՝ գիտե՛մ։
Պարզ է. նա ո´չ կարիճ,
Եվ ո´չ էլ իժ է նա։
Գուցե վատ չէ այնքան,
Գուցե լավն է անգամ,
Բայց քեզ համար օտա՛ր – ուրի՛շ է նա…"
Գժվել,"Եվ ինձ լսելով՝
Կարող են ասել.
«Գժվե՞լ է, ի՜նչ է».
Իսկ ես էլ կասեմ.
«Այո՛, գժվե՜լ եմ,
Ինչո՞ւ չգժվել»:
Իսկ գժվելով չե՞ն սիրում ու ատում:
Իսկ գժվելուց չէ՞ փայտը ճարճատում:
Առանց գժվելու՝ չկա՛ շահած մարտ:
Առանց գժվելու՝ չե՛ն ծնի նոր մարդ:
Մինչև չգժվի՝ ջուրը չի՛ եռա,
Կեղև չի պատռի հատիկը նռան:
Ծառե՞րն են փթթում՝
Գժվա՜ծ են անշուշտ:
Երկի՞րն է պտտում՝
Գժվա՜ծ է անշուշտ...
Սերմերը մինչև կարգին չգժվեն՝
Բե՛րք չեն դառնալու:
Թաթերը մինչև կարգին չգժվեն
Ձե՜ռք չեն դառնալու:
Բառերն էլ մինչև կարգին չգժվեն՝
Ե՜րգ չեն դառնալու...
Ա՜խ, ուր էր թե ես միշտ գի՛ժ լինեի... "
Անկեղծ ասած,"Անկեղծ ասած՝ այս ամենից ես հոգնել եմ,
Ես, սիրելի՛ս, որ քեզ սիրել և օգնել եմ.
Ձեռք եմ պարզել, հույս եմ տվել,
Վատըդ թողած՝ լավըդ թվել,
Հավատացրել, հավատացել,
Թե իմ առաջ դուռ ես բացել՝
Չտեսնըված, չեղած մի դուռ։
Սակայն ի՞նչ եմ ես ստացել
Այդ ամենին ի տրիտուր։
Անկեղծ ասած՝ ոչինչ չկա, և ոչ էլ կար։
Անկեղծ ասած՝ դու բնավ էլ ա՛յն չես եղել,
Ա՛յն չես եղել, ինչ որ ես եմ կարծել երկար։
Ո՞ւր ես, ասա՛, դու ինձ մղել։
Ճիշտ ճամփից ես միայն շեղել։
Սուտ խոստումով կապել ես ինձ,
Մանկան նման խաբել ես ինձ,
Ու չես տվել ոչի՜նչ, ոչի՜նչ։
Իսկ այն, ինչ որ ինձ ես տվել,
Արժանի չէր ո՛չ քեզ, ո՛չ ինձ։
Անկեղծ ասած՝ քո տվածից ես հոգնել եմ։
Ինքդ գիտես՝ որքան ձգտել ու տքնել եմ,
Որ դու ... որ դու նման լինես իմ երազին։
Իսկ դու գիտե՞ս՝ ի՛նչ դուրս եկավ.
«Տղան հասավ իր մուրազին,
Դուք էլ հասնեք ձեր մուրազին»։
Հեքիաթն, այո, միտքըս ընկավ...
Դու՝ հեքիաթում հրաշք աղջիկ,
Այնինչ կյանքում՝ ինչ-որ... չղջիկ,
Որ ոչ թռչուն, ոչ էլ մուկ է...
Անկեղծ ասած՝ զուր էր ամբողջ այս աղմուկը։
Անկեղծ ասած՝ նեղանում ես, թե լրջանում,
Մե՜կ է հիմա։ Էլ չեմ գցի ինձ սար ու ձոր,
Անկեղծ կասեմ՝ հեքիաթն ինչով է վերջանում.
Ցած է ընկնում երեք խնձոր -
Մեկ՝ ասողին,
Մեկ՝ լսողին,
Մեկ էլ... ինձ պես գիշեր ու զօր
Հիմարաբար սպասողին...
Անկեղծ ասած՝ հեքիաթներից ես հոգնել եմ..."
Պատահաբար են պատահում կյանքում,"Մի՛շտ էլ սիրածին պատահաբար են պատահում կյանքում
Ու հրաժեշտ են տալիս սիրածին անհրաժեշտաբա՜ր...
Թե կուզես՝ լռի՛ր:
Թե կուզես՝ ոռնա՜,
Թե կուզես՝ ծամիր սեփական լեզուդ,
Թե կուզես՝ խցիր բերանըդ բարձով,
Թե կուզես՝ ոտքով հարվածիր բարձին.
Հավատացյալ ես՝ հայհոյիր աստծուն,
Հավատացյալ չես՝ աստծուն հավատա.
Թե կուզես՝ ուզիր է՛լ չուզել - իզո՜ւր,
Թե կուզես՝ ուզիր է՛լ չապրել - իզո՜ւր...
Ու, եթե կուզես, ապրելն այս է հենց,
Եվ սերն իսկական հենց այս է որ կա.
-Պատահաբար ես պատահում կյանքում,
Անհրաժեշտաբար հրաժեշտ տալիս..."
Առաջին Սերը," Պե՛տք չէ, սիրելի՜ս:
Զո՜ւր ես երդըվում:
Առանց երդման էլ ես հավատում եմ,
Որ հիմա օրըդ մի դար է տևում,
Որ փուշ կարոտը քեզ ծվատում է,
Որ գիշերն ի լույս չես քնում հաճախ,
Որ իմ անունն ես կրկընում հաճախ,
Որ աղջըկական քո մաքուր բարձին
Թեքված ես տեսնում մի ծերուկ արծիվ
(Անգըղ էլ լինի` արծիվ է թվում),
Որ քեզ աշխարհում ոչի՜նչ չի թովում,
Որ առանց սիրուս կյանքըդ կորած է,
Որ...
Գիտե՛մ, ջա՜նըս.
Զո՜ւր ես կրկընում.
Բայց գիտեմ և այն,
Ինչ դո՛ւ չգիտես.
Առաջին սերը, ինչպես որ հացը,
Ի՜նչ էլ որ անես` միշտ կուտ է գնում..․"
Գլխապտույտ,"Դու իմ վերջի՜նը` թյուրիմացաբար,
Եվ իմ միա՜կը` ճակատագըրով…
Սիրո բովանդակ կոչականները մանկական են միշտ,
Մինչդեռ ես արդեն ապրել եմ այնքան,
Որ իմ տարիքում
Դեղձին տասն անգամ մեռած կլիներ:
Իսկ ինչպե՞ս ես դու:
Չէ՞ որ չեմ տեսել քեզ այնքա՛ն տարի,
Որքան տեսել եմ:
Եվ աչքերիս մեջ կա անլցելի մի դատարկություն,
Քանի որ չկաս
Դո՛ւ-
Իմ վերջի՜նը` թյուրիմացաբար,
Եվ իմ միա՜կը` ճակատագըրով:
Իմ շրթունքներից
Կախված է հիմա մի ամբո՜ղջ աշխարհ`
Մի գունդուկծի՛կ,
Բառերի մի պա՜րս,
Որ իր բզզոցով գլխապտույտ է հարուցում իմ մեջ:
Եթե երբևէ բառերն այդ պիտի իմ բերնից թռչեն`
Թող թռչեն սիրո՛վ,
Մի՛միայն սիրով
Եվ մի ճախրանքով աստվածաշնչյան,
Որի մեջ կա գոլ անապատային,
Ավազների սողք ու մտապատրանք:
Մի՞թե քո հեռվից`
Քո անտառների խոնավ օդի մեջ,
Անվերջ չես լսում խոսքերս չասված:
Իսկ թե լսում ես խոսքերըս չասված`
Չե՞ս զգում արդյոք մի գլխապտույտ,
Որ, թվում է ինձ, պիտի որ զգան
Սրբորեն հղի դեռահաս կանայք,
Որոնցից մեկին,
Մի՛միայն մեկին
Կարողանայի՜ մտովին ասել.
«Դո՜ւ-
____իմ վերջի՜նը` թյուրիմացաբար,
Եվ իմ միա՜կը` ճակատագրով»:
Քիչ ենք օգտըվել մենք բարությունից:
Եվ դրանից չէ՞, որ հետզհետե
Բարի եմ դառնում,
Եվ այնքա՜ն բարի,
Որ խղճում եմ ես… մենակությունն էլ:
Նա էլ է տանջվել ու հոգնել: Մեղք է:
Եվ ամեն մեկըս բացենք մեր փեղկը,
Որ նա դուրս թռչի իր փակ վանդակից,
Եվ կամ հանդիպենք գեթ այնտեղ… այնտեղ,
Ուր հանդիպում են այգն ու գիշերը:
Իսկ հանդիպո՞ւմ են նրանք երբևէ,-
Ես ի՜նչ իմանամ: Գուցե գիտես դո՞ւ,
Դո՛ւ-
____իմ վերջի՜նը` թյուրիմացաբար,
Եվ իմ միա՜կը` ճակատագըրով:
Ու ձյուն է գալիս,
Ինչ-որ ջե՜րմ մի ձյուն.
Հյուսիսն է հղում հարավին ողջույն:
Եվ ձյան մեջ ինչ-որ բուրմունք կա գարնան,
Հեռավո՜ր մի բան,
Մի հիշողությո՛ւն,
Որի բարությամբ հոգեբուժական
Չեն մեռնում, ճիշտ է, բայց և չեն ապրում,
Ինչպես չի մեռնում, բայց և չի ապրում
Սե՛րըս-
____վերջի՜նըս` թյուրիմացաբար,
Բայց և միա՜կըս` ճակատագըրով:
Արի՛ ինքներըս մեզնից բարձրանանք`
Թույլ տանք արարքներ ինքնաժխտումի,
Փոխադարձաբար իրար նեղացնենք
Ու վիրավորենք փոխադարձաբար,
Որ…կարոտն ինքը հաշտվի իրեն հետ,
Ու տառապանքը ինքն իրեն ների,
Ես էլ հավատամ, որ դու չես եղել
Ո՛չ իմ միակը` ճակատագըրո՜վ,
Ո՛չ իմ վերջինը` թյուրիմացաբա՜ր…"
Քո Անունը,"Ես ատում եմ քո անունը,
Ինչպես որ դու
քեզ փայփայած
Իմ ձեռքերն ես ատում գուցե:
Ես ատում եմ քո անունը,
Որ խրվել է իմ լեզվի մեջ
Փշատենու փշի նման:
Եվ դու ինչո՞ւ ինձ չես հարցնում,
Թե քո անունն ի՛նչ գույն ունի:
Ես ատում եմ և այդ գույնը:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
…Եթե աղջիկ ես ունենամ`
Նա կկոչվի քո՛ անունով:
Ես ատում եմ քո անունը…"
"Մարդ էլ կա, մարդ էլ","Մարդ կա ՝ ելել է շալակն աշխարհի,
Մարդ կա՝ աշխարհն է շալակած տանում...
Դու, որ սխալվել, սակայն չես ստել,
Կորցրել ես հաճախ, բայց նորից գտել.
Դու, որ սայթաքել ու վայր ես ընկել,
Ընկել ես, սակայն երբեք չես ծնկել,
Այլ մագլցել ես կատարից-կատար,
Ելել ես անվերջ, բարձրացել ես վեր՝
Քո ահեղ դարից առնելով թևեր...
Ելել ես, որ ողջ աշխարհը տեսնես,
Որ անօրինակ քո դարը տեսնես,
Բոլոր կերպերով դու նրան զգաս,
Շահածով խնդաս, կորուստը սգաս...
Ելել ես իբրև նրա մունետիկ,
Որ նրա հեռուն զգաս քեզ մոտիկ,
Որ ճշմարտության ափերը տեսնես
Ծպտըված ստի խաբելը տեսնես,
Որ չվախենաս, որ չվարանես՝
Անարդարության դեմքը խարանես...
Ահա, թե ինչու դու այսքան տարի,
Դու, որ հարազատ ծնունդն ես դարի,
Քայլում ես անդուլ, առաջ ընթանում,
Քայլում ես այպես ծանր ու վիթխարի,
Ասես աշխարհն ես շալակած տանում...
Մարդ կա՝ աշխարհն է շալակած տանում,
Մարդ կա՝ ելել է շալակն աշխարհի...
Նա, ով ելել է շալակն աշխարհի,
Աշխարհում երբեք թաց տեղ չի քնում,
Գիտի, թե ու՛մ հետ և ու՛ր է գնում,
Ու՛մ մեռելին է անարցունք լալիս,
Ու՛մ խոսքի վրա ստից ծիծաղում,
Ու՛մ հետ դինջ նստած նարդի է խաղում,
Հարկ եղած դեպքում և տանուլ տալիս...
Վերից է նայում ցածրում կանգնածին,
Չի նայում երբեք ներքև ընկածին.
Վերև կանգնածի աղջկան, որդուն,
Սիրուհուն անգամ ու քարտուղարին
Ո՜նց է քսմսվում ու շողոքորթում...
Որտեղ մի պատառ չաղ ու յուղալի՝
Կանգնած է այնտեղ նա երկյուղալի.
Հեշտ զրպարտում է՝ երբ տեղն է գալիս,
Նույն հեշտությամբ էլ իր մեղքն է լալիս...
Ամե՜ն ինչից շատ, ամե՜ն ինչից վեր,
Հարազատ մորից ու որդուց ավել,
Աշխարհում նա իր աշխարհն է սիրում...
Սու՛տ է: Նա այնտեղ իր շահն է սիրում:
Ամե՜ն ինչից շատ, ամե՜ն ինչից վեր,
Նա պատմության մեջ իր դարն է սիրում...
Սու՛տ է: Նա դարի ավարն է սիրում:
Ամե՜ն ինչից շատ, ամե՜ն ինչից վեր,
Մեր կյանքն է սիրում, մեր նորն է սիրում...
Սու՛տ է: Նա միայն իր փորն է սիրում:
Ամե՜ն ինչից շատ, ամե՜ն ինչից վեր,
Գաղափարական իր հորն է սիրում...
Սու՛տ է: Ո՛չ հորը, ո՛չ մորն է սիրում,
Թանկ չէ ո՛չ որդին, և ո՛չ էլ թոռը:
Ամե՜ն ինչից շատ, ամե՜ն ինչից վեր,
Սիրում է կյանքում նա իր... աթոռը:
Աթոռն է սիրում
Ու նրան տիրում.
Ցանկացած գնով ելնում է նա վեր,
Փորձում է թռչել նա առանց թևեր,
Անվերջ սողալով առաջ է գնում,
Գնում է այսպես... և տարեց-տարի
Ելնում է այսպես... շալակն աշխարհի:
Մարդ կա՝ աշխարհն է շալակած տանում,
Մարդ կա՝ ելել է շալակն աշխարհի..."
Ատում եմ,"Ատում եմ ձյունը՝
Թե նա տեղում է ամառվա կեսին,
Եվ մահն եմ ատում՝
Թե հյուր է գալիս աղջկատեսին,
Մահից ոչ պակաս՝
Եվ ա՛յն քողարկված մենատնտեսին,-
Նրա՛ն ու նրա՜նց,
Ովքեր ուրիշի շեն տունն են քանդում՝
Իրենց պետք եկած գերանի համար,
Ովքեր ուրիշի ծառերն են ջարդում՝
Մի բուռ չհասած ծիրանի համար,
Ովքեր համայնքի ծովից են խոսում,
Բայց դեպի իրենց լճակն են հոսում …
Ատում եմ նաև այն խելոք սուսիկ – փուսիկությունը,
Որտեղ դժվար է տարբերել անգամ երեսն աստառից,
Եվ այն հարկադի՛ր, ոչ թե ի ծնե կուզիկությունը,
Որ ստացվում է … ցած առաստաղից։
Ատում եմ նաև այն նեղ կոշիկը,
Որ աքցանի պես ոտքերդ է բռնում,
Իսկ հոգուդ վրա կոշտուկ է դառնում …
Ա՛յն գործն եմ ատում,
Որ ոչ թե գործ է, այլ ծանր հանցանք,
Ա՛յն փորձն եմ ատում,
Որ մարդկանց գլխին դառնում է փորձանք,
Ա՛յն դավանանքը,
Որ վերջ ի վերջո փոխվում է դավի,
Գլխացավանքը,
Որ փոխարկվում է սուր գլխացավի …
Խավարն եմ ատում, եթե խավարում
Ո՛չ միտք է ծնվում և ո՛չ էլ զավակ։
Եվ լույս եմ ատում, թեկուզև պայծառ,
Թե չի հանդուրժում մինչև իսկ շվաք …
Ինչ խոսքեր ասեմ այն ձեռագրին,
Որ չի հասկացվում, բայց կարդացվում է,
Ատե՞մ, թե խղճամ այն տարեգրին,
Որ նյութ է սարքում,
Ոչ թե հավաքում։
Խղճա՞մ, թե ատեմ այն տարագրին,
Որ միշտ ապրում է … իր հայրենիքում …
Թո՜ւհ, ինչքա՜ն բան կա կյանքում ատելի,-
Ես չգիտեի …"
Ընկածները,"Կռիվներում ընկան նրանք.
Ամեն մեկը՝ մի տան ճրագ,
Ամեն մեկը՝ մի մոր որդի,
Ամեն մեկը՝ մի աղջկա
Երազանքը անապական,
Կնոջ՝ սերը, հոր՝ ապագան...
Ամեն մեկը՝ անգիր մի վեպ,
Ամեն մեկը անգին մի կյանք...
Ամեն մեկը ընկան ա՛յլ կերպ.
Մերթ՝ ջրի մեջ, մերթ՝ հողի տակ,
Մեկը սրով, տասը՝ հրով,
Մեկը՝ արդեն հայտնի հերոս,
Տասը՝ հերոս դեռ չդարձած,
Մեկը՝ իր մոր արցունքներով
Թաց նամակը դեռ չընթերցած,
Տասը՝ նամակ սպասելիս,
Կարոտելիս, երազելիս...
Բայց զոհի՛ պես չընկան նրանք:
Ընկան նրանք իբրև մարտի՛կ,
Ընկան նրանք իբրև մարդի՛կ,
Որ սովոր են մահը վանել
Իրենց կյանքով՝ հանուն կյանքի,
Որ սովոր են զրկանք տանել՝
Ընդդեմ ցավի ու զրկանքի.
Որ պատրաստ են հանուն սիրո
Սիրուց առնել ատելու թափ.
Եվ անպարտ են ատելությամբ:
Որ հզոր են հենց այդ սիրով.
Զոհի՛ նման չընկան նրանք:
Ընկան նրանք իբրև մարտի՛կ,
Որ փուլ չգա էլ ապարանք,
Խաղաղ մնա ամեն երդիկ,
Եվ ծխանի ծուխը բարակ
Վե՛ր բարձրանա պրա՜կ-պրա՜կ,
Քամուց թերթվի լուրթ երկնքում.
Որ էլ ոչ մի ընտանիքում
Անտերացած ոչ մի աթոռ
Չաղաղակի դատարկությամբ
Թեյի ժամին, ճաշի պահին.
Որ արկերի դղրդոցին
Ու հրդեհի ահեղ բոցին
Փոխարինեն արծաթ բահի
Զրնգոցը երկնքի տակ
Եվ կարոտի շշուկը տաք:
Նրանք ընկան կռիվներում,
Բայց ապրում է հոգին նրանց
Ապրողների հոգիներում.
Չի՛ մեղմացել ցավը կրած,
Ատելությո՛ւնը փրփըրած
Եվ հաղթության տե՛նչը խորին՝
Ի գիտություն ա՛յն բոլորի,
Որ նայում են շիրմին նրանց
Միայն իբրև մի բլուրի,
Որ հարթվում է կամաց-կամաց,-
Անմիտի պես մոռանալով,
Ոչ եթե չար թշնամու դեմ
Ապրողները իրենց ուժով
Ու զենքով են անպարտելի,
Ընկածները իրենց հուշո՛վ,
Վրեժո՜վ են սարսափելի..."
Հայաստան,"Իմ քաղցրանո՜ւն,
Իմ բարձրանո՜ւն,
Իմ տառապա՛ծ,
Իմ փառապա՛նծ:
Հների մեջ՝ դու ալեհեր,
Նորերի մեջ՝ նոր ու ջահել.
Դու՝ խաղողի խչմարված վազ,
Վշտերըդ՝ ջուր, ինքըդ ավազ.
Դու՝ բարդենի սաղարթաշատ,
Առուն ի վար փռված փշատ.
Դու՝ կիսավեր ամրոց ու բերդ,
Մագաղաթյա մատյանի թերթ.
Դու՝ Զվարթնոց - ավեր տաճար,
Կոմիտասյան Ծիրանի ծառ.
Դու՝ ջրաղաց խորունկ ձորում,
Դու՝ հորովել անուշ ծորուն,
Փայլ գութանի արծաթ խոփի.
Դու՝ նե՛տ, նիզա՛կ, մկո՛ւնդ կոպիտ,
Դու՝ հայրենի ծխանի ծուխ,
Դու՝ անգի՛ր վեպ, դու՝ Սասնա ծո՜ւռ...
Իմ փառապա՛նծ
Իմ տառապա՛ծ,
Իմ բարձրանո՜ւն,
Իմ քաղցրանո՜ւն:
Դու՝ մրգերի շտեմարան,
Ոսկեվազյան գինու մառան.
Դու՝ թավշե դեղձ, դու՝ փրփուր հաց,
Արտաշատյան խաղող սևաչ.
Դու՝ Սևանի վառվող կոհակ,
Երևանի սյուն ու խոյակ.
Դու՝ հանգրվան, կանչող փարոս,
Դու՝ հայկական գերբ ու դրոշ.
Խոսուն վկա կոտորածի
Ու վճիտ աչք ցամքած լացի,
Արդարության ահեղ ատյան,
Սրի պատյան,
Սիրո մատյան -
Միշտ հի՛ն ու նո՛ր իմ Հայաստան: "
Նորօրյա աղոթք,"Արդեն 10 տարի, 110 տարի, 1010 տարի
Ես վախենում եմ,
Շա՜տ եմ վախենում,
Բյուրավոր ու բո՛ւթ հավատացյալից,
Բյուրատեսք ու սո՛ւտ հավատացյալից:
Եթե աստված եք՝
Փչեցե՛ք նրանց բոլոր մոմերը,
Մարեցե՛ք նրանց կանթեղներն ամեն,
Հանգցրե՛ք նրանց ջահերն այլազան,
Որ… եղիցի լո՜ւյս:
Եվ ո՜չ մի գավթում մի՛ ընդունեցեք
Նրանց մատաղը,
Որ իրենցը չէ, այլ գողացված է:
Մերժեցեք նրանց զո՛հն էլ խոստացյալ,
Որ… զոհ չգնա ինքը հավատը՝
Մաքո՜ւր-վսե՜մը,
Անկեղ՜ծ-անսո՜ւտը:
Ու թե աստված եք՝
Ամուր փակեցեք ձեր ականջնե՛րն էլ
Նրանց սողոսկուն աղոթքի դիմաց՝
Անգի՜ր-ինքնահո՜ս-հաշվեկշռվա՜ծ այն աղոթքների,
Որով խաբում են ո՛չ իրենց,
Այլ ձե՛զ:
Եվ – բավակա՜ն է – հասկացե՛ք ընդմիշտ,
Որ աստծուն նո՛ւյնիսկ հայհոյողները
Շա՜տ ավելի են գերադասելի,
Վասնզի նրանց բարկացրել է ինքը հավատը՝
Խոցվա՜ծ-արյունո՛տ,
Այրվո՜ղ-ապտակվա՛ծ,
Ցավա՜ծ-ճչացո՛ղ,
Մանո՛ւկ հավատը,
Որ հայր դառնալու համար է ծնվել:
Ու եթե հայր եք՝
Մի՛ թողեք,
Որ սուտ հավատացյալներն սպանեն նրան:
-Ինչքան էլ ծանր է մանուկ թաղելը,
Մանուկ պահելը ծանր է ավելի…"
Ցավն է հաճախ առաջ մղում,"Անհարմար է բոբիկ քայլել,
Այս կոշիկն էլ շատ է նեղում:
Ինչպե՞ս քայլել առանց ուղու,
Այս ճամփան էլ շատ է շեղում:
Դոփել տեղո՞ւմ: Բայց դրանից
Ո՛չ կոշիկըդ կլայնանա,
Ո՛չ էլ ցավը կմեղմանա…
Ցա՜վն է հաճախ առաջ մղում:"
Դու,"Դո՛ւ՝
երկու տա՜ռ,
Դո՛ւ՝
հասարա՜կ մի դերանուն,
Եվ ընդամենն այդ քո երկո՛ւ հատիկ տառով
Այս բովանդակ աշխարհին ես ինձ տեր անում…
Դո՛ւ՝
երկու տա՜ռ,
Ու ես գարնան հողի նման
Քո կենսատու ջերմությանն եմ ընտելանում…
Դո՛ւ՝
երկու տա՜ռ,
Եվ ահա ես
Երջանկության համն եմ զգում իմ բերանում,
Անջատումին ըմբերանում
Եվ թերանում եմ կատարել հրամանը տառապանքի…
Դո՛ւ՝
երկու տա՜ռ,
Ու ես, անգի՛ն,
Ինձանից ինքս վերանում`
Փոշիացած հերոսների
Ու ծնվելիք հանճարների
Դասակին եմ ընկերանում…
Դո՛ւ՝
երկու տա՜ռ,
Ու երբ հանկարծ
Թողնում ես ինձ ու հեռանում`
Լքված տան պես ճեղք եմ տալիս,
Ծեփըս թափում, անտերանում,
Եվ կսկիծը, ցեցի նման,
Բույն է դնում իմ սյունի մեջ,
Ձեղունի մեջ ու գերանում…
Դո՛ւ`
երկու տա՜ռ,
Դո՛ւ`
հասարա՜կ մի դերանուն…"
Գիշերն ու ես,"Գիշերն ունի ամե՜ն բանի թույլտվություն:
Իսկ ես չունե՞մ
Ու ջնջում եմ
էլեկտրական լամպագրի այն խորհուրդը,
Թե «Շահավետ, հուսատու է փողը պահել դրամարկղում»
(Փող ունենամ՝
Կհասկանամ
Առանց և այդ լամպագրի)...
... Ու բացում եմ
Փակ դռները գիշերային խանութների.
Ընդամենը հարկավոր է ծխելու բան,
Որ կուզեյի ինձ վաճառեր
Ա՛յն աղջիկը,
Որի աչքերն ունեն ինչ-որ անորոշ գույն,
Որի անունն անհայտ է ինձ,
Որի սիրտը փակ է իմ դեմ`
Ինչպես խանութն այս լեփլեցուն,
Եվ ի՞նչ ճաշակ ունի արդյոք,
Ես չգիտեմ,
Բայց կուզեի,
Շա՜տ կուզեի,
Որ նա սիրել կարողանար
Նաև... տգեղ տղամարդու...
Գիշերն ունի ամե՜ն բանի թույլտվություն
Իսկ ես չունե՞մ
... Եվ ասում եմ ա՛յն խոսքերը,
Որ երբևէ չէի կարող ասել կյանքում...
... Բաց եմ անում
Եվ արգելված — հայհոյական բառերն ամեն`
Իրենց թաքուն պոեզիայով,
Որ կուտակվել Է դարեդար...
... Ներս եմ մտնում ա՛յն դռներից,
Որ միշտ փակ են եղել իմ դեմ
Ու միշտ բաց են նրա՛նց առաջ,
Որոնց եղածն ու չեղածը ես լա՜վ գիտեմ,
Բայց չեմ ասի նաև այսօր,
Այսօ՛ր,
Երբ ես կարծես ունեմ թույլտվություն...
... Ներս եմ մտնում
Եվ խոսքերիս ա՛յն իրավունքն եմ ես տալիս,
Որ կինն ունի՝
Երբ այդ կինը
Ոչ թե արդեն Էլ չի սիրում իր ամուսնուն,
Այլև շա՜տ լավ է հասկացել,
Թե չի սիրում ինչի՛ համար:
Ա՛յն կինը, որ գիտի մի բան
Եվ չգիտե ևս մի բան.
Նա չգիտի,
Որ աշխարվում
Կարելի է ապրել նաև առանց սիրո,
Եվ լա՛վ գիտի,
Որ երբևէ,
Ի՜նչ էլ լինի ու չլինի՝
Անկարող է դավաճանել...
Գիշերն ունի ամե՜ն բանի թույլտվություն
Իսկ ես չունե՜մ..."
Նամակ,"Նա՞ է գրում ինձ
Թե՞ ես եմ գրում իմ հարազատին՝
Ինքս էլ չգիտեմ.
""Արդյոք քեզ եր՞բ եմ, ե՞րբ եմ տեսնելու...
Ձմե՛ռ ու ամա՜ռ,
Աշո՛ւն ու գարո՜ւն...
Իսկ ո՞ւր է տարվա մե՛ր եղանակը,
Այն հինգերորդը...""
Նա՞ է գրում ինձ
Թե՞ ես եմ գրում իմ հարազատին՝
Ինքս ել չգիտեմ.
""Դու նկատե՞լ ես. ձմեռ ժամանակ
Անհնարին է անցնել անտառի այն ծանոթ տեղով,
Որով անցել ես ամռան օրերին,
Քանի որ ցրտից սաստիկ կուչ գալով
Ու ձյան բեռան տակ ճկվելով խղճուկ`
Ոստ ու ճյուղերը փակում են ճամպադ,
Իսկ մթնշաղին կամ աղջամուղջին`
Ճանկռում են դեմքդ,
Աչքիդ սպառնում:
Ես քայլում էի աղջամուղջի մեջ,
Ու քայլում էի նաև ... մտացիր:
Մտացի՞ր արդյոք, մտամփո՞փ արդյոք,-
Մի՞թե նույնը չէ:
Ու ես հասկացա,
Որ երբ հուզված ենք`
Մենք թաքցընում ենք մեր խեղճ ձեռքերը,
Երբ անվստահ ենք`
Մենք թաքցընում ենք մեր խեղճ ոտքերը.
Իսկ ե՞րբ են մարդիկ թաքցնում դեմքը
Գուցե ամոթի՞ց
(Ես չե՛մ ամաչում իմ սիրո համար)
Գուցե կարոտի՞ց
(Ես ուզում եմ քեզ տեսնել բա՛ց աչքով):
Գուցե ճանկըռտող ճյուղերի՞ց այս չար
Գուցե այս ցրտի՞ց որ ճկում է ինձ
Եվ ստիպում է կուչ գալ խեղճորեն
(Կուչ գալ եմ ուզում քո՛ թևերի տակ)"" ...
Նա՞ է ավարտում, թե՞ ես նրա տեղը,-
Ինքս էլ չգիտեմ.
""Իմ այս հարցերին մի՛ պատասխանիր,
Բայց պատասխանիր լոկ իմ մե՛կ հարցին:
Գարունը անցավ` ես քեզ չտեսա,
Ամառը անցավ` ես քեզ չտեսա,
Աշունը անցավ` չտեսա ես քեզ,
Ձմեռն էլ կանցնի` չեմ տեսնի ես քեզ...
Իսկ ո՞ւր ե տարվա մե՛ր եղանակը,
Այն հինգերորդը ... մի՞թե չի գալու"" ..."
Լավագույնը,"Լավագույն ժպիտ ասվածը , անշուշտ,
Փակ աչքերովն է:
Իսկ լավագույնը երազանքների`
Բաց աչքերովը:
Լավագույն երգը
Բաց պատուհանից – հեռվից լսածն է:
Լավագույն խոսքը
Լռության խորքում լռին ասածն է:
Լավագույն ազգը այն է, երևի ,
Որ չի կամանեում հսկա կայսրություն:
Լավագույն հավատն այն է, որ երբեք
Չի դառնում կրոն:
Լավագույն դիմակն այն է, անակասկած,
Որ կոչվում է դեմք:
Լավագույն դերը`
Վատ խաղացվածը:
Լավագույն սերը `
Կիսա~տ թողածը:
Լավագույն տանջված ու տառապածը
Վարդն է:
Լավագույն կապիկն աշխարհում
Մարդն է երևի:
Լավագույն մարդն էլ
Ներեցեք... ես եմ..."
Անծանոթուհուն,"Ես մտածում եմ.
Կանցնի մի շաբաթ,
Ու ես վերըստին կտեսնեմ նրան,
Ում հանդիպեցի առաջի՜ն անգամ,
Եվ մի-երկու բառ փոխանակեցինք`
Չծանոթացած:
Կտեսնեմ նրան
Ու կասեմ «դու»-ով.
-Թույլ տուր տամ մի հարց,
Բայց շատ եմ խնդրում,
Որ դա չհաշվես բնավ հաճո խոսք:
Անցել է ահա ուղիղ մի շաբաթ,
Եվ ողջ մի շաբաթ ժպտացել ես ինձ,
Անվե՜րջ-անդադա՜ր ժպտացել:
Ինչո՞ւ:
Եվ ի պատասխան ի՛նչ էլ իմանամ,
Ի՜նչ էլ ինձ ասես`
Ես գոհ կմնամ,
Իսկ եթե շիկնես`
Առավե՛լ ևըս:
Իսկ եթե շիկնես`
Կշարունակեմ.
-Երկու փոսիկը,
Որ կա երեսիդ,
Ամբողջ մի շաբաթ լեցուն է եղել
Հմայքի ծովո՜վ:
Ես նո՛ր հասկացա,
Թե ոնց է լինում,
Որ հողագընդի կլոր կողերից
Ծովերը երբեք չեն թափվում ներքև,
Ու չեն դատարկվում այն փոսիկները,
Որ մենք կոչում ենք ծովերի հատակ…
Եվ ի պատասխան ի՛նչ էլ իմանամ,
Ի՜նչ էլ որ ասես`
Ես գոհ կմնամ:
Միայն… միայն թե դու չնկատես,
Որ հանկարծ ես քեզ`
Անծանոթուհուդ,
Դիմել եմ «դու»-ով:
Թե չնկատես`
Ես այնժամ կասեմ.
-Դե՜, անո՛ւնդ ասա…"
Ապրել,"Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ սուրբ հողըդ երբեք չզգա քո ավելորդ ծանրությունը:
Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ դու ինքդ էլ երբեք չզգաս քո սեփական մանրությունը:
Ու թե հանկարծ անպետքություն քեզ համարես,
թե ինքըդ քեզ արհամարհես
ու համառես,
քեզ հետ վիճի՛,
քեզ չզիջի՛,
համբերատար քեզ հետ խոսի՜,
հակառակո՛ւմ քեզ համոզի
ինքը… հզոր Հանրությունը…
Ապրե՜լ, ապրե՜լ, այնպե՛ս ապրել,
Որ ուրիշի խինդով խնդաս,
Որ ուրիշի ցնծությունով
Ինքդ էլ ցնծաս, ինքդ էլ թնդաս:
Լինես, մնաս ամենքի հետ,
Նրանց կամքին հպատակվես,
«Ես»-դ խառնես մեծ «մենք»-ի հետ,
Նրանց ցավով լուռ տապակվես:
Տրվես նրանց լույսի նման
Եվ չխաբես՝ հույսի նման:
Արշալույսի նման բացվես
նրա՛նց համար,
Վերջալույսի նման բոցվես
նրա՛նց համար:
Թե լաց լինես՝ նրանց համար,
Թե բաց լինես՝ նրանց համար:
Եվ հա՜ց լինես նրանց համար՝
հոգևոր հա՛ց,
Քեզ նրանցով կյանքում զինես
Եվ նրանցով կյանքում լինես
ոգևորվա՜ծ:
Եվ նրանցով կյանքում լինես
թույլ կամ ուժեղ,
Եվ նրանցով կյանքում լինես
բույլ կամ մժեղ,
Թշվառ՝ ինչպես անապաստան,
Հարուստ՝ ինչպես լայն տափաստան…
Ապրե՜լ, ապրե՜լ, ապրել այնպե՛ս,
Որ նրանց հետ մթնես-ամպես
Եվ նրանց հետ շանթարձակվես.
Մեկտեղ հանկարծ ընդարձակվես,
Մեկտեղ դառնաս գունդուկծիկ.
Մեկտե՜ղ բացվես, մեկտե՜ղ փակվես՝
Ինչպես նամակ և կամ բացիկ…
Ապրե՜լ, ապրե՜լ, ապրել մեկտե՛ղ,
Կյանքդ խառնել նրանց կյանքին,
Տառապանքդ՝ տառապանքին,
Ջանքդ՝ ջանքին,
Ցանքդ՝ ցանքին,
Եվ ենթարկվել նրանց կամքին,
Նրանց կամքն էլ քեզ ենթարկել,-
Դառնալ և՛ շանթ, և՛ շանթարգել…"
Դու մի’ հարցրու,"Ինչպես կույրը իր ձեռնափայտն է միշտ հիշում,
Դու էլ հիշի’ր,
Որ երբ իզուր հարց չեն տալիս`
Սուտ պատասխան չե~ն ստանում:
Եվ դու բնավ իմ այս խոսքից մի’ վշտանա,
Այլ մտածիր,
Թե ջրհորի մութ խորության չափման համար
Իր սեփական մանկանն ո՞վ է ջրհոր նետում:
Դու մի’ հարցրու, իսկ ես ասեմ
Քո ուզածից շա~տ ավելին:
Եվ ասում եմ ե՛ս` միօրյա՛ հավատացյալ,
Իսկ դու լսի՛ր, իմ նորօրյա’ աստվածուհի:
Պաշտամունքի մի ծե~ս պիտի արվի այսօր,
Խոստովանքը էլ ո՞ւմ է պետք:
Դու` անծանոթ մի նոր աշխարհ,
Ես` մի հմուտ աշխարհագետ,
Որ վա՛տ գիտեմ, շա~տ վատ գիտեմ
Բազմախոստում տեղանքը քո:
Ու խոսում է մեջս կրկին
Մոլի ոգին հետազոտման.
Ուզում եմ քեզ անգիր անել,
Մտքով գծել քարտեզը քո,_
Հարց ու փորձը էլ ո՞ւմ է պետք:
Եվ առավել լավ չէ՞ արդյոք,
Որ մարդու ո՜տքը սայթաքի,
Քան թե լեզո՛ւն:
Ուրեմն արի ոչ թե խոսենք,
Այլ մտովին քայլենք առաջ
Այս անծանոթ ճանապարհով,
Մինչեւ հասնենք հանգրվանի`
Հեքիաթական ինչ-որ մի տեղ,
Ուր չկա՜ տեր ու տիրական` մեզնից բացի,
Ու մենք պիտի լինենք թլվատ` ջրի՛ նման,
Եվ լինենք կույր` կրակի՛ պես,
Ուր` հակառակ մեր իմացած հին օրենքի`
Մարմինները ջերմությունից չե՛ն լայնանում,
Այլ կծկըվո՜ւմ,
Եվ լուծվում են բոլոր հարցերն` աղի՛ նման,
Դառնալով համ մեր բերանում,
Մեր լարաթափ ջղերի մեջ,
Շփոթահար մեր դեմքերին…
Այնժամ գուցե բնազդաբար ե՛ս քեզ հարցնեմ.
“Սիրո՞ւմ ես ինձ”:
Ե՛ս քեզ հարցնեմ`
Պտասխանիդ չսպասելով,
Այլ օգնելով, որ ստանաս
Նախկին տեսքըդ աստվածուհու,
Նախկին տեսքըդ ա՛յն աշխարհի,
Որ դեռ չուներ գծված քարտեզ:
Եվ իմ հարցին ի պատասխան
Այնժամ գուցե ինքդ ինձ ասես.
“Ասում են, թե դուք օգնում եք լոկ հանվելիս:
Իսկ դու օգնում ես հագնըվել:
Դու ուրի՛շ ես:
Սիրո՜ւմ եմ քեզ”…"
"Նորի՛ց չեն սիրում, սիրում են կրկի՜ն","Այդ ո՞վ է ասել ` նորից են սիրում:
Նորի՛ց չեն սիրում ,սիրում են կրկի՜ն…
Ու երբ մինչևիսկ ալյուրից (դեռ տա՜ք)
Դու նո՛ւյն մարմինն ես հիշում բնազդով,
Երբ հոտն էլ սուրճի նրա՛ն հիշեցնում
Եվ քո գունազարդ քնի փոխարեն
Անքնություն է փռում սպիտակ.
Երբ աստղերն իրենց կլորակ սանրով
Մազերդ են սանրում ,իսկ դու վերստին
Շոյանքի սովոր քո մազերի մեջ
Նո՛ւյն հանգստարար մատերն ես զգում .
Երբ օտար մեկի շարժումի ,դեմքի
Նմանությունը հեռու – մոտավոր
ոտներդ է ասես դնում գիպսի մեջ,
Իսկ միտքդ բեկում այնպե՛ս կտրական,
Ինչպես լույսերի վետվետումներից
Երկաթգծերն են կարծես ջարդոտվում.
Երբ անձրևներից հողն է ասես թթվում
Եվ ստիպում է ռունգո էլ զգալ,
որ մենակ ես դու իբրև մի … Իգրեկ,
Իսկ ինչ-որ մի տեղ կամ հենց քո կողքին
Կա մի Իքս ուրիշ ,առանց որի դու
Խնդիր չե՜ս կազմի,ո՛չ էլ կլուծես ,-
Մի՛շտ ,ամե՜ն անգամ պաշարում է քեզ
Նույն զգացումը անճեղք ու անդուռ,
Եվ հասկանում ես ,որ մարդն ,ի վերջո,
Նորի՛ց չի սիրում ,սիրում է կրկի՜ն,
Քանզի կա մթին մի կախյալություն
Ջղի և արյան ,հոգու ու կրէի .
Քանզի նշանը հանման – գումարման
Այդ մե՛նք չենք դնում լուծվելիք խնդրում.
Քանզի թեպետև բախտ մենք ենք փնտրում,
Բայց բա՛խտը,
Բա՛խտը,
Բա՜խտն է մեզ ընտրում …
Ուստի մինչևիսկ սիրառատ հոգին
Նորի՛ց չի սիրում ,սիրում է կրկի՜ն …"
Արևի սերը,"Ասում են ճերմակ լուսինն էլ մի օր
Աղջիկ էր ջահել - վարսքով ոսկևոր
Աղջիկ էր ջահել ու սիրով անհուն
Սիրում եր հուրհեր Արև պատանուն
Բայց դե Արևի սիրտը բարձրագահ
Գերված էր սիրով Երկիր-աղջկա,
Երկիր-աղջկա, որ կյանք էր անշեջ
Որ հզոր հողի բույր ուներ իր մեջ...
Մռայլվեց լուսնի ճակատը լուսե
ՈՒ լույս մի գիշեր - արցունքը աչքին
Թողեց նա բյուրեղ դղյակն իր անգին
Եվ առած աստղանց զորքը անհամար,
Բռնեց տիեզերքի ճամփաներն անծայր
Որ գերի առնի Արև-սիրածին
ՈՒ խլի Երկրի գրկից հողածին...
...ՈՒ օրեր անցան, անցան տարիներ,
Ջահել լուսինը դարձավ ալեհեր,
Ոսկի մազերին ցուրտ ձմեռ իջավ
Դեմքը խորշոմեց, հայածքը շիջավ,
Բայծ մինչև օրս էլ անքուն ու աննինջ -
Առած աստղերի շքախումբը ջինջ -
Մերժված կնոջ խանդով մոլեգին -
Դեռ հետևում է նա արեգակին...
Եվ երբ հուսահատ նա այգեբացին -
Հավաքած աստղանց զորքերը կրկին -
Գնում է նորից սերն ին փնտրելու
Անամպ տիեզերքի ծայրերում հեռու, -
Ելնում է Արև-տղան ամրակամ
ՈՒ գրկում նորից Երկիր-աղջկան
Երկիր աղջկան, որ կյանք է անշեջ
Եվ հզոր հողի բույր ունի իր մեջ..."
"Ոչ մեր սիրելն էր նման սիրելու, Ոչ բաժանումը՝ բաժանում եղավ","Ոչ մեր սիրելն էր նման սիրելու,
Ոչ բաժանումը՝ բաժանում եղավ.
Հազիվ լսելի մի երգ կար հեռու,
Աղմուկների մեջ ծնվեց ու մեռավ։
Լսափողերի մետաղյա խորքում
Խոնավ ձայներով սիրտ էր թրթռում.
Չորացրած ծաղիկ չմնա՜ց գրքում,
Նամակ չմնա՜ց դեղնած թղթերում։
Պողոտաների խռիվ մայթերին
Երկու զույգ ոտքեր քայլեցին տրտում,
Անցան, գնացին՝ չմտած մի տուն,
Ասֆալտի վրա հետքեր չթողին...
Ոչ մեր սիրելն էր նման սիրելու,
Ոչ բաժանումը՝ բաժանում եղավ.
Հազիվ լսելի մի ե՜րգ կար հեռու,
Աղմուկների մեջ ծնվեց ու մեռավ..."
Դու հեռացար,"Դու հեռացար...
Բայց ես գիտեմ, ես գիտեմ,
Ուր էլ գնաս, ես քեզ հետ եմ, ես կգամ.
Քո հոգու մեջ ես այնքան շատ կամ արդեն,
Որ էլ այնտեղ ուրիշներին տեղ չկա...
Հազար աչքեր հուրհրան քո առաջին'
Ես կնայեմ աչքից ամեն աղջկա.
Ով էլ խոսի'քեզ հետ իմ ձայնը կգա
Իմ շշունջը կփարվի քո ականջին:
Էլեկտրավառ փողոցներով, երբ քայլես'
Իմ հայացքը քեզ կցոլա լամպից լամպ.
Ծառերի թավ թավիշները դիպչեն քեզ'
Հոգնած դեմքդ կշոյեն իմ քնքշությյամբ:
Տուն կգաս նորից, քո գրքերի մեջ սուզվես
Թղթերիդ մեջ ես կերևամ վերստին,
Ծխախոտի ծուխ կդառնամ քո շուրթին,
Լուսամուտից զեփյուռի հետ կգամ ներս:
Լուսամուտդ փակես'մրրիկ կլինեմ,
Հողմ կլինեմ ու կփշրեմ ապակիդ,
Ու սենյակդ ու աշխարհդ կխուժեմ,
Ու կխառնեմ թղթերդ, կյանքդ, հոգիդ…"
Որոնում,"Ուզում էի դուրս չգալ այս իրիկուն,
Մնալ մենակ, մնալ իմ մեջ ու ինձ հետ.
Բայց ինքս ինձ նորի՛ց գտա փողոցում,
Նորի՛ց դրսում, նորի՛ց սիրող, նորի՜ց խենթ...
Քե՜զ եմ փնտրում: Թեև չկա՜ս, դու չկա՜ս,
Բայց դո՛ւ ես այս փողոցներով ինձ տանում.
Քեզնո՛վ է լի սիրտ ս, շուրջս ու ճամփաս,
Քեզնո՛վ է լի ամեն հայացք ու անուն:
Մայթին ընկած սլացիկ շուքը ծառի
Կիսալույսում ինձ քո ստվերն է թվում.
Բարձրահասակ մեկը գալիս է հեռվից՝
Ինձ թվում է, թե այդ դո՜ւ ես երևում:
Իմ ետևից քո ոտնաձայնն է ասես,
Ետ եմ դառնում՝ օտար դեմք է նայում ինձ.
Մեկը խոսեց, թվաց քո ձա՜յնն է անտես,
Թվաց դո՛ւ ես ելնում դեմի անկյունից...
Ու փնտրո՜ւմ եմ, ու փնտրո՜ւմ եմ, ու փնտրո՜ւմ,
Փողոցներով ելնում եմ վեր, իջնում ցած,
Ես խենթորեն խմբերի՜ն եմ խառնվում,
Ես կարոտից խեղդվո՜ւմ եմ խենթացած:
Ո՛ւր էլ լինես, ինչքան լինես դու հեռվում,
Հիմա իմ դեմ կհայտնվե՛ս դու սակայն.
Ում որ այսպես որոնո՜ւմ են աշխարհում,
Նա պիտի գա՛ անպայման:"
"Սիրտ, մի՛ սպասիր","Սիրտ, մի՛ սպասիր, իզուր մի՛ հուսա,
Իմ շրթունքները՝ սովոր ճշմարտին,
Զղջումի խոսքեր երբեք չեն շրշա
Ու ետ չեն կանչի նրան վերստին։
Այրվի՜ր ինքդ քեզ, ծխա՜ քո վերքով,
Ես հպարտ կապրեմ աշխարհի վրա…
Թող կուրծքս լցվի՜ բոց ու կրակով.
Միայն աչքերիս մեջ ծուխը չերևա."
Սրտիս թագուհի,"Սրտիս թագուհի,
Կարոտել եմ քեզ.
Ա՜խ, ինչ կլինի
Հանկարծ հայտնըվես
Եվ թեկուզ իսկույն
Դարձյալ չըքանաս,
Ինչպես գիշերվան
Կարճատեւ երազ:
Միայն թե տեսնեմ
Պատկերդ մեկ էլ,
Միայն թե ասեմ՝
Ո՛նց եմ կարոտել:"
Մեր ուխտը,"Մենք ուխտ ունենք՝ միշտ դեպի լույս,
Ու գընում ենք մեր ճամփով,
Մըրրիկներով պատած անհույս,
Սև խավարով, մութ ամպով։
Մենք անցել ենք արյան ծովեր,
Սուր ենք տեսել ու կըրակ,
Մեր ճակատը դեմ ենք արել
Մըրրիկներին հակառակ։
Ու թեպետև պատառ-պատառ
Մեր դըրոշը սըրբազան,
Ու մենք չունենք տեղ ու դադար՝
Երկրից երկիր ցիրուցան։
Բայց գընում ենք մենք անվեհեր
Զարկերի տակ չար բախտի,
Մեր աչքերը միշտ դեպի վեր՝
Դեպի լույսը մեր ուխտի։"
Մոռացված սեր,"Սիրում էի երբեմըն քեզ...
Այժըմ ևս տակավին
Իմ սրտումը դու ապրում ես,
Բայց ոչ ուժով քո նախկին։
Առաջ հընչում էիր մաքուր,
Որպես աղոթք իմ հոգում,
Որպես սիրո նախանձ և հուր՝
Տաք արյունս բորբոքում։
Այժմ՝ որպես վաղուց մեռած
Բարեկամի հիշատակ,
Կամ մանկության օրով սիրած
Մի հին երգի եղանակ...
Քո անունըդ այժմ տալիս,
Էլ «հոգյակ» չեմ ես ասում,
Չեմ աշխատում քուն մտնելիս,
Որ քեզ տեսնեմ երազում։
Բայց զարմանքով երբեմնապես,
Մտածում եմ ակամա,
Ինչո՞ւ էլ դու սիրելի չես,
Ինչո՞ւ ես քեզ մոռացա..."
Հայրենիքիս հետ,"Վաղուց թեև իմ հայացքը անհայտին է ու հեռվում
Ու իմ սիրտը իմ մտքի հետ անհուններն է թափառում,
Բայց կարոտով ամեն անգամ երբ դառնում եմ դեպի քեզ՝
Մղկտում է սիրտս անվերջ քո թառանչից աղեկեզ,
Ու գաղթական զավակներիդ լուռ շարքերից ուժասպառ,
Ե՛վ գյուղերից, և՛ շեներից՝ տխո՜ւր, դատարկ ու խավար,
Զարկվա՜ծ հայրենիք,
Զրկվա՜ծ հայրենիք։
Խռնվում են մտքիս հանդեպ բանակները անհամար,
Տրորում են քո երեսը, քո դաշտերը ծաղկավառ,
Ու ջարդարար ոհմակները աղաղակով վայրենի,
Ավարներով, ավերներով, խընջույքներով արյունի,
Որ դարձրին քեզ մշտական սև ու սուգի մի հովիտ,
Խեղճ ու լալկան քո երգերով, հայացքներով անժպիտ,
Ողբի՜ հայրենիք,
Որբի՜ հայրենիք։
Բայց հին ու նոր քո վերքերով կանգնած ես դու կենդանի,
Կանգնած խոհո՜ւն, խորհըրդավոր ճամփին նորի ու հընի.
Հառաչանքով սըրտի խորքից խոսք ես խոսում աստծու հետ
Ու խորհում ես խորին խորհուրդ տանջանքներում չարաղետ,
Խորհում ես դու էն մեծ խոսքը, որ պիտի ասես աշխարհքին
Ու պիտ դառնաս էն երկիրը, ուր ձըգտում է մեր հոգին―
Հույսի՜ հայրենիք,
Լույսի՜ հայրենիք։
Ու պիտի գա հանուր կյանքի արշալույսը վառ հագած,
Հազա՜ր-հազար լուսապայծառ հոգիներով ճառագած,
Ու երկնահաս քո բարձունքին, Արարատի սուրբ լանջին,
Կենսաժըպիտ իր շողերը պիտի ժըպտան առաջին,
Ու պոետներ, որ չեն պըղծել իրենց շուրթերն անեծքով,
Պիտի գովեն քո նոր կյանքը նոր երգերով, նոր խոսքով,
Իմ նո՜ր հայրենիք,
Հըզո՜ր հայրենիք․․․"
Հայոց լեռներում,"Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։
Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։
Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։
Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։
Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ՝
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե ե՞րբ կըբացվի պայծառ առավոտ՝
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։"
Հրաժեշտ,"Այստեղ ահա կըբաժանվենք
Մնաս բարյավ, սիրելի.
Այսպես ես չեմ ցավել երբեք
Դառնությունով սիրտս լի։
Այստեղ ահա քեզ թողնում եմ
Եվ չգիտեմ, ուր կերթաս.
Կասկածներից ես դողում եմ...
Թող պահպանե քեզ աստված։
Ա՛խ, առանց քեզ տխուր կյանքիս,
Օրը տարի կդառնա,
Բայց ուր լինիս, դարձյալ հոգիս
Շուրջդ պիտի թրթռա։
Մնաս բարյավ, բայց միշտ հիշիր,
Որ քեզ շատ եմ կարոտել.
Եվ տեսության ժամի համար
Չըմոռանաս աղոթել։ "
Իմ սերը,"Ես սիրել եմ վարդը տըժգույն
Սիրուց տանջված այտերի,
Մելամաղձոտ խաղաղություն
Զույգ սևորակ աչքերի։
Ես պահել եմ սրտիս խորքում
Մի լուռ գաղտնիք սիրային,
Եվ այն երբե՜ք, ոչ մի երգում
Հայտնելու չեմ աշխարհին։
Բայց և պահել անկարող եմ,
Օ՜, դրժվար է համբերել,
Չասել՝ ինչով բախտավոր եմ,
Չասել՝ ինչպե՜ս եմ սիրել։"
Մոռացված սեր,"Սիրում էի երբեմըն քեզ...
Այժըմ ևս տակավին
Իմ սրտումը դու ապրում ես,
Բայց ոչ ուժով քո նախկին:
Առաջ հընչում էիր մաքուր,
Որպես աղոթք իմ հոգում,
Որպես սիրո նախանձ և հուր՝
Տաք արյունս բորբոքում:
Այժմ՝ որպես վաղուց մեռած
Բարեկամի հիշատակ,
Կամ մանկության օրով սիրած
Մի հին երգի եղանակ...
Քո անունըդ այժմ տալիս,
Էլ «հոգյակ» չեմ ես ասում,
Չեմ աշխատում քուն մտնելիս,
Որ քեզ տեսնեմ երազում:
Բայց զարմանքով երբեմնապես,
Մտածում եմ ակամա,
Ինչո՞ւ էլ դու սիրելի չես,
Ինչո՞ւ ես քեզ մոռացա..․"
Գիշեր,"Երգում է քամին, լալիս է նորից,
Անհույս ու անվերջ մղկտում է նա. —
Այս մութ գիշերում այնքան կա թախիծ,
Այնքան տրտունջ ու գանգատ կա հիմա։
Իմ դուռն է ծեծում քամին խոլական,
Իմ պատերի տակ հեծում է անվերջ,
Մեղմիվ երգում է մեղեդին լալկան,
Ոռնում ամայի փողոցների մեջ։
Փախչում է հեռուն թռիչքով անտես,
Դառնում է անկարծ ճիչով խելագար,
Ահաբեկում է և կանչում է քեզ,
Հեծկլտում է խե՜ղճ, անզո՜ր ու տկա՜ր...
Եվ անպատմելի ցավով է լցված
Այդ երգը անանց հուսահատության.—
Մթին գիշերում իմ սիրտը խոցված,
Լացը հուսաբեկ ավերված իմ տան...
Երգում է քամին, լալիս է նորից,
Անհույս ու անվերջ մղկտում է նա. —
Այս մութ գիշերում այնքան կա թախիծ,
Այնքան տրտունջ ու գանգատ կա հիմա..."
Ուշացած սեր,"Բուքն է լալիս. հողմ ու ձյուն,
Մառախուղ է և մշուշ. —
Ո՞վ է անվերջ հեծեծում,
Ո՞վ է կանչում այսպես ուշ։
Ո՞վ է շրջում անդադար,
Ու՞մ է կանչում հիմա նա,
Ես հեռու եմ, ես օտար,
Ասացե՛ք՝ թող հեռանա...
Ասացե՛ք՝ թող հեռանա.
Թող մոռանա ինձ հավետ,—
Անդարձություն է հիմա,—
Չկա դարձի արահետ։
Մեկը կորած շիրմիս մոտ
Հեկեկում է և երգում. —
Ո՞ւմ լացն է այն, ո՞ւմ ցավոտ
Երգն է ճերմակ մրրկում...
Իմ շիրիմը հեռավոր,
Ե՛վ մոռացված, և՛ մենակ,
Ո՞վ է հուզում մենավոր
Իր թախիծով շարունակ։
Օտար երկրի դաշտերում,
Ցուրտ գիշերում ձմեռվա
Ո՞վ է անքուն դեգերում,
Անվերջ սգում իմ վրա...."
Աշնան,"Նորից անձրև՜, մշո՜ւշ, ա՜մպ,
Թախի՜ծ անհուն, տխրա՜նք հեզ,
Աշո՛ւն, քեզ ի՛նչ քնքշությամբ,
Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ...
Քո մշուշը, քո ոսկի
Տերևները հողմավար,
Դյութանքը քո մեղմ խոսքի,
Արցունքները քո գոհար...
Հարազատ են իմ հոգուն,
Վհատությանն իմ խոնարհ,
Ե՛վ թփերը դողդոջուն,
Ե՛վ խոտերը գետնահար...
Եվ քո երգը թախծալի
Իմ սրտի երգն է կարծես,
Աշո՛ւն, քաղցր ու բաղձալի,
Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ..."
Անծանոթ աղջկան,"Լույսն էր մեռնում, օրը մթնում.
Մութը տնից տուն էր մտնում.
Ես տեսա քեզ իմ ճամփի մոտ,
Իմ մտերի՛մ, իմ անծանո՛թ։
Աղբյուրն անուշ հեքիաթի պես
Իր լույս երգով ժպտում էր մեզ.
Դու մոտեցար մեղմ, համրաքայլ,
Որպես քնքուշ իրիկվա փայլ։
Անակնկալ բախտի նըման,
Հայտնվեցիր պայծառ-անձայն.
Անջատվեցինք համր ու հանդարտ,
Կյանքի ճամփին մի ակնթա՜րթ..."
Հանդիպումի արահետ,"Երբ կյանքը սուր փշերով
Կարյունոտե քո հոգին,
Հիշի՛ր, որ սուրբ հուշերով
Շղթայված ես դու մեկին։
Երբ մենք հեռու կըլինենք,
Երբ կանջատվենք առհավետ,
Հիշի՛ր, որ կա սրբազան
Հանդիպումի արահետ։
Հիշի՛ր, որ երբ մի անգամ
Մահին հաղթեց խնդագին,
Էլ չի կարող մոռանալ
Ակնթարթն այն մեր հոգին։
Քո խոսքերը սրբազան
Չեն խավարիլ խավարում,
Շուրջը, շուրջը ամեն ինչ
Կերգե անդարձ քո հեռուն։
Դու կըլինես իմ հոգում,
Դու ամեն տեղ կըլինես,
Որպես քաղցր մի խոկում,
Ե՛վ անմարմին, և՛ անտես։
Մեզ ամեն ինչ այս երկրում
Հմայում է և խաբում,
Բայց կա անհաս մի բերկրում,
Հրաշք-անկարծ հանդիպում...
Երբ կլինենք մենք հեռու
Անվերադարձ և օտար
Հհիշի՛ր, որ ինձ մի անգամ հավերժաբար դու գտար....."
Էլեգիա,"Մեռնում է օրը։ Իջավ թափանցիկ
Մութի մանվածը դաշտերի վրա.
Խաղաղ-անչար է, պայծառ գեղեցիկ,
Անտրտունջ նինջը մահացող օրվա...
Պարզ ջրի վրա եղեգը հանդարտ
Անդողդոջ կանգնած էլ չի շշնջում,
Լռին խոկում են երկինք, գետ ու արտ,
Եվ ոչ մի շարժում, ու ոչ մի հնչյուն...
Ես կանգնած եմ լուռ, անչար է հոգիս,
Թախիծս խաղաղ անուրջի նման.
Էլ չեմ անիծում ցավերը կյանքիս,
Էլ չեմ տրտնջում վիճակիս ունայն..."
Կախարդական մի շղթա կա երկնքում,"*** Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Աներևույթ, որպես ցավը խոր հոգու.
Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն,
Օղակելով լույս աստղերը մեկ֊մեկու։
Մեղմ գիշերի գեղագանգուր երազում՝
Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան,
Առկայծում են կարոտագին, երազուն՝
Հավերժաբար իրար կապված և բաժան։
Ես ու դու էլ շղթայված ենք իրարու.
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար,
Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան և հեռու,
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար..."
Խաղաղ գիշերով դու կգաս ինձ մոտ,"Խաղաղ գիշերով դու կգաս ինձ մոտ,
Քնքուշ ձեռներդ ես կհամբուրեմ,
Կցրեմ կյանքի հուշերը ցավոտ
Ու հեքիաթային լույսեր կվառեմ...
Երկար մազերդ կարձակես ազատ,
Հիվանդ գլուխդ կդնես կրծքիս
Կլինես քնքո՜ւշ, մոտի՜կ, հարազատ,—
Անուշ խոսքերով կդյութես հոգիս...
Պայծառ աշխարհում կլինենք մենակ,
Ցավ կյանքի մեռնող լույսերից խաբված,
Կերազենք անհուշ, անվերջ ու անհագ,—
Հեքիաթ աշխարհում առհավետ կապված..."
Դու դեռ չես մեռել իմ հիվանդ սրտում,"* * * Դու դեռ չես մեռել իմ հիվանդ սրտում,
Դու դեռ ապրում ես երազի նման. —
Բայց չէ՞ որ միշտ էլ երազ էր միայն
Պայծառ պատկերըդ այս անապատում...
Ես քեզ սիրում եմ, դու դեռ չես մեռել
Ես ամենուրեք քե՛զ եմ որոնում.
Դու, երազների լուսե օրրանում՝
Անո՛ւրջ, որ գուցե բնավ չես եղել...
Քեզ իմ կարոտի կսկիծն է վառել
Երազանքներում իմ նվիրական.
Իմ քույր, իմ դահիճ, իմ սուրբ սիրեկան,
Ես քեզ սիրում եմ, դու դեռ չես մեռել..."
"Մոռանա՜լ, մոռանա՜լ ամեն ինչ","Մոռանա՜լ, մոռանա՜լ ամեն ինչ,
Ամենին մոռանալ.
Չսիրել, չխորհել, չափս՛ոսալ —
Հեռանա՜լ...
Այս տանջող, այս ճնշող ցավի մեջ,
Գիշերում այս անշող
Արդյոք կա՞ իրիկվա մոռացման,
Մոռացման ոսկե շող...
Մի վայրկյան ամենից հեռանալ,
Ամենին մոռանալ.—
Խավարում, ցավերում քարանալ
Մեն-միայն...
Մոռանալ, մոռանալ ամեն ինչ,
Ամենին մոռանա՜լ...
Չսիրել, չտենչալ, չկանչել,
Հեռանալ..."
Գարուն,"Գարունը այնքա՛ն ծաղիկ է վառել,
Գարունը այնպե՛ս պայծառ է կրկին.
— Ուզում եմ մեկին քնքշորեն սիրել,
Ուզում եմ անուշ փայփայել մեկին։
Այնպե՛ս գգվող է երեկոն անափ,
Ծաղիկներն այնպես նազով են փակվում.
— Շուրջըս վառված է մի անուշ տագնապ,
Մի նոր հուզում է սիրտըս մրրկում...
Անտես զանգերի կարկաչն եմ լսում,
Ւմ բացված սրտում հնչում է մի երգ.
—Կարծես թե մեկը ինձ է երազում,
Կարծես կանչում է ինձ մի քնքուշ ձեռք..."
Փողոցում,"Գիշերվա փողոցները թափուր
Շրջեցի տրտում ու միայնակ,
Խոհերով և՛ քաղցր, և՛ տխուր,
Երազով դյութական ու հստակ...
Աշխարհում այս աղոտ, ես քնքուշ
Մի հեքիաթ հյուսեցի քո մասին,
Պատկերըդ լուսեղեն ու անուշ
Պարզեցի կյանքի չար երա զին...
Մեկնեցի վիճակըս անժպիտ
Օրերիդ օրորի՜ ն, օրորի՜ն,
Կույս հոգուդ խնդությանը վըճիտ,
Հայացքիդ տխրությանը խորին...
Անաղմուկ, անտրտունջ, անհնչյուն
Գալիս ես ու նորից հեռանում,
Ու հեռվից դյութում ես ու կանչում,
Լուսերե՜ս, անմարմի՜ն, անանո՜ւն..."
Խորհրդավոր սեր,"Իմ մեռած հարսնացուն ամեն օր,
Երբ խաղաղ երեկոն է փռվում,
Հայտնվում է անհայտ, հեռավոր
Իր երկրից ու կրծքիս է փարվում։
Մեռնելիս նա ասաց՝ ես կըգամ,
Մեկնելիս նա թողեց մի ավանդ.
Ու գալիս է որպես ուրվական,
Փայփայում է իմ սիրտը հիվանդ։
Համբուրում է շուրթերը իմ ցուրտ,
Շշնջում է խոսքեր դյութական,
Ինձ հայտնում է պայծառ մի խորհուրդ
Ու նորից շշնջում՝ ես կըգամ։
Երբ մեռնում են ճիչերը շփոթ
Աղմկոտ քաղաքի մարտկոցում,
Լուսերես նա նստում է ինձ մոտ
Ու հետըս երազում ու լացում։
Իրար հետ կյանքի երգն ենք լսում,
Իրար հետ ամեն օր մինչև լույս
Թովչական երազներ ենք հյուսում
Ու դյութված շշնջում — արշալո՜ւյս..."
Շշուկ ու շրջյուն,"Աշնան մշուշում շշուկ ու շրշյուն, —
Բարդիներն են բաց պատուհանիս տակ,
Դու ես, որ դարձյալ թախիծով հիշում,
Կանչում ես նորից կարոտով հստակ։
Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում,
Եվ շշնջում ես, և անուշ շրշում,
Պայծառ տրտմությամբ ինձ ես անրջում
Ու գաղտնի սիրով սիրում ու հիշում։
Ամպերը ճերմակ երամով անցան
Թռչունների պես,— լուսեղե՜ն երազ,—
Դո՛ւ ես, որ դարձյալ ժպտացիր անձայն
Քո հեռու հեռվից, անհայտ ու անհաս։
Ջրերն են անվերջ միգում հեկեկում, —
Իմ սիրտն է լալիս կարոտով անհուն,—
Թվում է, որ դու տխրությամբ անքուն
Ինձ ես որոնում աղոտ աշխարհում։
Եվ ժպտում ես ինձ, ակնարկում քնքուշ
Ու գաղտնի սիրով սիրում ու հիշում,
Եվ շշնջում ես, և շրշում անուշ,
Անտես ու հուշիկ իմ շուրջը շրջում։"
Աշնան երգ,"Ցրտահա՜ր, հողմավա՚ր.
Դողացին մեղմաբար
Տերևները դե ղին,
Պատեցին իմ ուղին...
Ճաճանչները թոշնան...
Կանաչներիս աշնան —
Իմ խոհերը մոլար՝
Ցրտահա՜ր, հողմավա՜ր...
Կրակներըս անցան,
Ցուրտ ու մեգ է միայն.
Անուրջներըս երկնածին
Գնացի՜ն, գնացի՜ն..."
Առավոտ,"Այսօր դու քաղցր ես նայում, առավո'տ,
Եվ դյութական է համբույրը քո զով,
Եվ լայն է բացված հեռուն արևոտ,
Ու գինով եմ ես մի նոր երազով...
Ելնել ճանապարհ, խնդուն հեռանալ,
Զվարթ և թեթև թափառել ազատ,
Եվ ո՛չ հայրենիք, ո՛չ տուն ունենալ,
Ո՛չ անուն, ո՛չ զենք, ո՛չ փառք, ո՛չ արծաթ...
Սիրել ու կրկին սիրել խնդագին,
Փայփայել քնքուշ, լինել հարազատ,
Հեռանա~լ, դառնա~լ կրկին ու կրկին,
Անհուն աշխարհում բացսիրտ և ազատ։
Ողջունել սիրով անց ու դարձողին,
Օրհներգել կյանքը, աշխարհին ժպտալ,
Հարազատ լինել ջրին ու հողին
Եվ անհուն սիրով սիրել ու գթալ...
Մութ հավերժության դառնությունն զգալ,––
Եվ թախծել անհուն և անչար լինել,—
Մեռնող մանկան մոտ դառը հեկեկալ,
Բաց շիրմի առաջ ողջ կյանքը օրհնել...
Մեռնել անտրտունջ հնազանդության
Մեղմագին երգով, ժպիտով քնքուշ. —
Զգալ, որ ողջը հեքիաթ է միայն,
Ցնորք է անվերջ, երազ է անուշ..."
Մեղմություն,"Այսօր եղիր քրոջ պես —
Անչար, մաքուր և գթոտ,—
Գրկենք իրար ու նստենք,
Նստենք մինչև առավոտ...
Այսօր եղիր որպես մայր —
Բարի, քնքուշ, նրբազգաց,—
Նստիր խաղաղ մահճիս մոտ,
Մութ գիշերին հետըս լաց...
Ամոքիր դու իմ ցաված
Սիրտըս սիրով քո անբիծ,—
Այն մոռացվա՜ծ, մոռացվա՜ծ
Հեքիաթները պատմիր ինձ..."
Կարուսել,"Պտտվի՛ր, պտտվի՛ր, կարուսել,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…
Հեքիաթ էր, և հմայք, և անծիր
Խնդություն մշուշում վարդագույն,
Դու նենգոտ քնքշությամբ ժպտացիր
Արևոտ ժպիտով իմ հոգուն…
Սիրո խոսք, և համբույր, և խոստում…
— Արբեցե՛ք այս անուշ համերգում,—
Արդյոք մե՞նք, թե՝ խոսքե՞րն են ստում,
Արդյոք մե՞նք, թե՝ աշխարհն է երգում։
Պտտվի՛ր, պտտվի՛ ր, կարուսել,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…
Կար հեռու մի երկիր թովչական,
Արև էր ոսկեղեն աշխարհում.
Շողացին, ժպտացին — էլ չըկան,
Էլ չըկան պատրանքները սիրուն։
Ե՛վ թախիծ, և՛ տրտունջ, և՛ տանջանք,
— Դո՞ւ ես այն, թե՝ աշխա՞րհն է լացում. —
Խավարիր, խաբուսիկ անրջանք,
Հեռավոր օրերի հիացում…
Պտտվի՛ր, պտտվի՛ր, կարուսել,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…
Կար մի երգ հեռավոր աշխարհում,—
Դու այն երգն ես կրկնում հեռավոր —
«Ես սիրում եմ, դու ինձ չես սիրումս,
Եվ հին են քո խոսքերը բոլոր…
Եվ այն վալսը՝ «Անդարձ ժամանակ»,
Ծառուղին՝ ամայի պուրակում,
Ե՛վ գիշեր, և՛ համբույր, և՛ լուսնյակ.
Տաղտկալի՜, ձանձրալի՜ պատմություն…
Պտտվի՛ր, պտտվի՛ր, կարուսել,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…
Պարում են խելագար խնջույքում,
— Ով կուզե՝ թող գաղտնիքն իմանա,—
Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում,—
Երեկ՝ ես, այսօր՝ դու, վաղը՝ նա…
Պտտվի՛ր, պտտվի՛ր, կարուսել,
Ես քո երգը վաղուց եմ լսել…"
Աշուն,"Մեգ է, անձրև ու մշուշ
Իմ այգում մերկ,
Դառը թախիծ ու վերհուշ, —
Անվախճան երգ։
Հողմն է լալիս թփերում
Մերկ ու վտիտ.
Ցուրտ է, խավար է հեռուն
Եվ անժպիտ։
Սիրտըս թախծոտ ու խոցոտ,
Հոգիս հիվանդ, —
Ո՞վ արևոտ ու բոցոտ
Կըվառե խանդ։
Տունըս ավեր ու խավար՝
Օրըս անլույս,
Ո՞վ կըվառե ոսկեվառ
Երազ ու հույս…."
Կույր լինելու ցանկություն,"Ես գիտեմ հիմա.— ամենքի նըման
Մի սովորական աղջիկ էիր դու.
Ես էի պճնել փայլով դյութական
Գորշ պատկերը քո կյանքի և հոգու։
Ես էի լցրել տխրությամբ սիրուն
Քո փոքրիկ սրտի դատարկը անգույն,
Լուսավառել իմ ըղձերի հեռուն
Չնչին օրերիդ մանրահոգ կյանքում։
Ու գիտեմ հիմա.— մի սովորական
Աղջիկ էիր դու, նըման ամենքին.—
Ա՜խ, երանի չէր բյուր և բյուր անգամ,
Որ կույր ու անգետ լինեի կրկին։"
Ցնորք,"Ինձ չես սիրում, ուրիշին,
Ուրիշին ես սիրում դու —
Եվ անզոր է ու չնչին
Քո դեմ տանջանքն իմ հոգու։
Դու անցնում ես ամեն օր,
Անցնում՝ ինձ չես նկատում,—
Եվ դարձել եմ ես սովոր
Քամահրանքիդ անհատնում։
Քեզ խոնարհ՝ ամեն անգամ
Գլուխ եմ տալիս խոնարհ,
Բայց ես աղքատ եմ այնքան,
Այնքան թշվառ քեզ համար։
Ամենքինն ես, իմը չես,
Ամենքին ես սիրում դու.
Ա՛խ, ոսկով են գնում քեզ,
Անհաս ցնորք իմ հոգու..."
Հրաժեշտի խոսքերից,"Ո՛չ տրտունջ, ո՛չ մրմունջ սգավոր,
Հեռացի՛ր, մոռացի՛ր ինձ հավետ.
Իմ ուղին միշտ մթին, մենավոր,
Կըգնամ իմ դժկամ ցավի հետ։
Իմ ճամփան՝ անվախճան մի գիշեր,
Ինձ շոյող ոչ մի շող չի ժպտա.—
Հեռացի՛ր, մոռացի՛ր, մի՛ հիշիր,
Ինձ այդպես, քրոջ պես մի՛ գթա...
Հուսաբեկ, մութ ու մեգ թող լինի,
Իմ վերև թող արև չըխնդա.
Լոկ երկունք, լոկ արցունք թող լինի,
Ինձ այդպես, քրոջ պես մի՛ գթա..."
Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր,"Ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր,
Գիշերվա պես խորհրդավոր.
Քո մեղավոր, խորհրդավոր աչքերը մութ,
Որպես թովիչ իրիկնամուտ։
Քո աչքերի անծայր ծովում մեղքն է դողում,
Որպես գարնան մթնշաղում։
Քո աչքերում կա մի քնքուշ բախտի վերհուշ,
Արբեցումի ոսկե մշուշ։
Մոլորվածին անխոս կանչող փարոսի շող,
Քո աչքերը հոգի տանջող։
Ես սիրում եմ գգվող-անգութ աչքերըդ մութ,
Որպես գարնան իրիկնամուտ։"
Սիրտըս ցավում է,"Սիրտըս ցավում է անցած գնացած
Օրերիս համար. —
Մեկը շշուկով պատմում է կամաց
Մեկը իմ հոգին տանջում է համառ։
Այդ հուշերի մեջ կա մի քաղցր ցավ.
Մի թովիչ երազ. —
Մեկը իմ սիրտը փշրելով անցավ
Ու հեգնությունով նայում է վրաս։
Սակայն չեմ կարող ես նրան ատել —
Սիրում եմ նրան. —
Իմ կյանքը մի նուրբ մշուշ է պատել,
Գուրգուրում է ինձ մի լույս-հանգրվան...
Մեկը իմ սիրտը փշրելով անցավ.
Օ՜, քաղցր արբանք։ —
Օրհնըված եք դուք, սեր, ցընորք ու ցավ,
Օրհնըված եք դուք, երկիր, երգ ու կյանք..."
Երկու ուրվական,"Ես եմ, դու ես, ես ու դու
Գիշերում այս դյութական,
Մենք մենակ ենք,— ես ու դու
Ես էլ ղու եմ՝ ես չըկամ…
Չըկան օրերն ահարկու,
Չըկա ժամ ու ժամանակ,
Ուրվական ենք մենք երկու
Միշտ իրար հետ, միշտ մենակ…
Մոռացել ենք անցյալում
Տրտունջ, թախիծ ու խավար. —
Մի ուրիշ լույս է ցոլում
Մեղմ ու անուշ մեզ համար…
Ես եմ, դու ես, ես ու դու
Գիշերում այս դյութական,
Մենք մենակ ենք — ես ու դու,
Ես էլ դու եմ՝ ես չըկամ…"
Անքուն Գիշերին,"Քնել չի լինում...
Հիմա, երբ այնպես ուզում եմ քնել,
Ամե՛ն, ամե՛ն ինչ մտքիցս հանել:
Հայացքներս՝ անփակ՝ թափառում են լուռ —
Ու միտքս, տարտամ, դեգերում է մութ
Դաշտերում տխուր:
Մթության գրկում լալիս է դողդոջ
Լույսը լապտերիս՝ մեռնող աղջկա
Հոգեվարքի պես...
Մեկը բախում է դռներն անցածի —
Ու հիշում եմ քեզ:
Մոռացված երգի նվագի նման
Դողում է հոգիս լույս մատների տակ —
Եվ ահա մեկ-մեկ շարվում են իմ դեմ
Պատկերներ, դեմքեր, որ կորել էին
Առանց հիշատակ:
Այնտեղ, մութի մեջ հայտնվում է ահա
Տեսիլդ գունատ ու տխրադալուկ,—
Օրերի անհայտ մշուշից ելած
Գունատ այցելու:
Ու հիշում եմ ես անձրևոտ մի օր —
Մի հին իրիկուն.
Հեռու երգերի խանդավառ օրոր,
Հարսանքի հանդես,—
Մաղող անձրևի կաթիլների տակ
Կանգնել էի ես...
Է՜, քնե՜լ, քնել...
Աչքերս փակեմ ու սեղմեմ ամուր
Ու չմտածեմ ոչնչի մասին:
— Մի՞թե, երբեմն, չէի՞նք միասին...
— Ա՜խ, օրոր ասա, անդորր ու օրոր.
Քնել եմ ուզում՝ գիշերն անց կացավ...
— Երա՞զ էր արդյոք, զառանցա՞նք, թե ցավ...
Ցա՛վ, ցա՛վ էր, անշուշտ.
Դու երբեք, երբե՛ք ինձ չես ժպտացել—"
Մորս համար գազել,"Հիշում եմ դեմքը քո ծեր, մայր իմ անուշ ու անգին,
Լույս խորշոմներ ու գծեր, մայր իմ անուշ ու անգին:
Ահա նստած ես տան դեմ, ու կանաչած թթենին
Դեմքիդ ստվեր է գցել, մայր իմ անուշ ու անգին:
Նստել ես լուռ ու տխուր, հին օրերն ես հիշում այն,
Որ եկել են ու անցել, մայր իմ անուշ ու անգին:
Եվ հիշում ես քո որդուն, որ հեռացել է վաղուց,-
Ո՞ւր է արդյոք հեռացել, մայր իմ անուշ ու անգին:
Ո՞ւր է արդյոք հիմա նա, ո՞ղջ է արդյոք, թե մեռած,
Եվ ի՞նչ դռներ է ծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:
Եվ երբ հոգնած է եղել, և երբ խաբվել է սիրուց -
Ո՞ւմ գրկում է հեծեծել, մայր իմ անուշ ու անգին:
Մտորում ես դու տխուր, և օրրում է թթենին
Տխրությունը քո անծիր, մայր իմ անուշ ու անգին:
Եվ արցունքներ դառնաղի ահա ընկնում են մեկ-մեկ
Քո ձեռքերի վրա ծեր, մա՜յր իմ անուշ ու անգին..."
Դու իմ գարնան առավոտ,"Դու իմ գարնան առավոտ- ինչպե՞ս կանչեմ քեզ հիմա.
Դու հարազա՜տ, սրտիս մոտ - ինչպե՞ս կանչեմ քեզ հիմա:
Եվ դու, ոսկի իմ ամառ, հրանման, հրավառ,
Ամռան կեսօր դու իմ տոթ - ինչպե՞ս կանչեմ քեզ հիմա:
Եվ դու, ոսկի իմ աշուն, աշնան մրգի պես հասած,
Անուշացած մրգի հոտ - ինչպե՞ս կանչեմ քեզ հիմա:
Դուք բոլորդ հեռացել, մնացել եմ հիմա ծեր
Եվ իմ սրտով արյունոտ - ինչպե՞ս կանչեմ ձեզ հիմա:
Ահա սրտին իմ արդեն մոտեցել է մի պառավ
Ու բերել է մահվան բոթ - ինչպե՞ս կանչեմ ձեզ հիմա...
"
Փողոցային պճրուհի,"ՇԱՄԻՐԱՄ
Նորից անմար կարոտով գգվանքների ու հրի՝
Դու եկել ես տեսնելու քաղաքները Նաիրի:
Անհրապույր ու կանաչ քո աչքերը մեռելի
Ցանկությունով հրահրված՝ անհագ վառվել են էլի:
Դու անցնում ես ու տեսնում քաղաքները հիմա այն,
Որոնց տեղ խոտ էր բուսնում, երբ դեռ ապրում էր Արան:
Ա´յլ է աշխարհը հիմա, ա´յլ է հիմա Նաիրին,
Ո´չ մի արքա էլ չկա, որ չտրվի քո հրին:
Մտի´ր ակումբը հիմա, մտիր թատրոնն ու կաֆեն՝
Հազար արքա ու Արա կհանդիպեն ժպտադեմ:
Ո´չ վեճ է էլ հարկավոր, ո´չ պատերազմ մահառիթ---
Արքաների համար նոր--- բավական է մի ժպիտ.---
Միայն ակնարկ մի թեթև--- և կտրվեն նրանք քեզ,
Քո հմայիչ ու անթև տարպանքներին հրակեզ.---
Կգան մեկ-մեկ ու սիրով --- ու կտանջես նրանց դու
Անհագ կրքի ու սիրո նիզակներով քո հատու:
Եւ այնպիսի՝ տարփանքներ նրանք կտան հիմա քեզ,
Որ կամոքվի քո հոգին կարոտանքից սիրակեզ: ---
Բայց կլինի մի գիշեր --- ու հմայքով նաիրյան
Կբարձրանա մշուշից մանկաժպիտ քո Արան:
Նորի´ց հոգիդ անսփոփ կարոտանքով կվառվի---
Ու սարսափով մի անօգ նորից կելնես դու կռվի:
Եւ որպէսզի չտրվի նա ախտաժետ քո հրին---
Ոտքի կելնե նրա հետ հազարամեա Նայիրին:
Եւ դաշտերում Նայիրի կպարտվի նորից նա,
Կնահանջե զորքը հետ, երկիրը քեզ կմնա:
Նա կմեռնի, որպէս զոհ--- բայց չես հաղթի դու նրան.
Դառն է խորհուրդը սիրո, շամբշոտաշուրթ Շամիրամ ---"
Հեռացումի խոսքեր,"Իմ աչքերի մեջ այնքա՜ն կրակներ եմ մարել ես
Եվ հոգուս մեջ, հուսահատ, այնքան աստղեր եմ մարել:
Կյանքս, որ հուշ է դարձել, հեռանալիս չանիծես.
Կյանքս կանցնի, կմարի – բայց երգս կա, կապրի դեռ:
Կյանքս կանցնի, կմարի, որպես կրակ ճահիճում՝
Աննպատակ ու տարտամ, անմխիթար ու անհույս:
Երգերիս մեջ – դու գիտե՞ս – ինձ ոչ ոք չի ճանաչում՝
Կարծես ուրի՜շն է երգում կապույտ կարոտը հոգուս:
Հավիտյան գոց ու անխոս՝ թափառել եմ ու լռել.
Ոչ ոք, ոչ ոք չգիտե՝ արդյոք ի՞նչ է կյանքս, ես.
Միայն գիտեն, որ կյանքում ինչ-որ երգեր եմ գրել,
Ինչպես գիտեմ, որ դու կաս, որ սիրում է մեկը քեզ:
Ես երգել եմ քո հոգին, քո ժպիտը լուսավոր,
Քո աչքերի, քո դեմքի տխրությունը սրբազան.
Կյանքս թողած անհունում – ես երգել եմ սերը խոր
Ու կարոտը թեւերիս, որ երբե՜ք քեզ չհասան…
Մոտենում է, քո՛ւյր իմ, ա՜խ, իրիկունս միգամած.
Ես ի՞նչ անեմ, որ հոգիս չհեծկլտա կարոտից.
Ինչպե՞ս, ինչպե՞ս ընդունեմ կյանքիս բաժակը քամած,
Որ ձեռքերս չդողան, որ օրերս ներե՜ն ինձ:
ուցե՜ հանկարծ կասկածեմ, չհավատամ ինքս, ես,
Ու սուտ թվա իմ հոգուն քո կարոտը սրբազան…
– Ի՜նչ էլ լինի, քո՛ւյր իմ, քո՛ւյր, հեռանալիս չանիծե՜ս
Խե՜ղճ կարոտը թեւերիս, որ երբե՜ք քեզ չհասան…"
"Հնչում են օրերը, կանչում են","Հնչում են օրերը, կանչում են,
Օրերը – կարմիր ու բոսոր.
Օրերը ղողանջ ու հնչյուն են,
Զնգում են՝ հրե ու հզոր:
Ու սիրտս զնգում է, զնգում է,
Թռչում է՝ կրակ է ու բոց.
Լսո՞ւմ ես սրտի իմ զնգունը,
Լսո՞ւմ ես, լսո՞ւմ ես, թե ոչ…
Կրա՛կ կա սրտիս մեջ, կրա՛կ կա,
Հրդեհ է՝ վառվում է հրկեզ. ալիքը, կուզեմ, որ արա՛գ գա –
Անդարձ է կարոտը երգիս:
Կուզեմ, որ կյանքի մեջ գալիք այն
Երգերս զնգան ու հնչեն –
Կուզեմ, որ լսե, ա՜խ, գալիքը
Երգերս այս վառ ու հնչեղ…"
Տաղ՝ ձոնված գրքերին,"Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Արևների նման բազմապիսի,
Ե՛վ աստղերի նման, և՛ շողերի –
Ես սիրում եմ գրքերը, որ աշխարհի մասին
Բարբառում են անձուկ ու մտերիմ:
Տարփանքով, ինչպես պատանին,
Որ սիրում է իր լույս ընկերուհուն փարվել-
Ես սիրում եմ գրքերը թե՛ նոր, թե՛ հին,
Թե՛ արվեստով գրված, թե՛ անարվեստ:
Բայց և կամքով անշեղ, ինչպես ղեկավարը,
Ինչպես ա՛յրն է հասուն ձգտում սիրած գործին,-
Ես սիրում եմ գրքերի աշխարհը,
Իմ խոհերի վսեմ այրուձին:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի, տարբեր ու գունագեղ,
Ծնված զանազան դարերում ու երկրներում,
Յուրաքանչյուրը բերում է մի առանձի՛ն պարգև,
Յուրաքանչյու՛րն իր մեջ մի աշխարհ է կրում:-
Մեր կյանքի երկար ճանապարհին
Հանդիպում են նրանք հետզհետե,
Եվ դառնում են ընկեր ու մտերիմ,
Կամ մնում են անցած տարիների ետևը:
Ուղեկից են դառնում մինչև ի մահ
Մի քանիսը միայն` անդավաճան հավետ,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր կան, որ չարքերի նման
Հալածում են մեզ մինչև վե՛րջ:
Գրքեր կան, որ կյանքում մի ակընթա՛րթ միայն
Մեզ ժպտալով` անցնում են ու կորչում,
Բայց նրանցից մնում է մեր սրտերում մի բան,
Որ տարինե՜ր ենք մենք անրջում:
Գրքեր կան, որ խոժոռ են ու խստադեմ,
Ինչպես ուսուցիչը, կամ առաջնորդը,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր ես գիտեմ,
Որ համրերի նման անհաղո՛րդ են:
Աղջիկների նման սեթևեթ
Կան կարկաչուն գրքեր, որ հանդիպում են մեզ,
Հրապուրում, գերում - և մոռացվում հավետ…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի,
Յուրաքանչյուրն իր մեջ մի աշխարհ է ուրույն,
Եվ պատմում են նրանք մեզ աշխարհի մասին
Խոսքերով անկրկնելի ու անագորույն:-
Կան անզգեստ գրքեր, կան պճնազարդ
Ֆոլիանտներ, որոնք սնամեջ են, ինչպես
Ասորական արքա Բալթասարը,
Որ պճնում էր իրեն պչրուհու պե՛ս:
Եվ անարվեստ գրքեր կան, որ բնության նման
Խառնիխուռն են թվում, խառնիճաղանջ,
Բայց գերում են, կապում մինչև ի մահ,
Եթե անխոնջ ոգով ու տքնությամբ ջանաս
Խորասուզվել, բանալ գաղտնիքները նոցա,
Նոցա ներքին դաշնությունն հասկանալ,-
Այդ գրքերը խոհի ամրոցներ են գոցած,
Եվ կբացվեն քո դեմ, եթե լինես անահ:
Գրքեր կան, որ դրսից նման են հոյաշեն
Դղյակների, սակայն ներս ես մտնում դու երբ-
Գաղջ` շնչում է դեմքիդ ամայության փոշին
Եվ սեղմում է կոկորդդ մի մեռյալ ձե՛ռք:
Անտառների նման գրքեր կան թանձր ու մութ,
Կան օվկիանի՜ նման անհուն գրքեր,
Կան զեփյուռի նման, նման քամու՜,
Կան, որ գգվում են մեզ, ինչպես ձեռքեր:-
Ե՛վ սրինգի ձայնով, և՛ շեփորի,
Ե՜վ որոտի ձայնով կան գրքեր,
Եվ կան անձա՜յն գրքեր, որ լռին
Սրսկում են մեր սիրտը եղերական կրքեր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Ես սիրում եմ նրանց բազմախորհուրդ
Այս ինքնությունը դաշն, անկրկնելի,
Նրանց միջև եղած տարբերությունն այս խոր,-
Եվ բոլո՛րն են նրանք ինձ սիրելի:
Արեգակի բոլո՛ր երանգների նման,
Տիեզերքի նման բազմալեզու-
Ես սիրում եմ նրանց երփներանգ
Այս հուրերը կիզուն
Եվ բնության բոլո՛ր ձայների,
Եվ մարդկային կյանքի բուրմունքների բոլոր
Այս ճառագու՛մն եմ ես սիրում վերին,
Այս բույրը մշտահոլով:
Եվ այս ամենը` մեծ մի դաշնություն կազմած,
Կազմած ուրույն մի կյանք, մի ինքնամփոփ աշխարհ-
Մեր տների փայտյա դարակներում բազմած`
Ապրում են լու՜ռ կյանքով և կենդանի են հար:
Ես սիրում եմ նրանց լաբիրինթոսն այս լուռ,
Երանգների՜, գույնի՜ շռայլությունն այս մեծ,
Ինձ սիրելի է միշտ բազմազեղումն այս խոր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: "
Տաղ անձնական,"Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով―
Ա՜նց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:
Անց եմ կենում, շուրջս-մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար.
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, և ով կասի, թե ո՞ւր հասար,―
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:
Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված- վերք է կարծես այս կյանքը մի.
Եվ ո՞ւմ համար- էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:
Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով...
Ու էլ ամե'ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա'չքս հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում―
Ասե'ք նրան՝ Չարենցն ասավ- մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ..."
Անվերնագիր,"Իմ մահվան օրը կիջնի լռություն,
Ծանր կնստի քաղաքի վրա,
Ինչպես ամպ մթին կամ հին տրտմություն,
Կամ լուր աղետի՝ թերթերում գրած։
Ծանոթ կնոջ պես այրի կամ դժբախտ,
Բարեկամուհու նման տխրատեսք,
Լուրը կշրջի փողոցները նախ,
Ապա կմտնի դուռ-դարպասից ներս...
Իբրև ծերունի մի թերթավաճառ՝
Հուշիկ քայլերով և համարյա կույր,
Կշրջի բոլոր տներն անպատճառ
Ու կհայտնվի ամեն մի բակում։
Ստվերի նման, սահած տնից-տուն,
Կկանգնի անտես հյուրի պես մռայլ,
Կկանգնի, ինչպես դժնի լռություն՝
Տարածված ամբողջ քաղաքի վրա։
Եվ համր մի պահ՝ գիշերվա կեսին,
Բոլորի սրտում կկանգնի հանկարծ
Անհաղորդ, ինչպես հեռավոր լուսին,
Իմ դեմքը՝ արդեն հավիտյան հանգած։
Եվ մարդիկ՝ երեկ կյանքիս անծանոթ,
Եվ երբեք, երբեք դեմքս չտեսած,
Եվ մարդիկ՝ միայն երբեմն ինձնով
Իրենց ֆանտաստիկ առասպելն հյուսած,
Եվ մարդիկ՝ անգամ երգերիս անգետ,
Մարդիկ, որ թեև կյանքիս արձագանք՝
Մնացել են լոկ վկա անտարբեր
Եվ կարծել են, թե ես վաղո՜ւց չկամ,—
Այդ բոլոր մարդիկ իմ մահվան բոթից,
Որպես ընդհանուր աղետից սարսած՝
Զարմացած կզգան ինձ այնքա՜ն մոտիկ
Եվ հանկարծ այնքա՜ն թանկ ու հարազատ...
Եվ երկրում, ինչպես բարձրանա փոշի,
Եվ հոգիներում, ինչպես հուշ հառնի,—
Ելնելով անցած օրերիս նաշից,
Իմ ուրվականը պիտի սավառնի։
Եվ քաղաքներում, և գյուղերում խուլ,
Անցորդներն՝ իրար անծանոթ անգամ,
Աչքերում իրար և հայացքներում
Պիտի միևնույն թախիծը կարդան...
Եվ դեմքով տխուր և լուռ աչքերով
Պիտի միևնույն սուգը հաղորդեն,
Երգերիս հանդեպ անսահմա՜ն ներող,
Մոռացած բոլոր հանցանքներս արդեն...
Կբանան ոմանք իմ գիրքը գուցե,
Կթերթեն դանդաղ, կկարդան տողեր,
Տարտամ շարժումով գիրքը կգոցեն,
Եվ թախիծը խոր հուշս կողողե։
Եվ գուցե միայն սենյակում մի խուլ,
Գլուխը թեքած պատկերիս վրա՝
Կնայի մի կին աչքերիս տխուր,
Եվ կարցունքոտվեն աչքերը նրա։ —
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Եվ ինչպես կյանքում՝ տարինե՜ր առաջ,
Հուշերում հանկարծ անցյալը բուրի,
Երազանքներում գուցե իմ անցած
Եվ արդ իմ հառնած գրքում հուշերի...
Այն, որ ե՛ս էի, որ ի՛մն էր առաջ,
Արդեն չի հառնի և ոչ մի գրքում
Եվ ո՛չ մի գրքում՝ աշխարհում գրած,
Եվ ո՛չ մի գրքում, և ո՛չ մի գրքում..."
Ես իմ անուշ Հայաստանի,"Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։
Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։
Ո՛ւր էլ լինեմ - չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր -
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան - յա՛րն եմ սիրում։
Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։"
Մահվան տեսիլ,"Որպես լքված թավջութակի ձգված մի լար`
Դողում է սիրտս կարոտով մի ահարկու.
Կարոտներիս գագաթն է այն` վերջի՜ն քնար.–
Մի պիրկ պարան ու երկնուղեշ փայտեր երկու։
Որպես բախտիս մութ քամահրանքը, կամ որպես
Մի հին խոստում, որ անկատար, դրժած թողի —
Կախաղանի փայտերն ահա քաղաքի մեջ
Կանգնել են, սեգ, ու սպասում են կախվողի։
Կանգնել են, լուռ իրար կքած, փայտեր երկու,
Ու մեջտեղում դողում է, մեղկ ու երերուն,
Մի գորշ պարան, ինչպես տխուր այս օրերում
Անբոց մորմոքը նաիրյան իմ ո՜րբ հոգու:
Իջել է շուրջը մի անհուր իրիկնաժամ,
ՈՒ լռություն մի անստվեր, անդուռ, անդող,
Ինչպես մորմոքը օրերի, ինչպես դաժան
Մահվան թախիծը՝ իմ անլուր սիրտը բանտող:
Ու խանութները, գորշ կքած, ու այն մարդիկ,
Որ հավաքվել են փայտերի շուրջը հիմա,
Մահվան բեկուն այդ քնարին այդքան մոտիկ —
Ի՞նչ են ուզում՝ այդքան տխուր ու ակամա:
Եվ արդյոք ո՞վ է երազել այդքան դաժան —
Ու լուսավոր առավոտները իմ հոգու
Ո՞վ դարձրեց — մի անկրակ իրիկնաժամ,
Ու գորշ պարան, ու երկնուղեշ փայտե՛ր երկու։
Գուցե այդ ե՛ս եմ, որ սրտով իմ լուսնահար
Ո՛չ մի կրակ հեռուներից ձեզ չբերի,
Ու ցանկացա, որ չօրհներգե ո՛չ մի քնար
Լուսապսակ, պայծառ գալիքը Նաիրի․․․
Երթամ հիմա: Ու կարոտով անմխիթար,
Իմ երգիչի երազներով ու հրերով,
Անհրապույր իմ օրերի երգով մթար
Ու նաիրյան իմ երազի վերջին սիրով,—
Երթամ մարող ու մարմրող իրիկվա մեջ,
Որպես ուրու հալածական, որպես տեսիլ,—
Տա՜մ պարանոցս կարոտին այն երկնուղեշ
Ու օրորվեմ` եղերական ու անբասիր․․․
Թող ո՛չ մի զոհ չպահանջվի ինձնից բացի,
Ուրիշ ոտքեր կախաղանին թող մոտ չգան.
Եվ թող տեսնեն ի՛մ աչքերի մեջ կախվածի,
Իմ բո՛րբ երկիր, լուսապսակ քո ապագան։
Թող դուրս ընկած իմ աչքերի մեջ կախվածի
Նոքա տեսնեն պայծառ օրերդ ապագա,—
Թող ո՛չ մի զոհ չպահանջվի ինձնից բացի,
Ո՛չ մի ստվեր կախաղանին թող մոտ չգա․․․"
Անձրևի մեղեդի,"Անձրև է գալիս լուռ ու քնքուշ,
Երկնքի շուրթերից հնչում է երգ,
Ասես որ սիրտն է արցունքով լցվել,
Եվ ցողում է հողը լուռ հույսով մեկ։
Ծառերն են լսում քաղցր պատմությունները,
Թևածում է թաց սիրտը պատուհանների,
Մի պահ կանգ առ, լսիր տիեզերքը՝
Անձրևի տակ էլ կարելի է սիրել։"
Հույսի լույսը,"Երբ մարեց օրը, լույսը չկորավ,
Սրտիս անկյունում դեռ շող էր մնում,
Հույսը մոմի պես երբեմն դողում է,
Բայց չի մարում, երբ իսկապես սիրուն։
Անցան գիշերներ, անցան քամիներ,
Բայց մնաց հոգուս մեջ մի լուռ վառարան,
Որ սիրո փոքրիկ նշույլից մի օր՝
Կդառնա արև մի նոր արարման։"
Սպասում,"Քեզ եմ սպասում այս գիշեր կրկին,
Աստղերն էլ գիտեն անունդ անգիր,
Քամին են շշնջում քո մասին լուռ,
Եվ սրտիս վրա թողնում են մի գր։
Ոչինչ չմնում՝ բացի կարոտից,
Սպասումը դարձավ իմ միակ լույսը,
Քեզ գտնելն է իմ վերջին երազը,
Իմ աչքերի փակված դուռը բացելու բանալին։"
Հին տան հիշողությունները,"Հին տան պատերը պատմում են լուռ,
Մանուկ օրեր, ծիծաղ, խաղեր քաղցր,
Տատիկի հացը, մայրիկի երգը,
Անցած են հիմա, բայց հոգում միշտ տաք։
Փոշոտ հատակը դեռ հիշում է՝
Փոքրիկ ոտնահետք իմ անվրդով,
Ու թեև տունը այլևս դատարկ է,
Սիրտս է այժմ նրա նոր տերևը։"
Ճանապարհի մեջ,"Գնում եմ երկար մի բարդ ուղիով,
Անծանոթ տեղեր, խաչվող հայացքներ,
Բայց սրտումս կայուն մի բան կա՝
Դեպի ճշմարտություն ձգտող ցանկանք։
Չգիտեմ վերջը ուր կտանի ինձ,
Բայց քայլում եմ հույսով լի ու ջերմ,
Յուրաքանչյուր քայլ մի նոտա է դարձել՝
Իմ կյանքի երկար մեղեդու մեջ։"
Մայրիկ,"Դու ես առաջին երգը իմ շուրթին,
Առաջին շունչը իմ նոր աշխարհում,
Մազերիդ բույրը խաղաղություն է,
Ձեռքերիդ հպումը՝ սեր առանց վախում։
Աշխարհը թող ցնցվի՝ դու կմնաս,
Իմ ամրոցը, սրտիս միակ տունը,
Մայրիկ, քո ժպիտը հերիք է ինձ՝
Որպեսզի ապրեմ նույնիսկ առանց արեւի։"
Լուսնի խոստովանություն,"ուսինն է գիշերն իջել իմ պատուհան,
Աչքիս մեջ փայլում է նրա ճերմակ լույսը,
Ասես ուզում է մի գաղտնիք պատմել՝
Իմ հոգու խորշերում թաքուն պահված սերը։
Նա գիտի իմ լուռ ու երկար աղոթքը,
Գիտի՝ ում անունն եմ շշնջում քունիս մեջ,
Լուսնի լույսը իմ թուղթն է դարձել,
Իսկ ես գրում եմ քո անունը միշտ։"
Աշնան վերջին տերեւը,"Աշուն է նորից, իսկ ծառերն լուռ են,
Մերկանում են ցավով ու խաղաղությամբ,
Մի վերջին տերեւ դեռ ճյուղին կապվել է,
Ասես չի ուզում լքել անցյալը։
Բայց քամին կամաց նրան տանում է՝
Ուղարկում հեռու, նոր մի կյանքի ձայնով,
Եվ ես մտածում եմ՝ գուցե մարդն էլ՝
Հասունանում է երբ ընկնում է մի օր։"
Սրտի գաղտնիքը,"Սրտումս մի խոսք պահում եմ քնած,
Անգամ իմ շուրթերն այն չգիտեն դեռ,
Թողնում եմ միայն աչքերիս լեզվին՝
Ասեն ամեն ինչ առանց աղմուկի։
Սերը երբեմն չասվածն է լինում,
Մի հայացք, մի հպում, մի լուռ համաձայնություն,
Սրտի գաղտնիքը նա է՝ ով հասկացավ՝
Առանց որևէ խոսքի, առանց պնդման։"
Գարնան վերադարձը,"Գարուն է գալիս՝ զարթնում է հողը,
Ծաղիկներն բացվում են երգով ու գույնով,
Թռչուններն բերում են մի նոր հույս,
Անհուն երկնքի պես անվերջ երազով։
Անցել են ցուրտ օրերը՝ մենակության,
Այժմ սերը կրկին ծաղիկ է դառնում,
Եվ ես քեզ տեսնում եմ ամեն բողբոջում՝
Իմ գարուն, իմ նոր սկիզբ, իմ արև։"
Քո անունը քամու մեջ,"Քամին անցնում է ծառերի միջով,
Եվ ես լսում եմ քո անունը նորից,
Անհայտ ձայների մեջ այն հնչում է լուռ,
Սրտիս դռները բացելով քնքշությամբ։
Ասես քամին հիշողությունն է քո,
Որ սահում է մազերիս վրայով,
Մոռանալ քեզ անկարելի է հիմա՝
Երբ անգամ բնությունը քեզ է հիշում։"
Արագածի լեռներում,"Արագածի լուռ ձյունածածկ գագաթում,
Կանգնում եմ՝ ասես հեքիաթի շեմին,
Ամպերը փարվում են նրա ուսերին,
Արևն է շողում իր ոսկե լեզվով։
Լեռը խոսում է հազարավոր ձայներով,
Հնության շունչը կա քամու մեջ,
Եվ սիրտս դառնում է քարե խաչքար՝
Որ աղոթք է հղում երկնքին լուռ։"
Դեռ սպասում եմ,"Դու գնացիր մի օր առանց հրաժեշտ,
Իսկ ես մնացի խոսքերիս արանքում,
Աչքերիս մեջ ցուրտ աշուն մնաց՝
Քեզ սպասելու անհուն պարտքով։
Ամեն օր անցնում է քո ստվերի պես,
Բայց ոչ մի ստվեր քեզ չի հասնում,
Դեռ սպասում եմ, որ մի օր գաս՝
Ու լռությունդ խոսքի վերածես։"
Մոմերի քաղաքում,"Մթության մեջ քաղաքն էր լուսավորվում,
Ոչ թե լույսով, այլ սրտերի ջերմությամբ,
Ամեն պատուհան՝ մի հույսի նշույլ,
Ամեն աչք՝ մոմ դարձած սպասում։
Սրտերը վառվում են թաքուն կրակով,
Ոչ մեկ չի գոռում, բայց բոլորը երգում են,
Սիրո մի քաղաք է սա, անլուռ, հավերժ՝
Որտեղ լույսը ծնվում է ներսից։"
Մեղմ ձայնով խոսիր,"Մեղմ ձայնով խոսիր, հոգիս լսում է,
Չշշնջաս սուտը՝ սիրտս ցավում է,
Ձայնիդ մեջ թող լինի աղոթքի հույս,
Որպեսզի վերք չդառնա ամեն բառ։
Երբ խոսում ես, թող խոսի քո հոգին,
Ոչ թե միտքը կամ պատրանքը քաղցր,
Բառերն ուժ ունեն կամ փրկել, կամ կործանել,
Ու ես մենակ եմ՝ քո խոսքի ներսում։"
Հեռավոր նամակ,"Գրեցի քեզ նամակ մի դատարկ թղթի վրա,
Ոչ մի բառ, ոչ մի ստորագրություն չկար,
Բայց սիրտս լցրել էր ամեն տող,
Անհուն կարոտով՝ առանց պատմության։
Աչքերս արցունքով մի բիծ թողեցին,
Որպես կնիք՝ չարտահայտված սեր,
Եվ ես ուղարկեցի քամու միջոցով՝
Հույսով, որ երբևէ կընկնի ձեռքիդ մեջ։"
Անունդ՝ լույսով գրված,"Անունդ գրեցի իմ գիշերվա երկնքում,
Աստղերով՝ որ չջնջվի երբեք,
Ամեն տառը շողում էր սիրով,
Եվ գիշերվա մեջ դառնում էր աղոթք։
Քո անունը դարձավ իմ լույսը գիշերում,
Իմ ուղեցույցը մութ ճանապարհներին,
Եվ նույնիսկ երբ չեմ խոսում քո մասին,
Անունդ իմ սրտում երգում է միշտ։"
Ցավը որպես արվեստ,"Ցավը երբեմն դառնում է գեղարվեստ,
Լացը՝ երաժշտություն անլուռ ու մաքուր,
Տառապանքը՝ բեմի մի դերակատար,
Որ խաղում է հոգու խորությունից։
Սակայն այդ դերը՝ հանուն ապրելու է,
Ոչ թե զոհվելու կամ մոռացվելու,
Ցավը թուղթ է, թանաքը՝ արցունք,
Ու մարդը գրում է՝ երբ կյանքը լռում է։"
"Ներիր ինձ, հայրենիք","Ներիր ինձ, հայրենիք, որ երբեմն մոռացա,
Քո հողը հագցնող ոտքերս հեռացան,
Սրտումդ կարոտ կար, իսկ ես լուռ էի,
Տարիները անցան, իսկ հոգիս դատարկ։
Բայց քո կանչը լսվում է քամու միջից,
Քո լեռները երազումս են կանգնած,
Եվ ես այսօր կրկին վերադառնում եմ՝
Քեզ համար շունչ տալու նորից, միշտ։"
Զարթոնք,"Զարթնում է օրը ծիածանով ժպտուն,
Թռչուններն սաղմոս են երգում ծառերին,
Հողը շնչում է պես թարմացած հոգի,
Եվ ամեն ծաղիկ աղոթք է դարձել։
Այսօր աշխարհը սկսել է նորից,
Ոչ թե օրացույցով, այլ սրտով մաքուր,
Զարթոնքն է ամեն սեր, ամեն մի հույս,
Որ ծնվում է լուսաբացին լուռ։"
Քո ժպիտը,"Քո ժպիտը լույս է, որ փայլում է մեջս,
Ինձ բացում է ինչպես ծաղիկ՝ արևին,
Այն խոսում է ավելի, քան հազար խոսք,
Բուժում է վախը, հպում է հույսին։
Երբ մռայլ օրեր են՝ հիշում եմ քեզ,
Քո ժպիտը դարձնում է աշխարհը պարզ,
Դու լուռ ես մնում, բայց ժպիտովդ խոսում՝
Եվ ես լսում եմ՝ սիրտս նորից բաբախում։"
Անքուն գիշերներ,"Անքուն գիշերները հուշերով լի են,
Գրքեր են բացվում իմ հոգու մեջ,
Մտքերը պտտվում են մառախուղի պես,
Եվ չեն թողնում աչքերս փակել։
Մթության մեջ միայն մի բան կա՝
Քո անունը՝ ծածկված լռությամբ,
Անքուն գիշերներն ուսուցանում են ինձ՝
Սերը չի հանգչում, երբ իսկական է։"
Կյանքը՝ բանաստեղծություն,"Կյանքը՝ բանաստեղծություն է անավարտ,
Տողերը երբեմն ցրված են լուռ,
Բառերը կիսատ, վերծանման կարիքով,
Բայց ներսում՝ հոգի կա լի հնչյունով։
Սխալ տողեր, սուր նիշեր, ցավոտ հանգեր,
Բայց նաև՝ մաքրություն, լույս ու սեր,
Կյանքը գրվում է յուրաքանչյուր օր,
Եվ ամեն սիրտ մի գրիչ է լուռ։"
Սիրո լեզու,"Սերը լեզու չունի, բայց ամեն բան ասում է,
Աչքերով, շնչով, հպումի մեղմությամբ,
Ոչ մի բառ չի կարող փոխարինել
Երբ սիրտն է խոսում լռության լեզվով։
Երբ սիրում ես՝ չես հարցնում «ինչու»,
Ոչ էլ սպասում ես որևէ պատասխան,
Սերը ուղղակի հոսում է՝ ինչպես գետ,
Եվ դառնում է կյանք՝ անվերջ ու մաքուր։"
Քարանձավի լռություն,"Քարանձավի մեջ լռություն է խորը,
Բայց նրա քարերն հին երգեր են պահում,
Ամեն կաթիլ՝ մի ժամանակի հուշ է,
Ամեն ստվեր՝ անցյալի ձայնն է խոսուն։
Լռության մեջ ես գտնում եմ հանգիստ,
Որ խոսքերը երբեք չեն տալիս,
Քարանձավի լռությունը ինձ ասում է՝
Իմ ներսում ևս գոյություն ունի հավերժություն։"
Մոլորված հոգին,"Մոլորվել եմ երբեմն իմ մտքերի մեջ,
Ոչ մի ուղի չի բերում դուրս,
Բայց սրտիս խորքում կա մի աղոտ լույս,
Որ դեռ ինձ պահում է ողջ։
Մոլորված հոգին էլ կարող է գտնել՝
Իր տունը մի օր սիրո մեջ,
Պարզապես պետք է վստահել լռությանը,
Որ խոսում է ներսից՝ առանց ձայնի։"
Ծնունդը լռության,"Մի օր լռությունը ծնվեց իմ ներսում,
Եվ սկսեց մեծանալ անհանգիստ ձևով,
Խոսքերը մարեցին նրա առջև,
Բայց նա չդադարեց խոսել։
Այդ լռության մեջ ես գտա ինձ՝
Չշինծու, մաքուր, անհաղորդ աշխարհից,
Եվ հասկացա՝ երբ մոլորվում եմ հնչյուններում,
Իմ տունը լռության մեջ է միայն։"
Անհայտ ճամփեք,"Երբեմն պետք է գնալ այն ճանապարհով,
Որ ուրիշները վախենում են քայլել,
Որ չգիտես՝ ուր է տանում, բայց զգում ես՝
Սիրտդ հուշում է հենց այդ ուղին։
Անհայտ ճամփեքով հաճախ է ճշմարիտը,
Ու ճշմարիտ սերն՝ այնտեղ է թաքնված,
Միայն արկածները գտնում են սերը՝
Որ մնացածից տարբերվում է լռությամբ։"
Քեզ ներսում պահել,"Քեզ պահել եմ ոչ թե գրպանում կամ սրտում,
Այլ աչքերիս մեջ՝ որպես մշտական հուշ,
Երբ տեսնում եմ ծաղիկ կամ մի կաթիլ լույս,
Դու հանկարծ հայտնվում ես իմ մեջ։
Քեզ կրելը չի ծանրացնում հոգիս,
Դու թև ես դարձել՝ իմ մեջ, իմ շուրջ,
Ես քեզ չասացի «մնաս բարով»,
Որովհետև դու երբեք չես հեռացել։"
Բոլոր վարդերը միանման չեն,"Վարդը՝ վարդ չէ, եթե չունի հոտ,
Քեզ չեն սիրում, եթե միայն ասում են,
Բոլոր գույները չեն՝ իրական ջերմ,
Եվ ամեն ժպիտ չէ, որ բխում է սրտից։
Բոլոր վարդերը գեղեցիկ են առաջին հայացքից,
Բայց միայն մի քանիսն են մնում մաքուր,
Ճանաչիր նրանց ըստ բույրի, ոչ միայն տեսքի,
Եվ կգտնես նրանց մեջ՝ իսկական սերը։"
Կանգ առ մի պահ,"Կանգ առ մի պահ այս վազող կյանքում,
Ու լսիր թե ինչպես է աշխարհը շնչում,
Թռչուններն են երգում առանց շոու,
Ծառերն են պարում առանց հանդիսատես։
Մարդը մոռացել է՝ ինչպես է ապրել,
Լոկ ներկա պահին՝ առանց հիշողության,
Կանգ առ մի պահ ու հիշիր՝ դու ես կյանքը,
Ոչ թե աշխատանքը կամ հաղթանակը։"
Քո հեռանալը,"Քո հեռանալը մի ձմեռ բերեց,
Որ իմ հոգում դեռ չի հալվում,
Անգամ երբ դուրսը գարուն է գալիս,
Իմ ներսում շարունակում է ձյուն տեղալ։
Քո բացակայությունը դարձավ հնչյուն,
Որ լցրեց լռությունը երգով,
Ու ես սովորեցի ապրել ցավով՝
Որպես մեղեդի, ոչ թե մղձավանջ։"
Փողոցի հնացած լույսը,"Փողոցի ծայրին մի լույս է մնացել,
Հին, դողացող, բայց դեռ վառ,
Ոչ ոք նրան չի նկատում գիշերում,
Բայց նա շարունակում է լուսավորել։
Ասես մի հին սեր է, մոռացված, մենակ,
Բայց չի հանձնվում ժամանակի սառույցին,
Եվ ես տեսնում եմ ինձ այդ լույսում՝
Մենակ, բայց հույսով, միամիտ լուռ հուր։"
Ում համար եմ գրում,"Ում համար եմ գրում այս բանաստեղծությունները՝
Գուցե մեկի, որ չի կարդա երբեք,
Կամ գուցե իմ ապագա վարկածի,
Որ կգտնի սրտի մի մոռացված գիրք։
Գուցե դու կարդաս, չհասկանաս,
Բայց զգաս այն բանը, ինչ ես զգացի,
Բանաստեղծությունը բառ չէ միայն,
Այլ սիրտ՝ թղթի վրա մերկացած։"
Գիշերային ճամփորդություն,"Գիշերը լուռ է, բայց ներսս աղմկում,
Քայլում եմ մթության մեջ մենակ,
Աստղերը՝ ուղեկիցներ հնագույն,
Որ գիտեն իմ հարցերը առանց խոսքի։
Անհանգիստ եմ, բայց սիրտս խաղաղ է,
Քանզի գիշերը չվախեցնում է ինձ,
Ես քայլում եմ՝ որպես մի հոգի,
Որ գտել է խաղաղություն մենության մեջ։"
Իմ լեզուն՝ քո աչքերը,"Ես քո լեզվով չեմ խոսում,
Բայց աչքերիդ մեջ իմ բառերն են,
Մեր խոսքերը չունեն հնչյուն,
Բայց ունեն խորություն՝ անսահման։
Աչքերդ են թարգմանում իմ լռությունը,
Եվ դու լսում ես՝ առանց ձայնի,
Սերն ունի լեզու, որ չի սովորեցվում,
Այլ միայն զգացվում է՝ ինչպես շունչ։"
Փետրվար,"Փետրվարն է, ցուրտ ու անսիրտ,
Բայց մի տեղ տաք է՝ հիշողությանս մեջ,
Փետրվարը հիշեցնում է, որ սառնությունը
Երբեմն անհրաժեշտ է՝ քնից արթնանալու։
Ձյունը՝ մաքրություն է ոչ թե դատարկություն,
Ու մառախուղը՝ մի մոդիֆիկացված լույս,
Փետրվարն անցնող է, բայց թողնում է հետք՝
Որից ծաղիկ է ծագում՝ մարտի շեմին։"
Լռության տունը,"Լռության մեջ տուն եմ կառուցել,
Անձայն աղյուսներով՝ զգացմունքից,
Անձրևը չի քանդում, ոչ էլ քամին,
Քանզի հիմքը՝ սիրո վրայից է։
Այդ տունը ոչ ոք չի տեսնում,
Բայց այն կա, ապրում է իմ ներսում,
Երբ խոսքերը չեն բավարարում՝
Ես այնտեղ եմ գնում՝ հանգիստ գտնելու։"
Դիմանկար մի անհայտի,"Ես տեսա քեզ՝ մարդկանց մեջ կանգնած,
Քո հայացքը ոչ մեկին չէր նայում,
Բայց ես զգացի՝ դու այնտեղ չէիր,
Քո հոգին այլ տեղ էր՝ հեռու, աննկարագրելի։
Դու ինձ չես ճանաչում, ես էլ քեզ ոչ,
Բայց մի պահ մենք եղանք մի ամբողջություն,
Երբեմն ամենախորը կապերը ծնվում են՝
Ու ոչ մի բառով չեն բացատրվում։"
Վերջաբանի պես սկիզբ,"Երբ մտածում ես՝ ամեն բան ավարտված է,
Հանկարծ մի բան սկսվում է նորից,
Ոչ թե այնպես, ինչպես սպասում էիր,
Այլ այն ձևով, որ իրական է լինում։
Վերջաբանը սկիզբ է՝ թաքնված պատմվածքի մեջ,
Ու ամեն կորուստ՝ մի տեղ նոր աճ է,
Երբ սրտով ես ապրում՝ վախենալու բան չկա,
Քանզի ամեն ցավ նոր կյանքի հող է։"
Քաղաքը գիշերվա մեջ,"Քաղաքը լուռ է, լուսամփոփներն հսկում են,
Փողոցները հոգնած են, քնեցնում են անցորդին,
Խանութների ապակիները սառել են լույսով,
Ու հեռվում մի կատու մռնչում է մեղմ։
Բոլորը կարծես ինչ-որ բան մոռացել են,
Որ մնում է գիշերային օդում կախված,
Քաղաքի շունչը բաբախում է դանդաղ,
Ու ես հանկարծ ինձ զգում եմ կենդանի։"
Հույսի վերականգնումը,"Մեկ անգամ կոտրվել է իմ հույսը,
Բայց նա նորից կառուցվեց հողից,
Ոչ թե օդից, ոչ թե հեքիաթից,
Այլ ցավից ու համբերության քարերից։
Հույսը պողպատ չէ, այլ՝ ջուր,
Որ հոսում է քարերի միջով,
Նա չի բղավում, չի գոռում,
Բայց իր լռությամբ հաղթում է մութը։"
Քեզ սպասելիս,"Քեզ սպասելն արդեն արվեստ է դարձել,
Ես սովորել եմ գունավորել ժամանակը,
Ամեն վայրկյան մի պատկեր է դարձել՝
Որտեղ դու դեռ չկաս, բայց գալիք ես։
Սպասելն ինձ դարձրել է ավելի խորը,
Սիրտս լսում է ժամացույցի շնչառությունը,
Եվ ես չգիտեմ՝ դու երբ կգաս,
Բայց սպասելը քեզ արդեն արժանի է դարձնում։"
Կորուստի ձևերը,"Կորուստը միշտ չէ որ մահ է կամ ավարտ,
Երբեմն այն լուռ հեռացում է, չասված բառ,
Կորուստ է երբ սիրտը փակվում է քեզնից,
Երբ հիշողությունները մարում են կամաց։
Դրանք ճմլում են քեզ ներսից,
Բայց ոչ ոք չի տեսնում այդ ցավը,
Կորուստը մեկ սառը հայացք է լինում,
Որ մնում է ողջ կյանքի ընթացքում։"
Հեռավոր լեռները,"Հեռվում լեռներ կան՝ մշուշի մեջ կորած,
Ես տեսնում եմ նրանց միայն երազներում,
Նրանց գագաթները ինձ կանչում են լուռ,
Ու ես քայլում եմ, թեկուզ ոտքերս ցավում են։
Դրանք հեռու են, բայց երբ քայլում եմ՝
Ինձ մոտ են դառնում թեև աննկատ,
Երբ հոգիս ձգտում է դեպի բարձրը,
Ոչ մի քամի չի կարող կանգնեցնել ինձ։"
Սրտի երկխոսություն,"Սիրտս խոսում է ինձ հետ ամեն գիշեր,
Երբ ամեն ինչ լուռ է դառնում շուրջս,
Նա հիշեցնում է թե ով եմ եղել,
Ու ինչ եմ կորցրել՝ բայց դեռ կենդանի եմ։
Սիրտը դառնում է մի ընկեր մենակության մեջ,
Որ հասկանում է անգամ լռությունը,
Եվ երբ ձայն չունեմ ես աշխարհին տալու,
Իմ սիրտն է խոսում՝ փոխարենս։"
Ձմեռային պատուհան,"Պատուհանիս վրա ձյունն է հավաքվել,
Ու ես նստած՝ նայում եմ դուրս՝ անհուն,
Ամեն փաթիլ՝ մի զգացում է հին,
Որ հանկարծ իջնում է ու հալչում է մեջս։
Ձմեռը չի լռում, նա ասում է բաներ՝
Որ ամռանը երբեք չես լսում,
Նա հիշեցնում է՝ սառնությունն էլ ունի գեղեցկություն,
Երբ դառնում է լույսի բաժանորդ։"
Երբ չեմ գրում,"Երբ չեմ գրում՝ ես կարծես լուռ եմ մեռնում,
Բառերը հոգուս սիրտն են դարձել,
Չգրելը՝ ինչպես փակել աչքերդ,
Երբ արևն է պայծառ փայլում։
Ես չեմ գրում՝ երբ շատ եմ զգում,
Երբ բառերն այլևս չեն բերում բավարարվածություն,
Բայց հետո ստիպված եմ բացել էջը՝
Որ փրկվեմ ինձնից։"
Ներել իմաստով,"Ներել՝ նշանակում է չմոռանալ ցավը,
Այլ՝ հասկանալ նրա պատճառը խորքում,
Դա մոռացում չէ, ոչ էլ արդարացում,
Այլ՝ ազատում է ներսի կապանքից։
Ներելը քո մասին է՝ ոչ թե նրա,
Որ ցավեցրել է քեզ,
Դա ճանապարհ է դեպի ազատություն՝
Որ սկսվում է հենց ներսից։"
Նկարչի հայացքով,"Ես չեմ նկարում՝ ինչպես նկարիչները,
Բայց ամեն բանաստեղծություն մի կտավ է,
Ես գույներ եմ բերում բառերի միջով,
Ու պատկերում եմ այն, ինչ սիրտս է զգում։
Տողերը՝ վրձին, հանգերը՝ ստվեր,
Երբեմն փայլ, երբեմն խավար,
Եվ երբ հարցնում են՝ ով եմ ես,
Ես ասում եմ՝ ես եմ իմ նկարած աշխարհը։"
Դու՝ իմ ներսում,"Դու չկաս իրականում՝ ոչ կողքիս, ոչ առջևս,
Բայց ներսումդ կան բաներ, որ ուրիշ ոչ ոք չունի,
Դու ապրում ես իմ մտքերում, շարժումներում,
Նույնիսկ լռության պահին ես զգում եմ քեզ։
Երբ շնչում եմ՝ կարծես քո անունն եմ շշնջում,
Երբ փակվում են աչքերս՝ քեզ եմ տեսնում,
Ու գուցե դու երբեք չգաս,
Բայց ներսումդ դու ես՝ ավելի ճշմարիտ, քան իրականը։"
Թուղթ ու սիրտ,"Թուղթը սպիտակ է, բայց երբ գրում եմ՝
Դառնում է վկան իմ բոլոր վերքերին,
Իմ սիրտը գրիչ է, որ մաշվում է ամեն տողով,
Բայց չի հանձնվում, չի լռում։
Թուղթը լսում է ինձ, երբ ոչ ոք չի լսում,
Նա չի դատում, չի հակասում,
Եվ երբ վերջին տողը գրեմ՝
Թող մաքուր լինի, ինչպես առաջինը։"
Մարդկանց շշուկները,"Մարդիկ շատ են խոսում՝ բայց քիչ բան են ասում,
Շշուկները հղի են դատարկությամբ,
Եվ ես քայլում եմ այդ բառերի միջով՝
Ինչպես մշուշի մեջ՝ առանց ուղղության։
Բայց երբ լսում եմ մի լուռ հայացք՝
Ես հասկանում եմ ավելի շատ,
Որ աշխարհը լռությամբ է կառուցվում՝
Ոչ թե աղմուկով։"
Որտեղ ես դու,"Որտե՞ղ ես դու, որ մի օր խոստացար,
Թե սերը մեզ կտանի հեռու,
Հիմա՝ երբ ամպերն էլ չունեն ձև,
Ես փնտրում եմ քեզ յուրաքանչյուր անձրևի մեջ։
Դու լուռ հեռացար՝ ինչպես քամի,
Բայց քո անունը մնաց իմ շրթունքի վրա,
Եվ ես դեռ հարցնում եմ քամուն՝
Որտե՞ղ ես դու։"
"Աչքեր, որ տեսնում են","Աչքեր կան՝ որ միայն տեսնում են ձև,
Ու կան աչքեր՝ որ ներս են խորանում,
Նրանք չեն ասում բան, չեն լուսաբանում,
Բայց գիտեն ամեն բան՝ առանց խոսքի։
Ես ճանաչել եմ աչքեր՝ լուռ պոեզիա,
Որ փակում են գրքերը, բացում են հոգին,
Եվ նրանց մեջ ես գտել եմ այն սերը՝
Որ երբեք բառերով չի արտահայտվում։"
Մենակության դեղը,"Մենակության դեղը ոչ թե մարդիկ են,
Այլ՝ քո ներսում գտած խաղաղությունը,
Երբ ընդունում ես քեզ՝ ինչպես կաս,
Ու սիրում ես՝ առանց պայմանների։
Այդ ժամանակ մենակությունը դառնում է պարգև,
Ոչ թե ցավ կամ դատարկություն,
Եվ դու դառնում ես ամբողջ՝ առանց ուրիշի,
Բայց նաև՝ բաց՝ սիրելու։"
Հին նամակներ,
Հին նամակներ,"Հին նամակները գրպանումս են մնացել,
Դեղնած են, բայց դեռ խոսում են,
Նրանց մեջ բառեր կան՝ որ այժմ չեն ասվում,
Ու զգացումներ՝ որ այժմ չեն զգացվում։
Նամակներն ասում են՝ ինչպես էինք մենք,
Ինչպես մենք փոխվեցինք կամ կորանք,
Ու գուցե դրանք անցյալ են հիմա,
Բայց ես դեռ լսում եմ այդ ձայները։"
Անսպասելի հանդիպում,"Երբ հանդիպում ես մեկին՝ առանց նախապատրաստության,
Եվ թվում է, թե ճանաչում ես տարիներ,
Այդ պահը դառնում է հավերժ,
Ու խցանված ժամացույցը սկսում է նորից։
Դա սեր չէ, գուցե նույնիսկ բարեկամություն չէ,
Բայց մի բան է, որ չի բացատրվում,
Անսպասելի այդ հանդիպումը՝
Հիմնահատակ փոխում է ներսդ։"
Ամառային անձրև,"Ամռան մեջ անձրևը նվեր է,
Ինչպես համբույր՝ անակնկալ պահին,
Նա գալիս է՝ թարմացնելու հոգին,
Եվ փակում է բոլոր տաք օրերը մի պահ։
Ամառային անձրևը սիրում է ծաղիկներին,
Նա չի մերժում արեւին՝ այլ պարում է նրա հետ,
Եվ երբ ես զգում եմ նրա կաթիլները,
Ես ինքս եմ դառնում ամառ ու անձրև։"
Սովորել լսել,"Սովորել եմ լսել՝ առանց պատասխան տալու,
Ոչ միայն ականջով, այլ սրտով,
Որովհետև երբեմն մարդիկ բառեր չեն ասում,
Բայց ամբողջ կյանքը՝ աչքերում է բացվում։
Լսելը արվեստ է, ոչ պակաս խոսելուց,
Եվ երբ դու իսկապես լսում ես մարդուն,
Նա դադարում է միայն լինել ծանոթ,
Եվ դառնում է մի հայելի՝ քոնն ինքդ։"
Մեկ քայլ առաջ,"Մի քայլ առաջ, մի քայլ հետ,
Աշխարհը մեզ չի ներում,
Երկար ճանապարհ անցնում ենք,
Ու միայն մնում ենք մեզ հետ։
Բայց մեր հույսը չկորած,
Մի օր կհասնենք վերջին կետի,
Հասնելու ենք այնտեղ, որտեղ
Սպասում է խաղաղությունը։"
Տանջանքներ,"Տանջանքները մեծ են, բայց նրանք անցնում են,
Սիրտն աճում է, երբ ցավը զրկում է մեզ կյանքից,
Ամեն անգամ, երբ մենք ուզում ենք հանձնվել,
Մենք ստիպված ենք շարունակել՝ ամենաթույլ պահին։
Թող, որ ցավը դառնա մեր ուժը,
Եվ թույլ տա մեզ վեր բարձրանալ,
Չնայած ճանապարհը դժվար է,
Մենք պիտի լինենք ապագայի սերունդը։"
Քարերը խրատում են,"Քարերը լռում են, բայց նրանք ունեն պատմություն,
Այդ պատմությունները դարեր են ապրում,
Մենք երբեմն մոռանում ենք, թե ինչ է նրանց խորքում,
Բայց նրանք միշտ կանգնած են, մի տեղ՝ նույն տեղում։
Նրանք մեզ սովորեցնում են լռության արժեքը,
Նրանք դրսևորում են համբերության ուժը,
Եվ երբեմն, երբ մեր ուժերը վերջանում են,
Քարերն են մեզ ասում՝ “Սպասիր ու դիմացի”։"
Բառերը թևեր ունեն,"Բառերը թևեր ունեն՝ ինչպես թռչունները,
Նրանք կարող են մեզ բարձրացնել կամ սուզել,
Բայց երբ մենք ասում ենք խոսքեր ճիշտ տեղում,
Դրանք դառնում են թռիչք, ու մենք նահանջում ենք։
Երբ բառերն անփույթ են, նրանք խեղդում են մեզ,
Բայց երբ բառերն լի են սիրով ու հանդուրժումով,
Նրանք փոխում են աշխարհը՝ մեկ խոսքով,
Եվ մենք դարձնում ենք լավը այն, ինչ կատարվում է։"
Տարեգրություն,"Տարեգրությունը մարդուն ցույց է տալիս անցյալը,
Այն էլ ուսմունք է տալիս ապագայի մասին,
Բայց երբեմն պետք է խուսափել այն տողերից,
Որն ամենակարևորն է՝ հիմա պետք է ապրել։
Նոր էջեր բացելուց առաջ պետք է փակել հիները,
Միշտ հիշելով, թե որտեղից ենք եկել,
Եվ միշտ մի պահ կանգնելով՝ տեսնելու համար,
Որ մենք այլևս նույնը չենք։"
Տիեզերքը մեր մեջ,"Մենք ոչ միայն այս մոլորակն ենք,
Մենք՝ ամբողջ տիեզերքն ենք,
Մենք աստղերն ենք, մենք մոլորակներն ենք,
Եվ նրանց միջով անցնում են մեր մտքերը։
Տիեզերքը մի սահանք է,
Որ խաբում է մեզ իր անծայրածիրությամբ,
Բայց իսկապես մենք նրա մեջ ենք՝
Մենք այնքան փոքր ենք, բայց նրա չափազանց կարևոր։"
Անահիտ,"Անահիտը մոր թևերի տակ մեծանում էր,
Նա տեսնում էր աշխարհը՝ պարզ ու լուսավոր,
Նրա աչքերը լույս էին՝ ինչպես արևի ճառագայթ,
Եվ սիրտը միշտ բաց էր՝ աշխարհին։
Անահիտը անցավ իր կյանքի բոլոր փուլերը,
Նա ուսուցանեց մեզ սիրել կյանքը՝ առանց դադարի,
Եվ երբ նա գնաց, մենք նրան հիշեցինք՝
Որպես մարդկության մի մասնիկ, որի մեջ մենք կապվել էինք։"
Ներողություն,"Ներողությունը տանում է մեզ դեպի խաղաղություն,
Դա բաց դուռ է, որը բացում ենք ինքներս մեզ համար,
Չնայած որ սխալներ ենք արել,
Նա մեզ ցույց է տալիս, թե ինչ է շտկելը։
Ներողությունը չի նշանակո՞ւմ հաշտություն,
Այլ նշանակում է՝ հասկանալ և ընդունել,
Որպեսզի մենք կարողանանք ապրել՝ առանց ծանր բեռի,
Եվ թող անցյալը թողնենք մեզանից առաջ։"
Մահը և կյանքը,"Մահը միայն մի փուլ է, որը գալիս է իր ժամանակին,
Մենք երբեք չգիտենք՝ քանի վայրկյան մնացել է,
Բայց այդպես էլ մենք ապրում ենք՝
Մտքերով, որ ամենը համադրված է։
Կյանքը անթիվ է, և նա ապրում է մեր մեջ,
Անընդհատ ճախրում է մեր տառերի մեջ,
Եվ մահը չի կարող մեզ կանգնեցնել,
Որովհետև կյանքը վերածվում է նոր տարածության։"
Սերը անցյալում,"Սերը անցյալում էր, բայց այսօր նորից մնում է,
Դա շարունակական պատմություն է,
Եվ երբ թվում է, որ նա հեռանում է,
Նա վերադառնում է և միշտ կա մեզ հետ։
Սերը չի պահում անցյալը,
Նա միայն հարցնում է՝ ինչ նոր կարող է լինել,
Եվ երբ մենք բացում ենք մեր սիրտը,
Նա նորից դարձնում է մեր աշխարհը։"
Կառուցել հրաշքներ,"Երբ մենք կառուցում ենք հրաշքներ,
Մենք հստակ տեսնում ենք, որ դրանք ոչ թե պատահական են,
Այդ հրաշքները չեն գալիս հենց այնպես,
Այդ մի քայլ է դեպի մեզ հասանելի անիմաստ։
Բայց մենք դրանք պիտի կառուցենք մեր աշխատելուց,
Քայլելով գիշերով՝ աստղերով լուսավորված,
Մտքով սուզվելով մեր դժվարություններից,
Դրանք կարող ենք պատրաստել միայն ներսում։"
Խաղաղություն սրտում,"Խաղաղությունն է, որը մենք բոլորիս փնտրում ենք,
Նա գտնվում է մեր սրտերում՝ փակված ու լռելյայն,
Մենք պետք է գտնենք այն, որ մեզ համար է բացված,
Եվ երբ այն գտնենք՝ գիտակցենք, թե ինչ մեծություն կա։
Խաղաղությունը մեզ մխիթարում է,
Եվ մենք ապրում ենք նրա շողերով,
Երբ դուրս է գալիս սրտից՝ լուսավորում է մեզ,
Ու մենք դրա հետ քայլում ենք հավերժ։"
Լուսնի մառախուղը,
Լուսնի մառախուղը,"Լուսինը ծածկվում է մառախուղով,
Որպես մի գաղտնիք, որը մեզ անհայտ է,
Բայց մենք գիտենք՝ նա մնում է նույնը,
Քանի դեռ մեզ չի լքում։
Նա հիշեցնում է մեզ՝ որ ամենը պետք է վերանա,
Բայց ոչ թե ամբողջովին, այլ միայն մեկ ձևով՝
Նա մեկ ուրիշ կերպ շարունակվում է,
Նույնքան մառախուղի մեջ։"
Բախում,"Որպես երբեմն էլ երբ մենք բախվում ենք պատերին,
Բայց հետո այն դարձնում է նոր ուժ՝ մեզ համար,
Որպես խոսքեր, որոնք արտասանում են ցավի մասին,
Բայց նրանք դառնում են ոսկի մեր սրտերում։
Երբ մենք բախվում ենք, մենք սկսում ենք հասկանալ,
Ինչպես ապրել առանց միտք ու սրտի կտրված,
Բայց երբ հետ ենք գնում՝ մի մեծ հնարավորություն կա,
Որպես կոտրված կոթի ամեն նոր ճյուղը։"
Բարձրանալ,"Մենք բոլորս բարձունքներ ենք ձգտում,
Մենք բարձրանում ենք ամեն օր՝ առանց դադարելու,
Բայց երբ հասնում ենք այդ տեղը,
Մենք հասկանում ենք՝ իսկապես այնտեղ չէ վախը,
Այստեղ է նոր հայացքը՝ առաջ՝ դեպի կատարյալ կյանք,
Բարձրանալ նշանակում է առաջին հերթին հասկանալ,
Որ մեր ճանապարհը մենք ենք ընտրում,
Բայց երբ պատրաստվում ենք՝ հասկանում ենք կփոխվի աշխարհը։"
Արևի ճառագայթները,"Արևը խփում է մեր դեմքին,
Թաքցնելով իր լույսը փրփուրի մեջ,
Եվ սիրտը բացվում է բաց երկնքում,
Որպես արևի առաջին ճառագայթ։
Մենք գիտենք, որ դանդաղ ու հավասար,
Կորցնում ենք բոլոր մութ կողմերը,
Եվ երբեմն պատրանքներ են ծագում,
Բայց արևի լույսը միշտ մնում է մեզ հետ։"
Խանդի ծուղակը,
Խանդի ծուղակը,"Խանդը գալիս է ներսից՝
Հարստացված սրտի հրդեհով,
Դու չես տեսնում այն ամբողջական,
Բայց զգում ես այն խորքում։
Խանդը քանդում է սերն ու հարգանքը,
Նրա հրեշտակը դառնում է սև,
Բայց երբեմն նույն խանդը դառնում է ուսուցիչ,
Որ մեզ ցույց է տալիս մոլորությունները։"
Հիշողության մութը,"Հիշողությունները մթագնում են մեր ուղին,
Եվ երբեմն մենք չենք հիշում, թե որտեղից ենք,
Բայց մի բան հաստատ է՝ մենք եղել ենք այնտեղ,
Դա մեր սիրտը գիտի՝ նույնիսկ երբ մենք մոռանում ենք։
Հիշողություններն են կազմել մեր անցյալը,
Նրանք տանում են մեզ դեպի ապագան,
Չնայած երբեմն նրանք թաքցնում են մեզ,
Բայց մենք պետք է ընդունենք դրանք՝ որպես մեզ կառուցող։"
Հանգիստ ջրի մեջ,"Սիրտը, ինչպես հանդարտ ջուրը, չի խառնվում,
Եվ միայն ամենակարևորը մնում է անշարժ,
Կյանքը գալիս է, հետո վերադառնում,
Նման է ալիքների խաղին։
Այդ խաղաղությունը մեզ ստիպում է ապրել,
Չնայած ամեն ինչ մի օր կհեռանա,
Մենք գիտենք, որ նրա հետ կհասնենք,
Եվ կրկին կվերադառնանք այնտեղ՝ լուռ ու հանգիստ։"
Անհետացման սենյակը,"Կյանքը անցնում է, բայց ոչ միշտ հեշտությամբ,
Նախորդի հետ թողնում ենք այն սենյակը,
Ու երբեմն ուզում ենք մոռանալ,
Բայց հիշողությունները խլում են մեզ,
Սրանք մեր ամենածանր պահերն են,
Եվ մենք կանգնում ենք անհետացման սենյակում,
Հոգու լուռ զգացողությամբ տառապելով,
Բայց դա մեզ դարձրեց ավելի ուժեղ։"
Սեր և ցավ,"Սերը հաճախ մի զույգ լինում է ցավի հետ,
Մենք չենք կարող բաժանել նրանց՝ մեկից մյուսը,
Սերը հնչում է, բայց ամեն անգամ մի նոր ցավ է,
Բայց ցավը սովորեն նաև ուժ է տալիս։
Երբ սերը գալիս է, ցավն անհետանում է,
Նրանք խառնվում են՝ դարձնելով մեր կյանքը ամբողջական,
Եվ երբ սիրտը քո ցավով դադարում է բաբախել,
Սերը նորից վերադառնում է՝ առանց ընդմիջման։"
Որոշում կայացնել,"Որպես երբեմն կանգնում ենք երկու ճանապարհին,
Նախընտրում ենք մի ճանապարհ՝ առանց ուղի,
Չգիտենք, թե որտեղ է նա տանում,
Բայց մենք վստահ ենք՝ դա ճիշտ որոշում է։
Որպես երբեմն մեր ձեռքը բռնում է մեր սրտի հետ,
Մենք չենք վախենում՝ գտնելով փախուստի ճանապարհ,
Եվ չնայած որոշումները կաշկանդում են մեզ,
Նրանք նաև տալիս են ուժեր՝ դիմանալու։"
Վախի անվերջությունը,"Վախը մեզ հետ է գալիս իբրև երանգ,
Նա փակում է մեր աչքերը մթության մեջ,
Մենք չենք կարող տեսնել դրական կողմը,
Բայց մեզ համար դժվար է դիմանալ։
Վախը միշտ մեզ զգում է՝ ինչպես սառը քամի,
Նա գալիս է երբեմն այն պահերին,
Երբ մենք միայնակ ենք ու հուսահատ,
Բայց նա մեզ ցույց է տալիս, թե որտեղից պետք է առաջ շարժվել։"
Գունավոր նկարներ,"Գունավոր նկարները նկարվում են մեր սրտում,
Եվ նրանք ապրում են մեր ամեն քայլից,
Որպես պատմություններ, որ ասում են ականջներին,
Նրանք մեզ տանում են անհայտի աշխարհը։
Երբ մենք նայում ենք դրանց, տեսնում ենք արտացոլանքը,
Եվ դրանք բացում են մեզ ավելի խորը տեսլական,
Կյանքի գույներն են նրանց ծաղկում,
Եվ մենք ապրում ենք իրենց մեջ՝ անկախ ժամանակից։"
"Իմ սիրտը, իմ աշխարհը","Իմ սիրտը՝ իմ աշխարհն է,
Այստեղ մի պատեր չեն կանգնեցնում ինձ,
Նայիր, այստեղ ես ես եմ՝ միայն ես,
Եվ աշխարհը ստեղծվում է իմ ներսում։
Մեր քայլերը թողնում են պատմություններ,
Եվ սիրտը մեզ չի դավաճանում,
Մենք գնում ենք այնպես, ինչպես մեր սիրտը մեզ ասի,
Հեշտ չի, բայց այն միշտ դառնում է մեր ճանապարհը։"
Դավաճանությունը,"Դավաճանությունը սուր ցավ է,
Այդ ցավը մնում է սրտում՝ մշտապես,
Չնայած կասկածներին, նրանք դառնում են կարծիքներ,
Դավաճանությունները՝ սուտ, որ առանց դադարելու։
Մենք վերապրում ենք այդ ճակատագրով,
Եվ երբեմն գիտակցում ենք, թե ինչ սխալներ ենք արել,
Դավաճանությունը մեզ դարձնում է ավելի ուժեղ,
Բայց մոռանալը՝ դարձնում է մեզ անկարող։"
Թաքցված ապրումները,"Երբ մենք թաքցնում ենք մեր ամենախոր ապրումները,
Նրանք դառնում են այն ուժերը, որոնք մեզ կերած են,
Ամեն քայլից հետո մենք քիչ-քիչ մոռանում ենք,
Բայց ներսում դրանք միշտ գոյություն ունեն։
Երբ դրանք դուրս են գալիս՝ մենք չենք պատրաստվում,
Բայց այն պահին ամեն ինչ բացվում է,
Եվ մենք կանգնում ենք ամբողջապես անշարժ,
Եվ նորից ապրում ենք մեր խեղված աշխարհում։"
Խորամանկությունը,"Խորամանկությունը երբեմն կախարդական է լինում,
Նա շրջապատում է մեզ՝ առանց նշաններ թողնելու,
Մենք չենք կարող հասկանալ՝ երբ կամ ինչ տեղի կունենա,
Բայց այն տալիս է մեկ հարց՝ ի՞նչ ենք մենք ուզում։
Խորամանկությունը ծառայում է մեզ հինգ տարբեր ձևերով,
Եվ երբեմն մենք կարծում ենք, որ այն մեզ միտումնավոր մոլորեցնում է,
Բայց իսկապես այն լուռ քաջություն է,
Որ հետագայում կվերածվի հաջողության։"
Երազների աշխարհը,"Երազներն են այն, որ մենք պահում ենք մեր մեջ,
Նրանք մեզ տանում են դեպի այն ամենը, ինչ մենք չենք հասնում,
Դրանք պարունակում են մեր իսկական ցանկությունները,
Եվ նրանք չեն թողնում մեզ նույնիսկ փակ աչքերով։
Երազներն ապրում են մեր ուղիներում,
Մենք ընկնում ենք նրանց մեջ՝ մոռանալով ցավը,
Բայց նրանց դուրս գալը դժվար է,
Որպես երբեմն մեր զգացմունքների իրականությունը։"
Հառաչները,"Հառաչները միշտ հուզում են մեր սրտերը,
Նրանք ցեխի նման սահում են մեր կյանքի միջով,
Մենք լսում ենք դրանք՝ առանց հասկանալու,
Բայց այն շարունակում է մեզ կորզել ներսից։
Երբեմն հառաչը դառնում է ճիչ,
Եվ երբեմն դառնում է անհայտ բարուր,
Բայց այն մեկ բան է ասել՝ մենք ապրում ենք,
Եվ մեր սիրտը խառնվում է այդ հառաչներին։"
Քայլերը,"Քայլերս ծանր են, բայց չեն դադարում,
Ես գնում եմ՝ առանց հարցնելու,
Սրտիս նետած ծանրությունը մեծանում է,
Բայց ես նորից կանգնում եմ՝ ներքին քաջությամբ։
Յուրաքանչյուր քայլ ինձ մոտեցնում է,
Բայց ոչ միշտ իմանում եմ՝ որտեղ եմ գնում,
Բայց ես գիտեմ՝ երբեք չեմ կանգնում,
Քայլերս ինձ առաջնորդում են դեպի ճիշտ տեղ։"
Տիեզերքի արտացոլումը,"Տիեզերքը իր գաղտնիքները դրված է մեր աչքերում,
Մենք տեսնում ենք այն, ինչ մեր սիրտը լսում է,
Եվ այդ մասին խոսում ենք՝ առանց բառերի,
Բայց զգում ենք, թե ինչպես ենք մենք միանում նրան։
Երբ մի կետի վրա կանգնում ենք,
Անցնում ենք բոլոր սահմանները,
Տիեզերքի ամեն բան մենք ներսում ենք,
Բայց միայն գիտենք՝ երբ դա բացվում է։"
Մայրիկի սիրով,"Մայրիկի սերը՝ անտեսանելի ուժ է,
Նա դնում է այն մեր սրտում՝ գաղտնի ու ուժեղ,
Երբ մենք ապրում ենք նրա հետ,
Մենք դարձնում ենք մեր աշխարհը լույս ու ջերմություն։
Մայրիկի սիրով մենք դիմանում ենք դժվարություններին,
Նա միշտ մեզ հետ է՝ ինչպես երազ,
Եվ նրա շունչը դառնում է մեր հույսը,
Որպես մեկը, որը մեզ երբեք չի թողնի։"
Արևի հետ խաղը,"Արևը խաղում է մեր հետ,
Նա մեր դեմքին ցողում է ջերմություն,
Մենք գիտենք, որ նրա շողերն էներգիա են տալիս,
Բայց երբեմն նրա լույսը քանդում է մթությունը։
Մենք քայլում ենք նրա հետ,
Հնարավոր է, որ ճանապարհը դժվար է,
Բայց մենք հաստատ վստահ ենք,
Որ միշտ կլինենք այնտեղ, որտեղ արևն է։"
Մի ճամփորդություն,"Երբ մենք ճամփորդում ենք այս կյանքում,
Մենք անցնում ենք մեծ լեռներ ու անապատներ,
Բայց ամեն տեղ մենք ունենք մեր սիրտը՝ ուղղություն,
Մենք գնում ենք այնտեղ՝ որտեղ կա կյանքի պահը։
Մենք պետք է չկորցնենք մեր ճանապարհը,
Եվ անընդհատ հարցնենք՝ ինչ ենք մենք գտնելու,
Բայց ճամփորդությունը միայն շարժվում է,
Ու յուրաքանչյուր փախուստ դարձնում է մեզ ուժեղ։"
Վերջը և սկիզբը,"Վերջը մի ճանապարհի՝ նշանակում է սկիզբը նորի,
Երբ մի դուռ փակվում է, ուրիշը բացվում է,
Մենք չենք տեսնում առաջիկա ուղին,
Բայց մենք գիտենք՝ ամեն բան պետք է փոխվի։
Վերջը մի դաժան դաս է,
Ու այն սկսվում է, երբ մենք բացվում ենք,
Սկիզբը նոր խաղ է,
Որպես թռչուն, որը թռչում է դեպի նոր լույս։"
Սիրո հուր,"Սիրո հուրը այրում է մեր սիրտը,
Նա մի ուժ է, որը մեզ ստիպում է ապրել,
Եվ երբ դա դառնում է ավելի ուժեղ,
Մենք խեղդվում ենք այդ զգացողություններով։
Սիրո հուրը մեզ կտրում է իր գազերով,
Բայց երբ այն անցնում է, մենք դառնում ենք զառիվայր,
Նրա հետ մենք անցնում ենք բաց դարպասից,
Եվ հայտնվում ենք ամեն մի նոր աշխարհում։"
Տխրության դեղը,"Տխրությունը դեղ է, որը պետք է խմենք,
Դա թույլ է տալիս մեզ տեսնել աշխարհը տարբեր,
Բայց դա չի նշանակում, որ մենք պետք է մնանք դրա մեջ,
Պետք է կարդանք նրա գրությունները՝ հասկանալու համար։
Տխրությունը մեզ տալիս է հիշողություններ,
Բայց այն չի կարող պահել մեզ երկար,
Մենք մի օր դուրս ենք գալիս նրա լույսից,
Եվ անցնում ենք դեպի նորից՝ ծիծաղով։"
Ապրել այստեղ և հիմա,"Ապրել այստեղ և հիմա՝ դա մեր նպատակը է,
Անհրաժեշտ չէ մտածել ապագայի մասին,
Կյանքը գալիս է մեզ՝ ամեն պահի,
Եվ մենք ապավինում ենք սիրտը՝ մեզ հետ գնալու։
Մենք չենք կարող փոխել անցյալը,
Բայց կարող ենք սովորել նրանից,
Անհրաժեշտ չէ անհանգստանալ,
Հասցնենք մեր կյանքը այստեղ ու հիմա։"
Միասին քայլել,"Միասին քայլելը՝ դա ուժ է,
Երբ մեզ հետ են ամենասպասելի մարդիկ,
Մենք գնում ենք այնքան երկար ճանապարհ,
Որ երբեք չպետք է վախենանք բաց թողնել։
Միասին քայլել նշանակում է հետապնդել մեր երազները,
Մենք միասին ուժեղ ենք, երբ միասին ենք,
Եվ երբ այդ քայլերը մեզ են տանում բացի,
Նրանք անշուշտ դառնում են մեր սերը։"
Հույսը մթության մեջ,"Հույսը մթության մեջ՝ լույսի միակ նշան,
Նա մնում է մեզ հետ, երբ մի բան կորում է,
Մենք չենք տեսնում նրա ճառագայթները,
Բայց մենք զգում ենք՝ երբեմն էլ նրա ներկայությունը։
Հույսը բացում է մեր աչքերը,
Եվ մենք շարժվում ենք առանց վախի,
Նա մնում է մեզ հետ, երբ տագնապը գալիս է,
Եվ փոխում է մեր աշխարհը՝ դարձնելով այն նոր։"
Լսել բնության ձայնը,"Բնությունը խոսում է մեզ հետ՝
Դրա ձայնը գալիս է քամուց ու ջրից,
Նա մեզ ուղղում է քայլել դեպի կայունություն,
Եվ մենք լռում ենք՝ լսելու նրա խոսքերը։
Բնությունը չի գիտակցում մեզ,
Բայց նրա ձայնը շոշափում է մեր սիրտը,
Եվ մենք զգում ենք նրա մեջ ապրող կյանքի՝
Եվ այն ուժը, որը մեզ կուրս է տալիս։"
Ներողություն,"Ներողությունը մի բան է, որ չպետք է մոռանալ,
Նա մեր ներքին խաղաղությունն է դարձնում,
Երբ մենք սխալ ենք անում՝ մենք միայն ապրում ենք,
Եվ ներողությունն այն ճանապարհն է, որով մենք հեռանում ենք ցավից։
Ներողությունը միշտ դառնում է մեր լույսը,
Նա երբեմն գալիս է այն պահերին, երբ ամեն ինչ մթնում է,
Նա մեզ հետ է՝ միշտ ավելացնելով սեր,
Ու մենք ի վերջո բուժում ենք իր օգնությամբ։"
Մարդու ուժը,"Մարդու ուժը չի չափվում նրա մարմնի հզորությամբ,
Այն գալիս է նրա սրտից՝ խաղաղություն բերել,
Որպեսզի մենք ապրենք իրհոսիկ, երբեմն էլ ցավով,
Այդ ուժը միշտ մեզ դեպի առաջ տանում է։
Մարդու ուժը հենց այնտեղ է,
Երբ նա չի հրաժարվում և շարունակելու,
Նա դառնում է իրեն արժեք ունեցող,
Ու նրա ուժը դառնում է անհաղթ։"
Տաք մառախուղը,"Տաք մառախուղը ծածկում է մեզ՝
Եվ այն մեզ տանում է նրա մեջ,
Բայց մենք չենք կորում այնտեղ,
Մենք պարզապես տեսնում ենք աշխարհը նորովի։
Մառախուղը չէինք ընտրել,
Բայց այն միշտ մեզ հետ է,
Եվ մենք հասկանում ենք, որ մեր քայլերն այնտեղ պետք է լինեն,
Որպես մեր ապագայի մառախուղը՝ առաջ։"
"Դու էլ ես, մենք էլ","Դու էլ ես, մենք էլ ենք նման՝
Նման ենք իրար՝ բայց տարբեր կերպ,
Եվ երբ մեր աչքերը բացվում են՝
Մենք տեսնում ենք համակարծիք ու տարբեր։
Սիրում ենք, որպեսզի լինենք միասին,
Բայց երբեմն էլ թողնում ենք մեր եզրերը,
Մենք տեսնում ենք՝ միավորը մեկ չէ,
Բայց մենք դարձնում ենք այն ամբողջություն։"
Հույսի ճամփան,"Հույսը մեզ տանում է անհայտ դեպի,
Որպես անծայրածիր ճանապարհ,
Եվ երբ մենք գնում ենք նրա հետ,
Մենք գիտենք՝ դեռ չգիտենք՝ որտեղ ենք։
Հույսը մնում է մեր սրտում՝ որպես վառ երկինք,
Այն զվարթացնում է մութը՝ բացելով նոր դռներ,
Աշխարհը լի է անհայտներով,
Բայց մենք վստահ ենք՝ հույսը մեզ կուղեկցի։"
Սառույցի աշխարհը,"Սառույցը ցրտում է մեր ձեռքերն ու ոտքերը,
Բայց դրա մեջ կա մի գեղեցկություն,
Երբ մենք նայում ենք նրան՝ իբրև քարածուխ,
Նրա արտացոլանքը դարձնում է լույս։
Սառույցը մեզ չի թողնում կանգնել,
Նա մեզ ստիպում է շարժվել,
Եվ երբ մենք անցնում ենք նրա միջով,
Նրա մեջ գտնում ենք նոր կյանք՝ ջերմ։"
Դժվարության ճանապարհը,"Դժվարությունը գալիս է մեզ առանց հրամանի,
Այն թողնում է մեզ այդ ճանապարհի եզրին,
Մենք քայլում ենք նրա հետ՝ առանց վախենալու,
Որպես մեր պայքարն ու հաղթանակը։
Դժվարությունը միայն մի փորձություն է,
Բայց մենք համառ ենք, երբ չենք ընկնում,
Անհրաժեշտ չէ փախչել,
Այնտեղ է մեր ուժը՝ պայքարելու։"
Բառերի ներշնչանքը,"Բառերը հաճախ միայն սենյակի մեջ են,
Բայց երբ դրանք դուրս են գալիս, նրանք համարձակ են,
Նրանք մեզ համար խոսում են մեր սրտից,
Եվ դառնում են լույս՝ մեզ ուղղորդելու։
Բառերն ունեն մետաղյա ձայն,
Նրանք հնչում են որպես խորհրդանիշ,
Երբեմն ճիչ, երբեմն լուռ սիրտ,
Բայց դրանք մեզ տանում են ճիշտ տեղ՝ դեպի հաղթանակ։"
Խաղողի հյութը,"Խաղողի հյութը հնանում է սրտում,
Եվ երբ մենք խմում ենք այն, մենք զգում ենք այդ համը,
Նրա մեջ սփոփում է մեր հոգին,
Եվ մենք ապրում ենք իր գեղեցկության մեջ։
Խաղողի հյութը մթագնում է մեր մտքերը,
Բայց այն մեզ փոխանցում է խաղաղություն,
Եվ այն պահերը, երբ մենք զգում ենք այն,
Դառնում են հիշողություններ՝ անմոռանալի։"
Դեպի նոր հորիզոններ,"Մենք շարժվում ենք դեպի նոր հորիզոններ,
Եվ այդ ուղիներն անծայրածիր են,
Նրանք մեզ մոտեցնում են աշխարհին,
Եվ մենք չունենք բացատրություն, բայց մենք գիտենք։
Նոր հորիզոնները մեզ տանում են անհայտ,
Մենք միշտ գնում ենք դրանք հետևելով,
Եվ նրանք մեզ են նվիրում մի մեծ գաղտնիք,
Բայց միայն մենք պետք է բացահայտենք։"
Սիրտը` որպես երաժշտություն,"Սիրտը մեր մեջ նվագում է երաժշտություն,
Նրա ռիթմը մեզ տանում է դեպի զարթոնք,
Երբ մենք լսում ենք նրա հնչյունները,
Մենք զգում ենք կյանքի ողջ դինամիկան։
Սիրտը միայն չի դադարում,
Նա երբեք չի մոռանում իր աշխատանքը,
Եվ երաժշտությունը դառնում է մեր ուղին,
Որպես սիրտը ապրելու ու սիրելու արվեստ։"
Իմ անկյունը,"Իմ անկյունը լուռ ու խաղաղ է,
Այնտեղ ես գտնում եմ խաղաղություն,
Որպես կանոն, երբ ես մտնում եմ այնտեղ,
Բոլոր հարցերն ու մտավախությունները դադարում են։
Իմ անկյունը միայն իմն է,
Այնտեղ ես միանում եմ ամեն ինչին,
Որպես իմ անկյունը՝ իսկապես ազատ,
Եվ երբեմն մնում եմ այնտեղ՝ ժամանակավորապես։"
Խավարի ճանապարհը,"Խավարի ճանապարհը լի է մութ,
Բայց մենք այն հաղթահարելու ենք,
Երբ մենք չենք վախենում՝ դուրս գալու այն,
Ամեն թայֆ կամ բութ քայլ մեզ ավելի մոտեցնում է։
Խավարը հաճախ լինում է որպես ուղի,
Այն չի նշում մեզ, որ կանգնենք,
Բայց մենք գիտենք՝ մենք տեսնում ենք մի լույս,
Եվ մենք վստահ ենք՝ հասնելու ենք այնտեղ։"
Մութի մեջ լույսը,"Մութի մեջ մենք գտնում ենք լույս,
Այն գալիս է այնտեղ՝ որտեղ մենք կորել էինք,
Այդ լույսը ցույց է տալիս, թե որտեղ է ճանապարհը,
Եվ մենք շարժվում ենք նրա հետևից՝ անվերջ։
Մութը չի կարող փակել մեզ,
Այն միայն մեզ մոտեցնում է լույսին,
Որպես նրա հակադրությունը,
Բայց հենց դա էլ դարձնում է նրան արժեքավոր։"
Բարձունքներ ու խորքեր,"Մենք քայլում ենք դեպի բարձունքներ,
Բայց մեր հույսը գտնվում է ներքևում,
Երբեմն մենք պետք է իջնենք,
Որպես մեր արմատները նորից գտնելու ճանապարհ։
Բարձունքներն են հսկայական ու հեռու,
Բայց մեր ներքին ուժը դառնում է մեր զենքը,
Մենք չենք վախենում՝ իջնելով խորք,
Որպես նոր ուժ՝ վերադառնալու։"
Տերևների շշուկը,"Տերևները շշուկ են տալիս ամռանը,
Նրանք խոսում են մեզ հետ՝ աննշան,
Հնչյուններն իրենց մեջ պահում են կենսականություն,
Բայց նրանց մեջ կա մի մեծ էմոցիա։
Տերևները մեզ հիշեցնում են անցյալը,
Երբ մենք քայլում էինք նրանց մեջ,
Մենք լսում ենք նրանց խորհուրդը,
Որպես իրադարձություն՝ մեր հույսերի հետ։"
Սրտի կշիռը,"Սրտի կշիռը ծանր է երբեմն,
Այն տանում է մեզ դեպի անծայրածիր,
Բայց մենք պետք է իմանանք՝ այն հեշտ է վերցնել,
Երբ մեր սիրտը հաղթում է մեզ՝ մնալու։
Սրտի կշիռը երբեք չի թեթևանում,
Նա դարձնում է մեր բոլոր քայլերը նշանակալի,
Բայց այդ ծանրությունը թույլ է տալիս մեզ բացահայտել,
Որպես մեր ճանապարհի վերջնական մետաղը։"
Անհավասար սահմանի միջև,"Մենք ապրում ենք անհավասար սահմանի միջև,
Որպես երկու կողմերի պայքար,
Մենք քայլում ենք նրա միջով՝ անվերջ,
Անհրաժեշտ է հասկանալ, թե որտեղից ենք։
Մենք չենք տեսնում մեր սահմանները,
Բայց դրանք մեզ տանում են միշտ՝ վերև,
Եվ նրանց մեջ մենք գտնում ենք,
Հավասարություն, որտեղ սրտերը գտնում են խաղաղություն։"
Թռչունները վերադառնում են,"Թռչունները վերադարձնում են մեզ դեպի տուն,
Նրանք գալիս են ամեն տարի՝ անխափան,
Եվ մենք տեսնում ենք նրանց բաց երկնքում,
Որպես ազատություն՝ մեզ հետ խաղալով։
Թռչունները նորից բացահայտում են մեր դռները,
Նրանք բացում են նոր հավանականություններ,
Որպես բնության հնչյուն՝ հավերժ,
Եվ մենք նրանց հետևում ենք՝ դեպի նոր աշխարհ։"
Տերևների պարը,"Տերևները պարում են քամու մեջ,
Այդ պարում է աշխարհի լուռ արձագանքը,
Երբ գալիս է աշուն՝ նրանք դառնում են ոսկե,
Իսկ քամին տարում է նրանց դեպի նոր պատմություններ։
Տերևները բացահայտում են աշխարհի իսկական գաղտնիքները,
Հենց այն պահին, երբ նրանք թափվում են գետնին,
Աշնան եկամտը նրանց ուժն է՝
Իմաստն ու գեղեցկությունը կյանքի։"
Ուրիշ աշխարհ,"Մենք այստեղ ենք, բայց գիտենք՝ կան ուրիշ աշխարհներ,
Նրանք բացվում են մեզ մթության մեջ,
Եվ մենք նայում ենք այդ աշխարհներին՝ լուռ,
Այնտեղ մենք գտնում ենք խաղաղություն և մոռացում։
Ուրիշ աշխարհներում մենք անցնում ենք անվերջ,
Անցնում ենք իրենց հետ՝ մեր հույսերով,
Երբեմն հայտնվում ենք այնտեղ՝ շնչելով նոր կյանք,
Նրանց մոտ մենք չենք ընկնում՝ նրանց հետ մենք ենք։"
Արեգակի ճանապարհը,"Արեգակն իր լույսը տարածում է դեպի երկինք,
Նրա շողերը գալիս են բաց դարպասներից,
Եվ մենք գնում ենք նրա հետ՝ միավորելով մեր կյանքը,
Բառերն ու կասկածները չկան այնտեղ։
Արեգակի ճանապարհը մեզ մղում է առաջ,
Նա մեզ տանում է դեպի նոր սահմաններ,
Եվ մենք բացում ենք մեր աչքերը՝ տեսնելու դրա լույսը,
Որպես մեր ճանապարհի չմոռացված սկիզբ։"
Լույսի ու մթության երկխոսությունը,"Լույսը խոսում է մեզ հետ՝ լուռ ու հանգիստ,
Այն գալիս է մթության մեջ,
Նա մեզ հիշեցնում է, որ չպետք է վախենանք,
Հավատանք, որ մթությունը չի տիրապետի։
Լույսը միշտ հաղթում է,
Անցնում է մթության բոլոր խոչընդոտները,
Եվ մենք գիտենք՝ լույսը բացում է նոր դռներ,
Հետևեք նրան, և աշխարհը չի լինի մութ։"
Սրտի մելամաղձություն,"Սրտի մելամաղձությունը մնում է անխուսափելի,
Երբ անցնում ենք խավարի միջով,
Բայց պետք է հասկանալ՝ այդ մելամաղձությունը ապրում է մեզ հետ,
Դարձնում է մեզ ուժեղ, երբ թուլանում ենք։
Սրտի մելամաղձությունը զգացմունքների ողողում է,
Եվ երբ նրա հետ առաջ ենք գնում,
Մենք չենք վախենում՝ դեպի նորություն,
Սրտի մելամաղձությունը մեզ դարձնում է շատ ավելի բարի։"
Սիրո մեջ խավար,"Սիրո մեջ կա մի տեղ, որտեղ խավար է,
Բայց այդ խավարը լցնում է ամեն բեկոր՝ նոր լույսով,
Դա թույլ է տալիս սերերին ներել՝ մոռանալ,
Եվ փոխադարձական վշտերը դառնում են ուժ։
Սիրո մեջ խավարում է նաև գիշեր,
Բայց գիշերվա մթության մեջ մենք գտնում ենք լույս,
Նույնը կա նաև մեր սրտում՝ բեկորներով,
Եվ այդ սիրտը միշտ բաց է ապրելու համար։"
Կյանքի հախուռն բեկորներ,"Կյանքը գալիս է մեզ՝ պոկելով բեկորներ,
Մենք քայլում ենք՝ հավաքելով դրանք մեկ առ մեկ,
Բայց ոչինչ չպետք է մեզ կանգնեցնի,
Մենք հաղթահարենք բեկորների մեջ խոչընդոտները։
Կյանքի կոտրված բեկորները մեզ ուժեղացնում են,
Երբ մենք համբերում ենք դրանք հաշտությամբ,
Եվ մեր սրտում նրանք կդառնան մեր հիշողությունները,
Նրանք կմնան՝ որպես մեր աճի սկիզբ։"
Մեռած ժամանակի ճերմակ պահերը,"Մեռած ժամանակի ճերմակ պահերը մեզ հետ են,
Երբ անցյալը դառնում է միայն հիշողություն,
Բայց նրանք դառնում են կյանքի կարևորագույն մաս,
Ինչպես քամին՝ մեզ տանում են դեպի նոր աշխարհներ։
Մեռած ժամանակի լուսարձակները լուսավորում են մեր ուղին,
Եվ մենք չենք մոռանում՝ թե ինչպես ենք մենք ապրում,
Այդ պահերը բացվում են մեզ նոր հարցերով,
Եվ միշտ մեր մոտ կմնան՝ որպես հավերժության նշան։"
Մռայլ գարուն,"Գարունը բացվում է, բայց նրա հետ գալիս է մռայլություն,
Դրա մեջ կա մի անհայտ մթություն,
Նա չի թողնում մեզ ներս մտնել,
Բայց մենք վստահում ենք՝ կգտնենք իր լույսը։
Գարունը ժամանակ է, երբ ամեն բան ծաղկում է,
Եվ մենք գտնում ենք նոր կյանքի հավատը,
Մռայլ գարունը չի տանում մեզ,
Այն մեզ համար դառնում է ապրելու աղբյուր։"
Խավարի ծաղիկները,"Խավարի ծաղիկները չեն վախենում բացվել,
Նրանք դառնում են ուժի խորհրդանիշ,
Եվ երբ մութը գալիս է՝ նրանք բացում են իրենց պատուհանները,
Բառերով անպատասխան՝ մենք գնում ենք դեպի նոր խավար։
Խավարի ծաղիկները բացում են մեր ներսում գեղեցկություն,
Նրանք չեն մնում միայն սենյակում՝ սպասելով,
Երբ մենք նրանց հետ առաջ ենք գնում,
Դրանք դարձնում են մեզ ուժեղ՝ դեպի լույս։"
Սրտի ժպիտը,"Սրտի ժպիտը գալիս է մեր աչքերին,
Դա այն պահն է, երբ մենք տեսնում ենք ճշմարտությունը,
Սրտի ժպիտը երբեք չի արտացոլվում միայն արտաքինից,
Նա ներքին լույս է՝ որը մեզ տանում է նոր ուղի։
Սրտի ժպիտը պատմում է մեզ կյանքի մասին,
Այն չի համընկնում ցանկացած բառի հետ,
Բայց երբ մենք տեսնում ենք այս ժպիտը՝
Մենք հասկանում ենք, որ աշխարհը բարի է։"
Անծանոթ ժամանակի ուղիները,"Անծանոթ ժամանակը գալիս է մեզ՝
Մենք քայլում ենք նրա հետ՝ առանց հասցնելու հասկանալ,
Անծանոթ ժամանակը միշտ ունի իր գաղտնիքները,
Եվ երբ մենք գնում ենք դրա հետ, մենք բացահայտում ենք նոր աշխարհներ։
Անծանոթ ժամանակը մեզ չի թողնում կանգնել,
Նա մեզ մղում է դեպի հավերժություն,
Եվ մեզ սովորեցնում է, որ ամեն ինչ անցողիկ է,
Բայց միայն ճշմարտությունը մնում է մեզ մոտ։"
Դեպի երկինք,"Մենք գնում ենք դեպի երկինք՝ ձգտելով,
Ալիքները և արծաթե ամպերը մեզ հետևում են,
Եվ մեր ուղին դառնում է անվերջ,
Մտնում ենք դեպի նոր աշխարհ՝ բացելով մեզ։
Դեպի երկինք մեզ տանում է մեր երազը,
Մենք տեսնում ենք աստղերը՝ մեր մեջ,
Դեպի երկինք մենք գնում ենք միաժամանակ,
Եվ մենք բացում ենք մեր աչքերը՝ տեսնելու կյանքը։"
Բոլոր գույների մեջ,"Մենք գտնում ենք մեզ՝ բոլոր գույների մեջ,
Նրանք մեզ բացում են դեպի նոր զգացմունքներ,
Բոլոր գույները մեզ առաջնորդում են դեպի նոր աշխարհներ,
Ու մենք նրանց հետ գտնում ենք մեր երջանկությունը։
Բոլոր գույների մեջ մենք ճանաչում ենք մեր ինքնությունը,
Դրանք են մեր կյանքը, մեր ճանապարհը,
Մենք տեսնում ենք բոլոր գույները՝ որպես մի համալիրվածություն,
Այդ գույներն են դարձնում մեզ մեր իսկական հոգով։"
Լուսավոր դռներ,"Լուսավոր դռները միշտ բաց են մեզ համար,
Երբ մութը գալիս է՝ մենք նրանց հետևում ենք,
Եվ այդ դռները բացվում են դեպի մի նոր կյանք,
Կյանք, որտեղ մենք ազատ ենք՝ ինչպես օդը։
Լուսավոր դռները մեզ չեն խանգարում,
Նրանք միշտ մեզ դավաճանում են՝ մեր դիվանագիտական ճանապարհի մեջ,
Եվ նրանց մոտ մենք բացահայտում ենք մեր երազները,
Դուռը բացվում է՝ մեզ տանում դեպի իրականություն։"
Հազարամյակների երգը,"Հազարամյակների երգը ճառագում է սրտում,
Իր ձայնը հեռու է, բայց հնչում է մեզ մոտ,
Սա աստղերի պես էլ չի բարի,
Բայց դրա մեջ կա մի կրակ՝ ջերմող։
Մենք լսում ենք այդ երգը յուրաքանչյուր տեղում,
Նա մեզ տանում է դեպի անհայտ տիրույթներ,
Բայց մեր սիրտը գիտի, որ դա ճշմարիտ է,
Եվ մենք մեր քայլերը կրկնում ենք սազած։"
Լուսնի լույսը,"Լուսինը լուռ ծաղկում է մութ երկնքում,
Նրա լույսը լցնում է սիրտը խաղաղությամբ,
Մենք նայում ենք այն՝ երազելով լուռ,
Իսկ նրա լույսը թափվում է երկնքից մեզ վրա։
Լուսնի լույսը մենակություն չի դարձնում,
Այն մեզ հիշեցնում է մեր խորության մասին,
Եվ մենք սկսում ենք հասկանալ՝ թե ինչպես,
Լուսնի լույսը մեզ տանում է դեպի նորություն։"
,
Ծաղկումը,"Ծաղկումը մի նոր կյանք է, որը բացվում է,
Մինչև հողի մեջ մեզ հետ մի նոր դռներ,
Այն պահը, երբ տերևները խառնվում են,
Ծաղկումն ու երանությունը միասին շարժվում են։
Ծաղկումը գալիս է, երբ մենք նայում ենք հեռուն,
Դրա հետ մենք տեսնում ենք մի նոր աշխարհ,
Որպես ապրելու մի անփոփոխ կանոն,
Եվ ծաղկումը մեզ առաջնորդում է դեպի հույս։"
Պատմությունները ծովի,"Ծովի մեջ պատում են պատմություններ,
Մուտք ու ելքեր՝ անընդհատ փոփոխվող,
Իմաստը ստանում է նրա ալիքները,
Երբ մենք լողում ենք, նրանք մեզ հետ գնում։
Ծովը բացում է մեզ դեպի անծանոթ աշխարհներ,
Այն տալիս է մեզ նոր սկսումներ,
Եվ մեզ դնում է այնտեղ, որտեղ մեր երազները,
Անհայտ շրջադարձերում բացահայտում են լույսը։"
Վերադարձը,"Վերադարձը մեզ տանում է դեպի տան դուռը,
Երբ բոլորը արդեն հեռացել են,
Վերադարձը չի լինում միայնակ,
Այն մեզ հիշեցնում է իր ճանապարհը։
Վերադարձը վերականգնում է ուժերը,
Նրա հետ մենք հայտնվում ենք նորից,
Եվ մեր կյանքը սկսում է ժպիտով,
Որպես հիշողություն, որ երբեք չի մոռացվում։"
Սպասումը,"Սպասումը սիրտը զարկում է դանդաղ,
Դրա մեջ կա երկարություն, բայց նաև շռայլություն,
Սպասումը մեզ դասում է իմաստը,
Երբ մենք կանգնած ենք՝ ոչ մի տեղ չգնալով։
Սպասումը մեզ չի թողնում հանձնվել,
Այն մեզ մղում է դեպի անծանոթ,
Եվ այսպես մենք գիտենք՝ յուրաքանչյուր օր,
Սպասումը կտանի մեզ նորից դեպի սիրո լույս։"
,
Հավերժական քարերը,"Կարոտները քարերի նման են,
Դրանք թաքցնում են մեր սրտում,
Եվ երբ մենք նայում ենք դրանց,
Մենք տեսնում ենք անցյալը՝ մի աշխարհ հեռու։
Հավերժական քարերը չեն ենթարկվում ժամանակին,
Նրանք դառնում են համբերություն ու ուժ,
Որպես մեր սրտերում՝ ոչինչ չի գնում,
Հիշողությունները քարի վրա՝ նույնը միշտ է։"
Արեգակի ճառագայթը,"Արեգակի ճառագայթը անցնում է երկինք,
Հավերժության շողերը գալիս են մեր կողմը,
Եվ մենք տեսնում ենք նրա մեջ էներգիա,
Նա մեզ տանում է դեպի նոր ճանապարհներ։
Արեգակի ճառագայթը չի դադարում,
Նա միշտ մեզ հետ է՝ երբեք չկորչելով,
Իսկ մենք նորից բացում ենք մեր աչքերը,
Եվ նրա լույսով առաջ ենք գնում։"
Դեպի արևմուտք,"Դեպի արևմուտք մենք գնում ենք սև նավով,
Անձրևը մեզ չէ խանգարում՝ մենք շարժվում ենք,
Երբ մթությունը գալու է, մենք նորից քայլում ենք,
Դեպի արևմուտք՝ արեւի հետ։
Մենք տեսնում ենք առավոտի լուսաբացը,
Եվ իհարկե գիտենք՝ դրա ճանապարհը դժվար չէ,
Բայց մենք տանում ենք մեզ հետ այդ ամենը,
Եվ գնում ենք դեպի բաց դռներ։"
Արևածագը,"Արևածագը գալիս է մեր մեջ՝ նոր հույս,
Իր լույսը բացում է մեր աչքերը,
Մենք գիտենք՝ մեր ճանապարհը մնում է այնտեղ,
Դրա մեջ կա մի տարափ՝ երկնքից իջած։
Արևածագը միշտ նոր սկիզբ է,
Երբ մթությունը խառնվում է դեպի լույս,
Նրա հետ մենք գտնում ենք մեր տեղը,
Եվ նոր առավոտը բացվում է մեզ՝ որպես պահ։"
Անձրևի քնակը,"Անձրևի քնակը հնչում է սիրով,
Այդ թվում էլ նրա տակապալման շշուկները,
Եվ մենք իջնում ենք՝ ականջ դնելով նրան,
Նրա ձայնը դառնում է խաղաղություն։
Անձրևը գալիս է նորմալ,
Մեկ անգամ էլ միշտ հնչում է մեղմ՝ լռելեանգ,
Եվ նրա մեջ մենք գտնում ենք սիրո կերտած,
Որպես մեր սրտում ստվերների լույս։"
Մութ ու լույսի պայքարը,"Մութը գալիս է, բայց չի հաղթում,
Լույսը նրա դեմ միշտ հնչում է,
Որպես պայքար, երբեմն հաղթելով,
Միշտ մեզ հետ՝ դեռևս հաստատուն է։
Մութը մեզ ստիպում է հասկանալ,
Որպես լույսի հաղթանակ՝ բարձրանում է,
Անհավասարությունները չեն կարող մեզ կանգնեցնել,
Լույսը մշտապես մենք ենք։"
Զրուցում հայացքները,
Զրուցում հայացքները,"Զրուցում հայացքները լուռ,
Նրանք չեն պահանջում բառեր՝ հասկանալու համար,
Երբ նայում ենք միմյանց՝ սիրով ու վստահությամբ,
Նրանք խոսում են ոչինչի փոխարեն՝ պարզ։
Հայտնագործություն չէ, որ աշխարհը լսի,
Համակերպված լինելով մեր սրտերի հետ,
Երբ մենք նրանց հետ լսում ենք մեր հույզերը,
Այդպես են պտտվում կոկիկ հայացքները։"
Կենդանի ջուրը,"Կենդանի ջուրը չի դադարում,
Հոսում է անդադար՝ իր ճանապարհը փնտրելով,
Եվ մենք այն հետևում ենք՝ քայլելով,
Որպես նա մեզ տանում է նոր տեսություններ։
Կենդանի ջուրը կյանքի տենդ է,
Նրա տարփողունությունն առաջ է տանում մեզ,
Բայց ի վերջո՝ վայելում ենք նրա գեղեցկությունը,
Որպես ջուրը մեզ հղվում է դեպի բնություն։"
Հայրենիքիս պատմություն,"Հայրենիքիս պատմություն հին,
Այդ պահերին խորանում են արմատները,
Մենք քայլում ենք պատմական ճանապարհով՝ համբերությամբ,
Այնտեղ ծաղկում է ազատությունը՝ մեզ հետ։
Հայրենիքիս պատմությունն անսահման է,
Թեև նա մնացել է անցյալում,
Բայց նրա բազում հարցերը կան,
Դրանք մեզ մոտ մնացել են՝ որպես իրադարձություններ։"
Գիշերվա համբույրը,"Գիշերը գալիս է՝ նոր ծաղիկներ բերելով,
Նա համբուրում է մեր հոգին՝ լուռ ու մեղմ,
Երբ լույսը disappears, ստվերը ստանում է իր ոգին,
Եվ մենք մնում ենք միայնակ՝ դեռևս ժպիտներով։
Գիշերվա համբույրը տանում է մեզ հեռուն,
Այդ մթության մեջ մենք գտնում ենք մեր սիրտը,
Որպես նրա լույսը խավարում,
Միշտ բացում ենք մեր աչքերը՝ նրա համար։"
Խոսքերի հետքը,"Խոսքերը թողնում են հետքեր մեզ մեջ,
Սրանք բառեր են՝ սիրտ ու հոգի,
Մինչ դրանք դառնում են մեր անցյալի նշան,
Ասում ենք խոսքեր՝ բաց թողնելով խորը խոնարհումներ։
Խոսքերի հետքը չի կարող մոռացվել,
Նրանք իհարկե չեն գնում՝ միշտ մնալով այստեղ,
Երբ մենք հիշում ենք յուրաքանչյուր բառը,
Մեր սիրո և ցավի հետքերով։"
Անհայտ ճանապարհներ,"Չկա մի ճանապարհ, որը անտեսանելի կլինի,
Մենք գնում ենք՝ բացելով մեր տեղը,
Իսկ երբ մթությունը գալիս է՝ նա չի կարող մեզ կանգնեցնել,
Մենք գտնում ենք լուսավոր միջանցքներ, որտեղ աշխարհը նորանում է։
Անհայտ ճանապարհները տանում են մեզ ճիշտ տեղում,
Նրանք բացում են մեր աչքերը՝ տեսնելու մեր երազը,
Եվ մենք չենք վախենում՝ գնում ենք առաջ,
Բացելով նոր դռներ, դեպի անհայտ ճանապարհ։"
,
Ծառերի լեզուն,"Ծառերը խոսում են՝ առանց բառերի,
Նրանց լեզուն դա մոմի լույսն է՝ ճառագայթող,
Եվ մենք լսում ենք նրանց՝ ամեն ինչ հասկանալու համար,
Նրանց ռիթմը դառնում է մեր հավատը։
Ծառերի լեզուն փոխվում է եղանակներով,
Բայց մենք լսում ենք նրանց խորքում,
Որպես նրանք հիշեցնում են՝ մենք ապրում ենք,
Վստահությամբ, ամենայն բարիությամբ ու հույսով։"
Մեղմ օդը,"Մեղմ օդը գալիս է՝ բացելով սրտերը,
Նրա հետ մենք զգում ենք ծաղիկների բույրը,
Նա մեզ տանում է դեպի լուռ պատմություններ,
Որտեղ մենք հանդիպում ենք մեր պատրանքներին։
Մեղմ օդը խառնվում է սիրո հետ,
Մենք նրա հետ քայլում ենք՝ առանց վախի,
Որպես նրա շունչը լցնում է մեզ,
Սիրո տարուբերումը դառնում է նոր իրականություն։"
Խավարի ալիքները,"Խավարը գալիս է՝ ծածկելով երկինքը,
Ալիքները բարձրանում են՝ ծածկելով ամպերը,
Բայց երբ դրանք խփում են ափին,
Մենք տեսնում ենք լույսը, որն ընկնում է տեղում։
Խավարի ալիքները մեզ տանում են դեպի նոր եզրեր,
Մենք չենք վախենում՝ նրանց հետ շարժվում,
Իրենց ներսում նրանք պահում են պատմությունները,
Որպես նրանց ուժը մեզ կոտրում է՝ նոր սկիզբ։"
Զվարթ խուլ լռությունը,"Անհանգիստ լռությունը գալիս է մեզ,
Նրա խորքում մենք հայտնաբերում ենք բարի լույս,
Բառերը չեն կարող ասել այն,
Դրա մեջ մենք գտնում ենք մեր հավատը։
Չնայած խուլ լռությանը, մենք չենք վախենում,
Այն մեզ չի թողնում, բայց մեզ մոտ է,
Եվ մենք անցնում ենք նրա միջով՝ առանց դադարի,
Կատաղած, բայց ի վերջո խաղաղ ու կոտրված։"
Տիեզերքը մեր մեջ,"Տիեզերքը մեզ մոտ է՝ աստղերով լցված,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք մեր տեղը,
Որպես տիեզերքը մեր մեջ փոխվում է,
Բայց այդ ներսում մենք չենք մնում միայնակ։
Տիեզերքը մեր հոգու մեջ է,
Եվ երբ մենք նայում ենք նրան,
Մենք տեսնում ենք մեր ներքին համախմբությունը,
Որպես աշխարհի աստղերը՝ մեր ապրածներ։"
Նոր դռներ,"Մենք բացում ենք նոր դռներ՝ առանց վախենալու,
Դրանց ետևում գալիս են նոր խոտեր,
Եվ մենք անցնում ենք՝ առանց կանգնելու,
Քայլելով դեպի անհայտ աշխարհի ճանապարհը։
Նոր դռները չեն փակվում՝ մենք մնում ենք տեղում,
Այդ դռների միջով մենք բացում ենք մեր սրտերը,
Եվ նոր ճանապարհները մեզ տանում են առաջ,
Որպես երազները մեզ դառնում են իրականություն։"
Սիրո ճանապարհը,"Սիրո ճանապարհը չի լինում ծածկված՝ միշտ բաց,
Նա դառնում է մեր կյանքի ընթացքը,
Որպես նոր սկիզբ՝ առանց վախի,
Մենք գնում ենք՝ ձեռք բերելով սիրո լույսը։
Սիրո ճանապարհը մեզ տանում է դեպի մեր սրտերը,
Մենք չենք խոչընդոտում՝ լինելով երջանիկ,
Սիրո ուղին միշտ մնում է լույս,
Եվ մեզ մոտ չի լինում խավարը։"
Երազանքների բացումը,"Երազանքները բացվում են, ինչպես ծաղիկներ,
Նրանց հետ գալիս են նոր օրեր,
Երբ մենք բացում ենք մեր աչքերը՝ տեսնելով ճանապարհը,
Այդ երազանքները դառնում են մեր ուղեցույցը։
Երազանքների բացումը գալիս է հետույքով,
Նրանք թռչում են մեզ հետ՝ մեզ տեղ է տալիս,
Եվ մենք գիտենք՝ երազները կդառնան իրականություն,
Երբ մենք բացում ենք մեր սրտերը՝ դեպի նոր սկիզբ։"
Անկախ ճանապարհը,"Անկախ ճանապարհը չի սպասում մեզ,
Նա գալիս է առանց նախազգուշացման,
Եվ մենք, վախենալով, սկսում ենք անցնել,
Բայց նա մեզ չի թողնում միայնակ։
Անկախ ճանապարհը մեզ տանում է դեպի մեր ապագան,
Նրա հետ քայլելով՝ մենք բացում ենք մեր նոր դռները,
Որպես այդ ճանապարհը մեզ դառնում է մեր պատմություն,
Եվ մենք գնում ենք՝ վստահությամբ ու ուժով։"
Քամու ձայնը,"Քամին մեզանից անցնում է՝ զարմանալով,
Նրա ձայնը փոխում է աշխարհը,
Երբ նա գնում է՝ ծածկելով մեր քայլերը,
Մենք բացում ենք մեր խոտերն ու սրտերը՝ լսելով նրան։
Քամու ձայնը մեզ տանում է անծանոթ տեղեր,
Նրա հետ գնում ենք՝ նոր ճանապարհներ փնտրելով,
Եվ նրա հետ մենք բացում ենք մեր աշխարհը,
Քամու ձայնը մեզ դառնում է լույս։"
Ժամանակի բերան,"Ժամանակը խոսում է մեզ հետ՝ լուռ ու անմահ,
Նրա բերանը բացվում է՝ մեզ հեռացնող,
Մենք չենք կարող կանգնեցնել նրա քայլերը,
Բայց մենք առաջ ենք գնում՝ խառնվելով ժամանակի հետ։
Ժամանակի բերանը բաց է՝ բայց մնում է լուռ,
Նրա հետ մենք անցնում ենք ու գիտենք՝
Չկա մեկը, ով կարող է փոխել նրան,
Բայց մեր պատմությունները նրա ներսում են։"
Գարնան արևը,"Գարնան արևը գալիս է՝ ամենակարող,
Նրա շողերը բացում են նոր կյանք,
Մենք տեսնում ենք նրա մեջ առատություն,
Եվ մեզ համար գալիս է նոր սկիզբ։
Գարնան արևը մեզ տանում է դեպի լույս,
Մենք քայլում ենք նրա հետ՝ առանց վախի,
Նրա միջով բացվում են մեր կյանքը,
Գարնան արևը դարձնում է մեզ ծաղիկներ։"
Դեպի հեռուն,"Դեպի հեռուն մենք գնում ենք առանց կանգնելու,
Նոր հորիզոնները մեզ դառնում են ուղեցույց,
Մենք քայլում ենք՝ իջնելով դեպի նոր աշխարհ,
Որպես հեռուները բացվում են մեր աչքերի մեջ։
Դեպի հեռուն մենք քայլում ենք լույսով,
Նրա հետ բացվում են մեր հույսերը,
Մենք գնում ենք՝ կանգնելուց առաջ,
Եվ գտնում ենք մեր հաջորդ քայլերը։"
Սրտի հնչյունները,"Նրանք միշտ մեզ հետ են՝ հենց երբ ենք լսում,
Սրտի հնչյունները լինում են մեզ համար լույս,
Բայց երբեմն դրանք ցնդում են՝ թողնելով սգո։
Սրտի հնչյունները սովորեցնում են մեզ ապրելու,
Եվ երբ մենք բացում ենք աչքերը՝ լսելով դրանք,
Մենք գիտենք, որ սիրտը չի կանգնում,
Նրա հնչյունները մեզ կոտրում են՝ նոր ուժեր։"
Քայլերը մթության մեջ,"Քայլերն անցնում են մթության մեջ,
Ուզում են տեսնել լույսի կետը,
Բայց մութը չի կարող մեզ կանգնեցնել,
Մենք առաջ ենք գնում՝ մեր սրտերի ուժով։
Քայլերը մթության մեջ մեր ճանապարհն են,
Նրանք մեզ տանում են դեպի նոր սկիզբ,
Որպես շողեր, որոնք ծագում են աստղերից,
Նրանք բացում են մեզ հույսի դռները։"
Տիեզերքի համբույրը,"Տիեզերքի համբույրը մեզ դառնում է տաք,
Մենք բացում ենք մեր աչքերը՝ տեսնելու լույսը,
Միշտ մի փայլող աստղ՝ մեր ճանապարհին,
Տիեզերքի համբույրը մեզ տանում է դեպի իրականություն։
Սիրո ուժով ապրում ենք,
Դեպի նոր աստղեր՝ փայլելով հեռուն,
Տիեզերքը մեզ ցույց է տալիս մի նոր համեմատություն,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք մեր տեղը։"
Ցերեկը ու գիշերը,"Ցերեկը շողում է մի նոր լույսով,
Այն ներթափանցում է մեր հոգին՝ բացելով օրերը,
Բայց գիշերը գալիս է՝ լուռ ու խաղաղ,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք մեր հանգիստը։
Ցերեկը տանում է մեզ դեպի շարժում,
Այն դարձնում է մեզ ավելի ուժեղ,
Գիշերը մեզ թալանում է դեպի նոր կյանք,
Որպես այդ երկուսի մեջ մենք ապրում ենք համատեղ։"
Արեւի ու լույսի պարը,"Արեւը գալիս է՝ պարելով լույսի մեջ,
Նրա հետ թռչում են մեր երազները,
Բայց լույսը ու արեւը չեն դադարում պարը,
Նրանք մեզ տանում են դեպի նոր աշխարհ։
Արեւի ու լույսի պարը հուշում է մեզ,
Երբ մենք բացում ենք մեր սիրտը,
Մենք պատրաստ ենք քայլել դեպի նոր սկիզբ,
Նրանց հետ մենք դառնում ենք անսահման։"
Դեպի անծանոթ աշխարհներ,"Դեպի անծանոթ աշխարհներ քայլում ենք,
Նրանք մեզ չեն վախեցում, այլ բացում են նոր ուղիներ,
Ահա մի նոր սկիզբ, որտեղ մենք հետ ենք,
Այնտեղ բացվում են բոլոր երկնային դռները։
Դեպի անծանոթ աշխարհներ մենք գնում ենք,
Որպես հույսի հետ, առաջ քայլելով,
Նրանք դառնում են մեր ճանապարհները,
Եվ մեր սրտերը նրանց հետ լցվում են։"
Մոխրագույն քամին,"Մոխրագույն քամին բերում է նոստալգիա,
Հիշողություններ, որոնք տանում են մեզ անցյալը,
Քամին դառնում է մեր ուղեցույցը,
Նրա հետ բացվում են բոլոր դռները։
Մոխրագույն քամին չի կանգնում,
Նա մշտապես մեզ հետ է՝ անցնում է առօրյա,
Որպես նա դառնում է մեր հիշողության կտրուկ զգացումը,
Քամին լցնում է մեզ սիրով ու հանգստությամբ։"
Ուրախությունն ու ցավը,"Ուրախությունն ու ցավը մեր մեջ համադրվում են,
Նրանք միասին ապրում են՝ դառնալով մեզ մենակ,
Բայց մենք չենք վախենում՝ դրանք մեզ ուժ են տալիս,
Մենք սովորում ենք կիսել, անցնել այս ճանապարհները։
Ուրախությունն ու ցավը մեզ օգնում են չկորցնել,
Դրանք մեր ապրած կյանքի մասն են,
Եվ այսպես մենք առաջ ենք գնում՝ ձեռքով ձեռք,
Ուրախությունն ու ցավը մեզ դարձնում են իրական։"
Բնության ձայնը,"Բնության ձայնը մեզ հետ է, երբ լռում ենք,
Նա խոսում է մեր սրտերում՝ լուռ ու մեղմ,
Երբ մենք լսում ենք նրան, մենք գտնում ենք խաղաղություն,
Նրա մեջ մենք բացում ենք մեր վախերը։
Բնության ձայնը մեզ տանում է դեպի լեռներ,
Հանդիպում ենք դրա հետ՝ խոտերի մեջ,
Նրա հետ մենք բացում ենք մեր թաքնված ուղիները,
Բնությունը մեր հոգին հովանավորում է։"
Կյանքի խորհրդանիշները,"Կյանքի խորհրդանիշները մեզ ուղեկցում են,
Նրանք մեզ տանում են դեպի նոր սերունդ,
Մենք գտնում ենք մեր պատասխանները՝ աշխարհում,
Որպես դռներ, որոնք բացում են մեր աչքերը։
Կյանքի խորհրդանիշները չեն կորում,
Նրանք մեզ սովորեցնում են ժպտալ,
Մենք ապրում ենք, ինչպես նրանք՝ լի ուրախությամբ,
Կյանքի խորհրդանիշները մեզ առաջնորդում են նոր սկիզբների։"
,
Գիշերվա լռությունը,"Գիշերվա լռությունը մեզ տանում է անծայրածիր,
Նրա հետ մենք դուրս ենք գալիս՝ անհայտ տեղեր,
Այդ լռության մեջ մենք գտնում ենք մեր պատասխանը,
Նրա խաղաղությունը ապրում է մեզ մոտ։
Գիշերվա լռությունը չի փախչում,
Նա մեզ հետ է՝ հանգստացնում մեր հոգին,
Եվ մենք պատրաստվում ենք դուրս գալ աշխարհից,
Որպես մեր կյանքի պես՝ այս լռությունը մեզ ծածկում է։"
Արեւի շողերը,"Արեւի շողերը լուսավորում են մեր սրտերը,
Նրանք մեզ տանում են դեպի նոր սկիզբ,
Երբ մենք բացում ենք մեր աչքերը՝ նրանք ներթափանցում են,
Այդ լույսը մեզ զվարճացնում է ու ծիծաղում։
Արեւի շողերը մեզ ասում են՝ քայլի՛ր առաջ,
Թող վախը մնա անցյալում,
Նրա լույսը մեզ տանում է դեպի երջանկություն,
Արեւի շողերը բացում են մեր ապագան։"
Հույսի մթնշաղը,"Հույսը մթնշաղ է՝ չտեսնված,
Նրա հետ մենք բացում ենք նոր դռներ,
Երբ նա գալիս է՝ մենք չենք վախենում,
Նրա լույսը մենք գիտենք, թե որտեղ է։
Հույսի մթնշաղը խառնվում է մի նոր օրերի,
Դրանց մեջ մենք բացում ենք սիրտ ու հոգի,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք ուժեր՝ ապրել,
Հույսը մեր ճանապարհը դառնում է։"
Նավահանգիստը,"Նավահանգիստը մեր խաղաղությունը բերել է,
Երբ տագնապն ու ցավը գնում են հեռու,
Նրա ծովը հանգստացնում է մեր հույզերը,
Եվ մենք դառնում ենք մեկը՝ նրա հետ։
Նավահանգիստը մեզ կապում է մի նոր ժամանակի,
Որտեղ չենք վախենում՝ մեր քայլերը վստահ ենք,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք հավասարակշռություն,
Եվ նավահանգիստը մեզ հանգստություն է տալիս։"
Վերադարձը,"Վերադարձը մեզ տանում է դեպի տուն,
Անվերջանալի ճանապարհում մենք հանդիպում ենք այդ պահին,
Եվ գիտենք, որ մեր սիրտը գիտի՝ այս ճանապարհը չկա,
Վերադարձը մեզ մոտ է՝ նայելով դեպի անցյալը։
Վերադարձը չի նշանակում սթափվել,
Բայց մենք պտտվում ենք դեպի վերջ,
Նոր սկիզբը գալիս է մեզ՝ երազանքների դռներով,
Վերադարձը մեզ տանում է դեպի հաշտություն։"
Բռունցքները վերև,"Բռունցքները վերև՝ բացում ենք դրանք,
Նրանք խոսում են մեր ուժով,
Նրանք մեզ չեն թողնում ընկնել,
Երբ մենք պայքարում ենք՝ մեր մեջ չհանձնվելու։
Բռունցքները վերև՝ հավատը վերականգնվում է,
Նրանք մեր կողքին են, երբ մենք լսում ենք ձայնը,
Եվ մենք սկսում ենք տեսնել՝ ինչքան կարող ենք,
Բռունցքները վերև՝ նրանք մեզ դարձրեցին հաղթող։"
Կենդանի լույս,"Այդ լույսը չի թողնում խավարի մեջ մնալ,
Երբ մենք քայլում ենք՝ մեր սրտի ուղին է,
Լույսը մեզ տանում է դեպի նոր սկիզբ։
Կենդանի լույսը մեր մեջ է,
Նա դառնում է մեր կյանքի էությունը,
Եվ մենք գտնում ենք մեր ուժը՝ նրանում,
Հույսը և լույսը բացում են մեր աչքերը։"
,
Գարնան բացիկները,"Գարնան բացիկները լցվում են ծաղիկներով,
Նրանց մեջ մենք տեսնում ենք նոր կյանքի սկիզբ,
Գարունը գալիս է՝ բացելով ամեն ինչ,
Նրա միջով անցնում ենք մենք՝ նոր լույսով։
Գարնան բացիկները մեզ հիշեցնում են,
Մենք կարող ենք դառնալ նոր,
Նրա հետ մենք բացում ենք մեր սրտերը,
Եվ նոր ժամանակները մեզ չեն վախեցնի։"
Քարի ուժը,"Քարի ուժը մեզ դառնում է բազալտ,
Այն հորիզոններից վեր է՝ անկոտրում,
Մենք կանգնում ենք նրա կողքին՝ առանց վախի,
Քարի միջից հնչում է մեր երգը։
Քարի ուժը մեզ տանում է դեպի անտառ,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք մեր խորությունը,
Նա չի կարող մեզ դանդաղեցնել,
Քարի ուժը միշտ մեզ հետ է։"
Լույսի խաղը,"Լույսի խաղը սկսվում է՝ ամեն քայլում,
Նրա շողերը մեզ տանում են դեպի հեռուն,
Մենք քայլում ենք նրա հետ՝ լույսի հետ,
Լույսը բացում է մեր ապագան։
Լույսի խաղը մեր մեջ է,
Նա դարձնում է մեզ հզոր՝ դարձյալ,
Հույսը չի վախենում՝ այն մեզ ուղեկցում է,
Լույսի խաղը վառում է մեր լույսը։"
Արձակուրդի սպասումները,"Արձակուրդը մոտենում է՝ լցված սպասումներով,
Մենք գիտենք, որ այն բերում է նոր հնարավորություն,
Նրա հետ մենք գնում ենք հեռուն՝ ազատորեն,
Արձակուրդը բերում է մեզ նոր սկսելու ժամանակ։
Արձակուրդի սպասումները լի են սիրով,
Մենք պատրաստ ենք բացել նոր դռներ,
Նրա հետ մենք գտնում ենք մեր հույսերը,
Եվ արձակուրդը դառնում է ազատություն։"
Ծաղիկների պողոտա,"Ծաղիկների պողոտան անցնում է՝ կարմիր ու սպիտակ,
Այնտեղ մենք գտնում ենք իրար՝ լի գեղեցկությամբ,
Սրտերը բացվում են՝ ծաղիկների բույրով,
Մենք քայլում ենք՝ առանց վախի, ուղղակի միասնություն։
Ծաղիկների պողոտան միշտ մեզ մոտ է,
Նրանք մեզ հիշեցնում են՝ մենք ունենք մեր տեղը,
Դրանց միջոցով մենք տեսնում ենք մեր նպատակը,
Եվ ծաղիկները մեզ տանում են դեպի սեր։"
Ոչ մի տեղ չենք հասնում,"Ոչ մի տեղ չենք հասնում՝ եթե ոչ, մեր սրտում,
Մենք շարժվում ենք՝ առանց դադարի,
Դեպի մեր նպատակները՝ դեպի երազը,
Մեր ուղին հարթում ենք՝ վստահորեն։
Ոչ մի տեղ չենք հասնում՝ բայց հասնում ենք կերտել,
Սիրտը բացում է դռները՝ դեպի նոր սկիզբ,
Մենք կանգ չենք առնում՝ առաջ շարժվելով,
Ոչ մի տեղ չենք հասնում, բայց բացվում են բոլոր դռները։"
Մթության միջով,"Մթության միջով մենք անցնում ենք՝ լուռ,
Բայց գիտենք, որ առաջ կգա լույսը,
Մթությունը մեզ չի վախեցնում՝ մենք շարժվում ենք,
Լույսը մի օր մեզ կհայտնվի։
Մթության միջով մենք գտնում ենք մեզ,
Մենք չենք վախենում՝ թափանցելով երկիր,
Այնտեղ, որտեղ մութը չենք թողնում մեզ,
Մթության միջով՝ մենք բացում ենք մեր սրտերը։"
Կենդանի փառքը,"Կենդանի փառքը բացվում է մեր աչքերի մեջ,
Մենք ապրում ենք՝ մեր երազները ձեռք բերելով,
Փառքը չի սահմանափակվում՝ այն մեզ տանում է,
Նրա մեջ մենք ստանում ենք ուժ՝ շարունակելու։
Կենդանի փառքը մեզ ոգեշնչում է,
Մենք հավատում ենք՝ մենք ունենք մեր տեղը,
Այս փառքը չի կարող գնալ,
Այն մեր մեջ է՝ կենսունակ ու պայծառ։"
Վերադարձի ճանապարհը,"Վերադարձի ճանապարհը անցնում է լեռների միջով,
Այդ ճանապարհով մենք գնում ենք՝ հետ հայացքներով,
Նրա հետ մենք սովորում ենք՝ հասկանալու անցյալի գաղտնիքները,
Որպես դուռը բացվելիս, նա մեզ է տանում։
Վերադարձի ճանապարհը մեզ է բերում,
Նա դառնում է մեր նոր սկիզբը,
Անցյալը չի կանգնում մեզ,
Վերադարձը մեզ ցույց է տալիս, թե ինչպես ապրել։"
Մխիթարական սրտերը,"Մխիթարական սրտերը ջերմացնում են մեզ,
Նրանք մեզ չեն թողնում տառապել,
Նրանց հետ մենք անցնում ենք բոլոր դժվարությունները,
Մխիթարական սրտերը մեզ թողնում են երազել։
Նրանք մեզ հետ են՝ մեզ տանում են հեռուն,
Որպես ներքին ուժ՝ մխիթարելով,
Նրանց հետ մենք գնում ենք դեպի նոր սկիզբ,
Մխիթարական սրտերը մեզ պահում են։"
Սարերի վրայից,"Սարերի վրայից մենք տեսնում ենք աշխարհը,
Նրա մեջ բացվում են նոր դռներ,
Մենք քայլում ենք՝ դեպի անծայրածիր,
Սարերի վրայից մենք գտնում ենք մեր տեղը։
Սարերի վրայից մենք տեսնում ենք լույսը,
Այն մեզ ուղեկցում է՝ ուղղորդելով,
Սարերը մեզ ասում են՝ վստահ եղիր,
Մեր սրտերը բացվում են՝ այնպիսի սառնությամբ։"
Մթության մեջ լույսը,"Մթության մեջ լույսը գալիս է մեզ,
Նա հարթում է մեր քայլերը,
Այն մի օր մեզ տանում է դեպի նոր սկիզբ,
Մթության մեջ մենք գտնում ենք հույսը։
Մթության մեջ լույսը չի վերանում,
Նա բացում է մեր սրտերը,
Նրա հետ մենք հասկանում ենք,
Երբ խավարը գալիս է՝ մեզ չի վախեցնում։"
Գարնան խոսքերը,"Գարնան խոսքերը բացվում են՝ ծաղիկների ծիրան,
Նրանք մեզ ասում են՝ ապրենք սիրով,
Գարունը խոսում է մեզ հետ՝ բացելով ամեն ինչ,
Եվ մենք ընդունում ենք նրա խոսքերը։
Գարնան խոսքերը մեզ տանում են դեպի ապագա,
Նրանք մեզ չեն թողնում լուռ մնալ,
Սիրո ձայնը գալիս է մեզ մոտ,
Գարունը մեզ բացում է նոր սկիզբներ։"
,
"Սիրտը, որը չի հանձնվում","Սիրտը, որը չի հանձնվում՝ միշտ մնում է ուժեղ,
Նա ապրում է՝ երբ դանդաղում ենք,
Սիրտը չի վախենում՝ երբ անցնում ենք խոչընդոտները,
Նրա մեջ մենք գտնում ենք ուժ՝ շարունակելու։
Սիրտը, որը չի հանձնվում, մեզ դառնում է լույս,
Նրա հետ մենք գտնում ենք մեր տեղը,
Որպես թե մեզ չեն կանգնեցնի՝ նրա քաջության մեջ,
Սիրտը մեզ տանում է դեպի հաջողություն։"
Դաշտում անձրևը,"Դաշտում անձրևը գալիս է՝ ցուրտ ու մառախուղ,
Նրա միջով մենք քայլում ենք՝ վստահ,
Դաշտում անձրևը մեզ թաթախում է,
Բայց մենք չզգում ենք՝ նրա հետ կյանքը լցվում է։
Դաշտում անձրևը չի դադարում՝ մենք նրանում ենք,
Նրա հետ մենք գտնում ենք թարմություն,
Դաշտում անձրևը մեզ հարցնում է՝ պատրաստ ենք,
Մեր սիրտը բացվում է՝ անձրևը ներթափանցում է։"
Լույսի մոտիվները,"Լույսի մոտիվները միշտ մեզ առաջ են տանում,
Նրանք ցույց են տալիս մեզ՝ ինչպես անցնել կասկածները,
Լույսը մեզ չի թողնում մոխրանում,
Նրա շողերը մեզ հետ են՝ դեպի հաջողություն։
Լույսի մոտիվները մեզ լի են ուժով,
Նրանք վառում են մեր ճանապարհը,
Նրա հետ մենք կանգ չենք առնում,
Լույսը մեզ տանում է դեպի նոր իրականություն։"
Սերը և վախը,"Սերը և վախը մեզ բոլորիս ուղեկցում են,
Նրանք փորձում են լույսեր ու մութեր ստեղծել,
Բայց մենք գտնում ենք հավասարակշռությունը,
Սերը հաղթում է՝ վախը սնում է։
Սերը և վախը մեզ սովորեցնում են,
Սերը մեզ տանում է առաջ,
Վախը չի կարող կանգնեցնել մեր հույսերը,
Սերը բացում է մեր սրտերը։"
Լեռան համբույրը,"Լեռան համբույրը միշտ գալիս է,
Նրա մեջ մենք զգում ենք ուժ,
Նրա գագաթներից մենք տեսնում ենք աշխարհը,
Լեռան համբույրը մեզ մոտ է՝ չի հեռանում։
Լեռան համբույրը մեզ հարթում է,
Նա դառնում է մեր ներսի խաղաղությունը,
Լեռի մեջ մենք գտնում ենք հանգստություն,
Նա մեզ ցույց է տալիս, թե ինչքան արժեքավոր ենք։"
Հորիզոնը փառքով,"Հորիզոնը փառքով բացվում է,
Նրա մեջ մենք տեսնում ենք մեր երազները,
Հորիզոնը մեզ տանում է դեպի նոր ժամանակ,
Այնտեղ մենք գտնում ենք ազատություն։
Հորիզոնը չի սահմանափակվում,
Նա բացում է մեզ բոլոր դռները,
Նրա միջով մենք քայլում ենք՝ վստահ,
Հորիզոնը փառքով դառնում է մեր ուղի։"
Լույսի արև,"Լույսի արևը ծագում է սարերի վրայից,
Բացվում են մեր աչքերը՝ լի սիրով,
Նրա շողերը մաքրում են մեր սրտերը,
Ավետում են՝ աշխարհում միշտ կա լավություն։
Լույսի արևը մեզ տանում է դեպի նոր սկիզբ,
Անգամ մութը չի կարող հետ պահել,
Արևի հետ մեր կյանքի ճանապարհը լուսավորված է,
Լույսը առաջնորդում է մեզ դեպի պայծառություն։"
Երազների ձայնը,"Երազների ձայնը սակավ է, բայց ուժեղ,
Հնչում է մեր սրտում՝ մոռացված տարրերով,
Երազների հետ մենք վերափոխվում ենք,
Բարձրանում ենք ու չենք ընկնում։
Երազների ձայնը մեզ տանում է հեռու,
Նրանցից մենք գտնում ենք նոր նպատակներ,
Երազները չեն կարող կոտրվել,
Դրանք մեզ բարձրացնում են՝ դեպի վեր։"
Տիեզերքի խաղաղություն,"Տիեզերքի խաղաղությունը սկսվում է մեր մեջ,
Նա հեռացնում է բոլոր կասկածները՝ դառնում ուժ,
Մենք դառնում ենք մի ամբողջություն՝ հրաշալի,
Տիեզերքը համախմբում է մեզ՝ ստեղծելով սեր։
Տիեզերքի խաղաղությունը ներթափանցում է,
Ավերածություններից մենք վերածվում ենք միասնություն,
Նրա հետ աշխարհը դառնում է ավելի գեղեցիկ,
Մենք քայլում ենք՝ խաղաղության ուղիներով։"
Սրտի թևերը,"Սրտի թևերը շողում են՝ որպես արև,
Նրանք մեզ տանում են վեր՝ ազատ,
Սիրտը չի կարող փակվել՝ երբ սիրո հետ է,
Սրտի թևերը մեզ հասցնում են դեպի երկինք։
Սրտի թևերը ունեն այդ աննկատելի ուժը,
Նրանք բերում են մեզ կարդալու նոր էջ,
Սիրտը բացվում է՝ թևերի հետ միասին,
Անհատականությունը դառնում է միասնություն։"
Սիրո երգը,"Սիրո երգը հնչում է օդում,
Նրա բառերը հասնում են սրտերիդ,
Սիրո երգը խաչում է՝ չունենալով խոչընդոտներ,
Բառերն աննկատ թողնում են հետք։
Սիրո երգը պարում է մեր ներսում,
Նա չէ՛ որ իջնում է՝ ի վերև բարձրանում է,
Սիրո երգը միակն է, որ մեզ փրկում է,
Նա շողում է՝ որպես աստղեր երկնքում։"
Ծննդյան ծաղիկները,"Ծննդյան ծաղիկները միշտ բացվում են,
Նրանք փառք են տալիս՝ նոր կյանքին,
Ծաղիկները ցույց են տալիս՝ կյանքի մեծ ուժը,
Բայց նրանց մեջ թաքնված է լույսը։
Ծննդյան ծաղիկները մեզ տանում են վեր,
Նրանց շողերը բացում են սրտերը,
Նրանց հետ մենք քայլում ենք՝ դեպի նոր սկիզբ,
Ծաղիկները մեզ ցույց են տալիս մեր ճանապարհը։"
Լեռան ճանապարհը,"Լեռան ճանապարհը մութ է ու բարդ,
Բայց մենք այն անցնում ենք՝ վստահ,
Դրա բարձրությունը չի կարող մեզ դանդաղեցնել,
Այն մեզ ցույց է տալիս մեր ուժը։
Լեռան ճանապարհը լցված է լռությամբ,
Բայց մի պահում մենք զգում ենք՝ այն մեզ չի թողնում,
Լեռը մեզ հետ է՝ միասնություն է տալիս,
Ու մենք բարձրանում ենք, բայց չկորցնելով մեր ոգին։"
Արևի շողերը,"Արևի շողերը մտնում են մեր սրտերը,
Նրանց մեջ մենք տեսնում ենք ջերմություն,
Արևը մեզ հետ է՝ շարունակելով մեր կյանքը,
Նրա լույսը մեզ խթանում է դեպի նոր մարտահրավերներ։
Արևի շողերը բացում են դռները,
Նրանք մեզ են տանում՝ դեպի գեղեցկություն,
Արևը չի կարող դադարեցնել մեզ,
Նրա հետ մենք մնում ենք ուժեղ։"
արնան շունչը,"Գարնան շունչը գալիս է՝ բույրով լի,
Նա մեզ հետ է՝ լի հույսերով,
Գարունը մաքրում է ողջ աշխարհը,
Նրա հետ մենք նոր կյանք ենք ապրում։
Գարնան շունչը մեզ նոր սկիզբ է տալիս,
Մենք նրա հետ բարձրանում ենք դեպի վեհություն,
Բայց նա չի մնում միայն շունչ՝ գարունը դառնում է սեր,
Այդ սերը միշտ մեզ տանում է դեպի նոր կյանքի սկիզբ։"
Ձմռան սառույցները,"Ձմռան սառույցները մեզ չեն վախեցնում,
Նրանք չեն կարող կոտրել մեր սրտերը,
Մենք քայլում ենք՝ լույսը մեզ տանում է,
Սառույցները չեն կարող կանգնեցնել մեզ։
Ձմռան սառույցները անցնում են անցյալում,
Նրանք չեն թողնում մեր ոգին՝ աճելու,
Մենք չմշակված ենք, բայց սառույցները գնում են,
Մեր սրտերը տաքանում են՝ դեպի արեգակ։"
Հույսի աղբյուրը,"Հույսը միշտ կա, երբ թվում է՝ մարում է,
Նա թաքնված է ամեն ցավի մեջ,
Հույսի աղբյուրը բխում է ներսից,
Բառերի մեջ է՝ լուռ, բայց հաստատուն։
Երբ աշխարհը մթնում է, նա լուսավորում է,
Նա ձեռք է մեկնում՝ երբ մենք մենակ ենք,
Հույսի հոսքը չի դադարում երբեք,
Նա միշտ մեզ տանում է դեպի վաղը։"
Օդի պարը,"Օդը պարում է ծառերի ճյուղերում,
Նրա թեթև շունչը սահում է դաշտերով,
Օդի պարը մեղմ է, բայց կենդանի,
Նա խոսում է բնության լեզվով։
Ամեն շշուկ նրա մի նոր երաժշտություն է,
Ամեն շարժում՝ զգայունության նշան,
Օդը մեզ լցնում է հանդարտությամբ,
Նրա հետ մենք դառնում ենք ազատ թռչուն։"
Կյանքի կայանը,"Կյանքը կանգառներ ունի բազում,
Ոմանք կարճ, մյուսները՝ երկար,
Բայց ամեն կայան մի նոր դաս է,
Ու մի նոր երթ՝ դեպի բացարձակություն։
Ոչ բոլոր ճանապարհները հեշտ են,
Ոչ բոլոր ուղևորները մեզ հետ են մնում,
Բայց կանգառից կանգառ մենք մեծանում ենք,
Ու մի օր հասնում ենք մեր կայանին։"
Կորուստի լռությունը,"Կորուստը լուռ է, բայց խորը,
Նա խոսում է՝ առանց բառերի,
Աչքերում՝ ցավ, սրտում՝ կարոտ,
Բայց կորուստը մեզ չի կործանում։
Նա հիշեցում է՝ ինչն է եղել արժեքավոր,
Ինչը պետք է պահենք ներսում,
Կորուստի լռությունը դառնում է ուժ,
Ու նրա միջով մենք հասկանում ենք սերը։"
Վաղվա թևերը,"Վաղվա թևերը բաց են սպասում,
Նրանք մեզ հրավիրում են նոր արկածի,
Թեև մթնոլորտը մառախլապատ է,
Նրանց մեջ կա ջերմություն՝ թաքուն։
Վաղվա թևերով կարելի է բարձրանալ,
Թռչել՝ թողնելով վախերն ու ցավը,
Նրանք հիշեցնում են՝ ամեն բան անցողիկ է,
Բայց հույսը՝ հավերժական։"
|